Page 19 [19]
Là
amicorum choro concinentium ,aut fpeCtatoribus applau¬
dentibus, itidem & illi. Unde Meropein Tragcedia mo¬
netad hunc modum :
Hos fac amicos, qui tibi concedere
Nolint at iftos improbos, ad gratiam
Tnfervientes, ac voluptatem y tue
Excludat & procul arceat clauftrum domus.
Atifti preepoftere faciunt, dum cos quinonconcedant
in difceptationibus, fed refiftunt fuadentes quod conduci¬
bilius eft, abominantur & averfantur. Caterumquicalli¬
dead gratiam obfecundant abjeétos & impoſtores, non ſo¬
lum intra domus fepta, verum etiaminaffeétus & arcana
recipiunt negotia. Quorum qui fimplicior eft, cenfet haud
confilium adhibeatur, fed miniftrum & adjutorem fe præ¬
bet. Porro qui verfutior eft, adeft quidem in deliberando,
fimuladducit fupercilia, fimulannuityultu, loquitur au¬
tem nihil. Quod fi ille dixerit quid fibi videatur: Papæ,
inquit, paululo me antevertifti loquendo. Nam iftuc
ipfum ego diéturuseram. Sicut enim Mathematicidicunt
fuperficies &lineas, per fenecinflecti, necextendi, nec
moveri quum res fint intellectus,non corpores,cumcorpo¬
ribus autem una flecti, & extendi, & loco moveri, quorum
funt extremitates: fic adulatorem comperies femper cum
aliis confitentem, fententiam dicentem, intelli gentem, ira¬
{centem, ut in his {ane facillimum fit dif{crimenanimadyer¬
tere. Sed multoadhue facilius, in {eryiendimodo. Siqui¬
dem officium quod ab amico proficifcitur , ceu vivum
quoddam animal, vires maxime proprias inintimishabet,
nihil autem accedit oftentationis aut plaufibilitatis, quin
fepenumero fit, ut quemadmodum fidus Medicus, egro¬
tonefcientefanat, ficamicus profit, velcongrediens , vel
difcedens, ignorante amico negotium illuscurans. Hu¬
jufmodi fuit Arcefilaus, tum inaliis, tum erga Apellem
Chium, quem ægrotantem quum egere quoque cogno¬
viflet , denuo revifit hominem, &viginti drachmas adfe¬
rens &aflidens proximo : Hic, inquit, nihileft præter Em¬
pedocliselementavidelicethæc,
Ignem © aqua sterramque & (pharas etheris alti.
Ac ne cubas quidem fatiscommode: fimulque movens
illius cervical, clanculum pecuniam fubjecit. Quam fimul
atque reperiffet anicula que inferviebat agrotanti, &ad¬
mirans quid effet, Apelli retuliffet, ridensille, Arcefilai,
inquit, hoc furtum eft. Etin Philofophia fane filii nafcun¬
tur fimiles parentibus. Lacydes enim Arcefilai familiaris,
Cephifocrati, læfæmajeftatis crimendeprecanti unacum
reliquis amicis aderat. At quumaccufatoranulum poftu¬
laffer, i{que tacitedemififfer, Lacydes fentiens, impofito
pede contexit. Eratautem inco anulo, quocoargui pote¬
rat. Poftlatam vero fententiam, quum Cephifocrates ju¬
dicibus gratiasageret, unus quifpiam illorum, qui, ficuti
videtur, rem confpexerat, juflituti gratiasageret Lacy¬
di; &rem ipfam narravit , quum Lacydes ipfenemini retu¬
mereri de mortalibus, ut non fentiantur bene mereri; & ob
idipfum benefacere , quod fuapte natura gaudeant benefa¬
cere. Rurfumadulatoris officium, nihil habet juftum, ni¬
hilyerum, nihil fimplex, nequeliberale, fed fudorem,
difcurfationem , clamorem , & yultus contraCtionem , quee
fpeciem & opinionem præbeat, reilaboriofæ, magno¬
que ftudiocuratæ, nonaliter quamoperofa quædam piétu¬
ra, coloribus impudentibus,, veftibus inflexis, ac fractis,
rugis & angulisid affeétans , ut rem evidenter repræfen¬
tare videatur. Quin gravis ctiam & moleftus eft, quo¬
ties errores quofdam & curas pro illo fufceptas comme¬
morat, deinde fimultates cum aliis fufceptas., deinde
moleftias innumerabiles , & ingentia malarecenfet, ut
dicere polis, non tantifuntilla,uchæcferam. Namomne
beneficium fiexprobretur, moleftum eft, & gratiam per¬
dit, nec ferripoteft. Atadulator non tum exprobrat bene¬
ficium poftquam preeftiterit, fed jam quum preeftat proti¬
nus exprobrationem '& pudorem admifcet. Amicus autem
{i neceffe fuerit dicere, rem quidem ipfam modefte narrat ,
de{e vero nihil loquitur. Sic & Lacedzemonii cum Smyr¬
neis egentibus commeatum mififfent, atque illi benefi¬
cium cœpiflent extollere ,occupantes ,nihilmagni eft, in-|
T
EST AMICI 14
egimus, unius dici prandionobis &
jumentis detraéto. Siquidem hujimedi beneficentia „norr
[ſolum liberalis eſt , verum etiam accipientibus jucundior,
propterea quod citra magnum bene merentium incommo¬
dum conterri videatur. Ergo noninhoc potiffimum poflis
|hominis naturam cognofcere, quod adulator infervit mo¬
lefte, & pollicetur facile : fed longe magis hoc quod ami¬
cus infervit in rebus honeftis, adulator turpibus, hic ad
gratiam,illead utilitatem. Siquidem amicus non quemad¬
modum cenfuit Gorgias, fibi quidem in rebus juftis ami=
cumobfequivolet, inferviturus tamen illi fepenumero in
rebus etiam non juftis.
