ue deprayatis „nonnullis etiamadmixtis, quee
i. Quanta vero lux accederet
oétor totus haberetur Greecus
Aut certe fic haberemus eum loquen¬
tem Latine , quemadmodum loquitur Grace. dea
hic commemorabo , quot modis pereant magnatrous
ecuniz, quantum abfumant, alea, fcorta, compota¬
tiones, profectiones non neceflarie, pompa, bella quæ¬
fita, ambitio’, colax, morio, ludio: faltem ex his, que
turpiter pereunt, aliquam portionem decidant vel utili¬
tati publice , vel fu glorie , vel utrique. Aldo hac
molienti quis non favit eruditorum? Quis non fuggel¬
fit aliquid , uod illum laboribus tantis imparem fub¬
levaret? Quoties ad illum ab Hungaris ac Polonis
mifa funt ultro vetufta exemplaria , non fine honora¬
rio munere , ut ea jufta cura publicaret orbi ? Quod
Aldus moliebatur apud Italos, nam ipfe conceffitin fa¬
ta, quanquam gratiofi nominis titulo adhuc commen¬
datur officina, hoc Joannes Frobenius molitur apud Ci¬
falpinos non minore ftudio, quam Aldus, nec prorfus
infeliciter, fed quod negari non poteft, impari lucro.
Gi caufam requiras , EX multis hanc unam effe puto,
quod non eft idem ingeniorum candor apud nos, qui
eft apud Italos , fane quod ad rem attinet literariam.
Nec enim vercor predicare, quod fum expertus. Cum
apud Italos ederem Proverbiorum opus homo Batavus,
quotquot illic aderant eruditi ultro fuppeditabant au¬
&ores nondum per typographos evulgatos, quos mihi
fufpicabantur ufui futuros, Aldus nihil habebatin the¬
fauro fuo, quod non communicaret. Idem fccit Joan¬
nes Lafcaris, Baptifta Egnatius, Marcus Mufurus, Fra¬
ter Urbanus. Quorundam officium fenfi, quos necde
facie nec de nomine noveram. Venetiam nihil mecum
apportabam , præter confufam & indigeftam operis fu¬
turi materiam , idque ex evulgatis duntaxat auctoribus.
Magna mea temeritate fimul utrique fumus aggrefli :
ego fcribere , Aldus excudere. Summa negocli intra
menfes plus minus novem confecta eft, & interim mi¬
hi cum calculo malo nondum noto res erat. Hic mihi
cogita quanta pars utilitatis abfutura fucrit , nifi docti
libros manu deſcriptos {uppeditaffent. In his erant, opera
Platonis Græca, Plutarchi vitæ, ejufdem Moralia, quæ
fub finem operis mei coepta funt excudi. Athenzi di¬
pnofophifta , Aphthonius, Hermogenes cum commen¬
tariis, Ariftotelis Rhetorica cum fcholiis Gregorii Na¬
zianzeni. Ariftides totus cum fcholiis , commentarioli
in Hefiodum ac Theocritum, Euftathius in totum Ho¬
merum, Paufanias, Pindaruscumaccuratis commenta¬
ris. Proverbiotum colleétio titulo Plutarchi , rurfus
alia titulo Apoftolii, cujus libri nobis copiam fecit Hie¬
ronymus Alcander. Erant & alia minuta, quæ velnon
fuccurrunt, vel non attinet referre. Horum nihil ad¬
huc fuerat typis evulgatum. Nunc viciflim accipe can¬
dorem amici €ajufdam Cifalpini, quem in precipuis
habebam nec Libere defii , quandoquidem amici mores
noffe oportet, non odiffe. Cum adornarem editionem
Venetam , forte videram apud illum Suidam, cujus
margines habebant parcemias annotatas. Opus erat in¬
a , & erant evolvenda plurima. Cupiens igitur hoc
aboris lucrifacere , rogavi faceret ejus voluminis co¬
piam vel ad horas paucas , dum puer notulas in meum
codicem tranferiberet. Iterum atque iterum roganti
pernegavit. Cum nullum obteftationis genus non ad¬
moviflem, nec cxorarem , rogabam num ipfe haberet
in animo edere proverbia , me ceflurum perlubenter
hoc opus felicius traétaturo. Dejerabat nihil effe tale.
