OCR Output

Tertullianus ad uxorem vertit Græcum carmen, fed
libertate Latinze comeedia: Convittum,inquit , atque
commercio Deo digna fetare, memor illins verficali fan¬
&ificati per Apoftolum :

Bonos corrumpunt mores congrefus mali.

Moralium libro. Celebratur & hic fenarius à Græcis:
Kanals did Kaus euCnoy nangs.
i.e. Malus ipfe fies, fi malis convixeris. s

‘ulmodi conquirere , tamen non mihi tempero, quin
illud adfcribam ex Seneca De Ira lib. tertio ,, fi non
magnopere pertinens ad proverbii declarationem , cer¬
te ad vitam inftituendam in primis conducibile : Sz¬
mantur, Quit, 4 converfantibus mores. Et ut quadam
in contatlis corpore vitta tranfiliunt , ita animus ma¬
la [ua proximis tradit. Ebriofus convittores in amorem
vini traxit. Impudicoram cesus fortemgne, &, ff liceat,
viram emollit. Avaritia in proximos virus [fuum trans¬
tulit. Eadem è diverfo ratio virtutum off, ut omnequod
fecum habent , mitigent. Nec tam valetudini profuit
utilis regio, © falubrins celum, quam animis parsa fir¬
mis, in terba meliorum verfari. Qua res quantum pof¬
fit, intelliges, J videris, feras quoque convitta noftro
manfsefiere , nullique immani beffia vim fuam perma¬
nere, fi hominis contubernium diz paſſa eft. Hucuf¬
que Senecæ verba reddidimus. Porro cum omnis
contubernu confliétatio, plurimum habet momenti ad
corrigenda depravandaque mortalium ingenia , tum
præcipue valet oratio, quæ quidem ex arcanis illisani¬
mi penetralibus deprompta , genuinam quandam &
ocultam vim, atque, ut Græce dicam melius, &éeyaar
fecum adfert, camque in auditoris animum, in quem
illabitur, transfundit, prefentaneum venenum, fi pe¬
ftilens fucrit: remedium efticax, fi falutaris. Proinde
nullum adhuc apophthegma Philofophorum memini
legere , quod mihi videatur cum illo conferendum,
quod Joannes Coletus meus, vir pariter & eruditus &
incorruptus, fubinde diétitare confuevit: Talesnoseffe,
qualia funt guotidiana colloquia : tales evadere, qualia
frequenter andimus. Jam vero quod de colloquio dictum
eft , idem oportet & de ftudiis accipere. Qui vitam
omnem in Ethnicis conterunt literis, gentiles evadunt.
Qui præter obſcœnos auétores nil evolvunt, moribus
obfcænis reddantur oportet. Etenim lectio colloquium
quoddam cfle videtur.
LXXV. Annus clibanum.

Aves xesGavov. 1. €. Annus clibanum. Tn cos olim di¬
cebatur, qui nove quippiam rei reperifient. Nam An¬
nus quidam /Egyptius clibanorum ufum, in quibus
panes coquerent, fertur excogitafle. Siquidem prifci
pulte polentaque vi&titabant , co&i panisufum nefcien¬
tes. De ratione coquendi panis in furnis, permulta Pli¬
nius libro decimo o&avo, capite undecimo. Et hinc
rei vocabulum etiam inditum. Nam Plautus in Aulu¬
laria ' Arropteffam vocat. Seneca in Epiftola quadamad
Lucilium oftendit, antiquitus panem manuum tracta¬
tione fubatum, ferventi cinere teftaque percoqui fo¬
lere: deinde paulatim repertos furnos & alia genera,
quorum fervor ferviret arbitrio. Hic panis dicebatur
xe4Gavimis. Meminit hujus adagii tum Suidas, tum Ari¬
ftophanis interpres éy cyoevedor. Quanquam exempla¬
ria pleraque gvbpwros habent, in uno duntaxat loco
Awos fcriptum reperi, quod mihi quidem magis arri¬
det, ut vocabulum fit proprium.