Nam fano adele haud defipifcenti folet.
Ttaque potius illum debortabitur ab his, quae non decent.
Quod finon patieturille, tum bellum eritutieo, quod An¬
tipatro dixit Phocion: Non potes me fimul&amicouti,
& adulatore, hoceft,amico, & nonamico. Infa&is enim
adjutandus eft amicus, non in malefaCis, & in confiliis,
non in infidiis, & inteftimoniis, non in fraudibus, atque
adco infortunii participem effe convenit amico , fed nonin¬
juſtitiæ. Nam fi nec confcium effe turpitudinis amico con¬
vemit, quanto minus decet ili turpiteragenti, & indecore
fe gerenti, commodare operam? Quemadmodum igitur
Lacedæmonii prælio fùperati ab Antipatro , ita cum co
rem componebant, ut imperaret, quantumvis damnofa
graviague modo ne quid turpe : ficamicus, fi qua inciderit
neceffitas, quee fumptum aut periculum , aut laborem po¬
ftulet, cupit vocari primus, citraque tergiverfationem &¢
prompte negotium in fe fufcipit, tantum ubires cum de¬
decore conjunéta eft , detreétat obfequium , fibique parci
poftulat.Adulator vero contra facit.In laboriofis quidem ac
periculofis officiis excufat. Quod fi ceu vafa folemus, ita
pulfu tenteshominem, caufans aliquid infincerum quem¬
dam & minime generofum tinnitum reddit. Czeterum in
dedecorofis, fordidis & infamibus obfequiis,abutere, calca,
nihil illic grave, nihil contumeliofim exiftimat. Videfne
fimiam? non poteft cuftodiredomum , ut canis, non ge¬
ftare farcinas, utequus , nonarare terram , ut boves, & id¬
eo toleratinjurias, fcurratur, lufusacrifinsfe prebet inftru¬
mentum. Sic & adulator, quoniam nec in dicendo,nec in
confulendo, necin certaminibusac periculis adefle potett
amico, quippe ab omnibus laboribus , omnique ftudio ab¬
horrens,in negotiis fubalaribus, ideft quæ ad voluptatem
pertinent, nihil recufat, fidusamoris minifter , &inaddu¬
cendo {corto diligentiffimus, nec indiligens ad ejiciendam
ex animo fumptuum convivii curam, neque fegnisin coenis
apparandis, obfequiofusin concubinas, in affines autem 1i¬
gidus & impudens, fi jubeaturin illosaudere, aut uxorem
domo ¢jicere. Unde fit, ut nec in his difficile fithominem
deprehendere. Siquidem , fi mandes quicquid libitum fue¬
rit, rerum infamium & minus honeftarum, paratus eft, ni¬
hil fibi parcens, modo gratum faciat mandanti. Quam¬
quam non minus & hinc agnofci poffit plurimuma veroa¬
mico difcrepare, quod longe fecus ergareliquos amicos af=
fectus eft. Verus enim amicus quoniam nihil ducit jucun¬
dius,quam cum multisamare fimul & amari, id agens per¬
petuo cumamico verfatur, ut quamplurimis amicus fit &
carus. Etenim quum exiftimet resamicorum effe commu¬
nes, nihil judicat tam commune efle debere , quam ipfos
amicos. At vero falfusamicus & adulterinus, ac factitius,
qui maxime jam intelligat fefe injuriam facere amicitia,
quippe cujus ceufalfa monete nomifma finxerit,, natura
quidem inviduseft, verum hunemorbum exercetin fui fi¬
miles, hos fuperare contendens feurrilitate, loquacitate¬
que: prec{tantiorem autem veretur & timet, haud fane pe¬
deftri curfu properans ad Lydiumcurrum, fed ad aurum
purum, utinguit Simonides, ac putum, nihil in fe plumbi
habens. Ergo quum ipfe fit levis & inanis, factitiufque &
jfucatus, fi cominus expendatur ad veram, gravemac fo¬
lidamamicitiam, haud fuftinet, fed quum prodituridem
facit, quodis qui gallos infeliciter pinxerat, puero man¬
dansut veros gallos proculabigcreta tabula. Sic &adula¬
tor verosabigit amicos, neque finitaccedere propius.Quod