Quid igitur, inquam, te movet? Tandem veluti tor¬
mentis adactus fallus eft , hæc jañ evulgari , per quæ
do&i ha&enus fuiffent vulgo mirandi. Hincilla ee
mez. Latitant in collegiis ac monafteriis Germanorum,
Gallorum & Anglorum pervetufti codices , quos exce¬
ptis paucis adeo non communicant ultro, ut rogati vel
celent, vel pernegent, vel iniquo precio vendant ufum,
decuplo æftimatorum codicum. Tandem pulcre fer¬
runt. Magnates autem adco non adjuvant fua benigni¬
tate rem literariam , ut exiftiment nullam pecuniam
perire perditius , quam qua in tales ufus confumitur :
neque quicquam omnino placet illis , unde non vectis
gal aliquod tollitur. Quod fi pari candore Principes
Cifalpini profequerentur honefta ftudia cum Italis, Fro
beniani ferpentes nen tantum abeflent ab opibus Del¬
phinis Aldini. Ille lente feftinans non minus auri fib
peperit, quam nominis , utroque dignus : Frobenius
dum baculum femper erectum gerit, non alio {pectans
quam ad publicam utilitatem , dum à columbina fim¬
plicitate non recedit, dum ferpentum prudentiam ma¬
gis exprimit infigniis {fuis quam faĉtis, fama potius di¬
ves eft quam re. Sed digreſſionum jam modus efto,
nunc ad adagionis enarrationem noftra fefe referat ora¬
tio. Trifariam uti licebit proverbio : primum fi quan¬
do admonebimus , diutius deliberandum , prius quam
aggrediare negocium: poftca quam ftatueris, tum ye¬
lociter peragendum , utad confultandi moram pertineat
ancora , ad conficiendi celeritatem Delphinus. Huc
pertinet Salluftianum illud : Antequam incipias, confits
to: ubi confulueris, mature fatto opus eff. Quam fenten¬
tiam Ariftoteles recenfet {exto Moralium libro, tan¬
quam vulgo jactatam : aunt, inquiens , de quibus jam
deliberaris, ea celeriter effe peraganda , canttanter antem
confeltandum. Cujus auétorem Biantéem fuifle teftatur
Laertius, qui folitug fit admonere: Begdéwstyyapay wis
meatopwos , dd av Ay , Bebatws mpor& Agibeev. i. e.
Cunétanter aggrediendum negocium verum in fafèeptocon¬
ftanter perfeverandum: Nec admodum abludit hinc Mi¬
mus ille, Publianus opinor: Diz apparandum eft bellum,
ut vincas celerius. [tem ille: Deliberare utilia, mora tu¬
tifima eff. Adde iis proverbium illud: è rn Bsay. i.e.
In notte confilium. Preeterea Sophocleum illudin Oedipo
tyranno:
Ppoveiv gare of muds, CH aoOaArdis.
i.e. Periculofa eff prepropera prudentia.
Addendum hisillud Platonis, quodalibi citavimus: O4
plus ſatis feſtinat initio , ſerius ad finem peruenit. Pau la
diverfius eft , fed tamen ad hanc referendum formam,
quod ait Quinétilianus : Precox ilud ingeniorum genus
non temere pervenire adfragem. Et quod vulgo dicunt,
qui pueri adhuc, & velut ante tempus fapiunt; eos in
fenectute ftultos evadere. Quod Actius approbare yi¬
detur, qui apud Gellium ait, fibi in juvenilibus inge¬
niis itidem ut in pomis immaturis placere acerbitatem ;
nam hacdemum maturefcere. Porro maturitas tempe¬
ftivam adfert fuavitatem,reliqua ante tempus putrefcere,
Alter ufurpandi modus fuerit ,cum onan adfe¬
Gus animi, rationisvelut habenisreprimendos effe. Si.
quidem Plato animum hominis in treis partitus parteis,
rationem , iracundiam , concupifcentiam , in hoc Philo¬
fophiz fummam fitam efle putat, fi affectus pareantra~
tioni non aliter quam regi, cui quidem ob id ipfum fe¬
dem in cerebro, velut in arce datam exiftimat. Peripa¬
tetici, quorum fignifer Ariftoteles, affectus qui funtani¬
morum impetus quidam , ceu ftimulos quofdam anatue
ra datos exiftimant, quibusad virtutis ufum excitemur,
quanquam reclamantibus Stoicis, & nominatim Seneca
in libris quos ad Neronem feripfit, de Ira. Putant enim
affe€tus hujufmodi non modo nihil conducere ad Vir=
tutem, verum etiamofficere : quanquam ne ifti quidem
inficiascunt, inanimofapientisillius, quem imaginantur,
relinqui primos impetus, antevertere ſolitos rationi,quos
funditusexftirpare non queas: Verum li, neconfequatur
affenfio, protinus à rationerejiciuntur. Hoc innuit Ho¬
merus, cum Iliados primo, Pallas à tergo adftat Achilli,
jamque manum admoventem gladio , coercet. Igitur
violentos illos animi motus, Delphinum re&e dixeris:
ancoram moderatricem fapientiam. Senecaferipfit, nulli
rei prodefle moram, nifi iracundiæ. Imo quicquid im¬
penfe cupimus, autodimus, ibi {alutaris eft mora. Plutar¬
chus in Apophthegmatis Romanorum narrat Atheno¬
dorum Philofophum , cum ob fenium impetraflet ab
Oétavio Augufto veniam redeundi domum , admo¬
nuile illum, ut ne quid iratus diceret , faceretve ,
prius quam viginti quatuor Græcorum literas apud
Tom. If, Ce 2 fe