LXXVI. Magiftratus virum indicat.

Ayn t cvdeg delnvucy, ine, Imperia demonftrant vi¬
rum. Dimcter jambicus proverbio celebratus. Quidam
Pittaci Mitylenæi putant apophthegma. Sunt qui So¬
loni tribuant, quorum de numero Sophocles eft, ut
ferunt. Ariftoteles quinto Moralium libro, Biantis no¬
mine citavit. Item Theophraftus in proverbiis , quan¬

uam ca non exftant, Bianti adferibit. Hoc adjicien¬
um putavi, ne quis cavilletur, fententiam effe, non

1 Lege ex melioribus editionibus Artoptam. Vox exftat Aululari«
AG. 11+ Scen. 1x. verf4. |

A

39%

proverbium. Quanquam & Plutarchus in vita Cice¬
ronis oftendit fuiffe proverbio celebratum ditum, lo.
quens hunc in modum: © 5 doxé poirise % Adyerey 160
my dvdpos Oindexvewou à Paonvilev, tsn à yy mov m=
Jos xBox, 2 mou Soroxa Aou Kalas , AnuccStvd uf s%
rex. 1. e. Quod autem videtur ac dicitur, maxime
mores hominis oſtendere, atque explorare, nimirum, potea
[tas ac magiftratus, omnem movens affeltam, & omnene
aperiens malitiam , id Demoftheni quidem non adfuit, Soa
phocles in Antigone:

A'uiyavov 5 maevnòs cvdpos capobeiv

Luxlwte 19) Qpornua , xy youl, rely dv

Aes Te Ray voporay reCis davi.
LC, Fieri haud potef? , cujulpiam ut pernoveris

Anmum atque mentem five fenfem, ni prins

Imperia nattus geferit civilia.
Senfus cfe, in vita privata vix fatis perfpici poffe mo¬
res & ingenium hominis. Verum fi committas impe¬
rium , ut quod libeat, tum demum apparere, quo fit
animo. Eleganter invertit Epaminondas, cui cum
Thebani per contumeliam magiſtratum quempiam for¬
didum & contemptum mandaffent , non contempfit ,
fed ca cura geflit, ut muneri prius contemptiflimo di¬
gnitas & auctoritas accederet, dicens : Ov uovov 1 de¬
XiT dideg deeyvaw » ML K eylw avne. 1. €. Non fo¬
lum magiftratus virum oftendit, fed & magiftratum vir,
Meminit Plutarchus in Præceptis Civilibus.

LXXVI. Idem Accii, quod Titii.

Exftabat olim adagium apud M. Varronem in Saty2
ra, cui titulus, Te/famentum, referturque apud A.
Gellium in Noétibus Atticis: idem Accs quod Titii.
Quod fi quis, inquit , undecimo menfe nar Kersorials
natus eff, Accio idem, quod Titio jusefto. N imirum, fi¬
gnificans codem fibi jure futurum, filium decimo men¬
fe natum , quo eum, qui natus fitundecimo. Sumptum
videtur è Jurifconfultorum conſuetudine, Ti &
Acci vocabulum pro quibuslibet duobus fubinde ufur.
pantium.

LXXVI. Mata perfona.

Kw@oy atirum. 1. e. Muta perfona. Martialis in fexta
Epigrammatum libro:

Comeds tres funt, fed amat tua Paula, Luperce,
Quatuor, & rwQ0ùv Paula gesowmy amar.
Quadrabit in cos, qui in confeflu deliberantium, aut
difputantium, aut etiam in conviviis cæteris loquenti¬
bus, foli tacent. Traduétum apparet à lege comoedia¬
rum, in quibus non temere plures tribus perfonæ fo¬
lent induci in cadem fcena. Quod fi quando quarta ac¬
ceflerit, aut muta prorfus eft, aut perpauca loquitur.
M. Tullius ad Atticum lib. x11. S Cotta & Varropenz

meum xwQov aescomoy effet. Mnutas nuptias, dixit alicubi
Pindarus, pro clancularus, & in quibus non decante¬
tur Hymenzus , d@Selyv y¢uov. De doryphoremate di¬
étum eft alias.
LXXIX. Caput fine lingna.
Ab hoc non admodum abludit ille Laberianus tris:
meter :

Caput fine lingua, pedaria eft fententia.
Competit in cos, qui in confultationibus aut difcepta¬
tionibus ipfi quidem nihil habent, quod dicant, verum
aliorum fententiisannuunt. Nam Pedarii Senatores di¬
cebantur i1, qui in Senatu quidem fedebant , verum
fententiam non rogabantur, fed in aliorum fententias
pedibus difcedebant. Unde, referente Fefto Pompejo
in diétione Pedarius , à Lucilio di&i funt Agipedes,
quod pedum difceffione dicerentfententiam. Refertur
à Gellio Noétium Atticarum libro tertio, capite deci¬
mo oćtayo. Habet & Crocodilus caput fine lingua, fed
dentibus armatum , quales nunc videmus multos, qui,
quum bene dicere nefciant, tamen mordent lethaliter.
Nilus procul abeft à nobis, ſed hoc genus Crocodilis
plena {unt omnia.

LXXX. Corpus fine pettore.
Proverbiali figura dixit Horatius in Epiftola ad Al¬

bium:
Bb 2

Nen