Page 19 [19]
I. QuiD sIT PAROEMIA.
ze), AROEMIA, definitore Donato,
sE eft accommodatum rebus tem¬
poribufque proverbium. Dio¬
medesautem finit hunc ad mo¬
| dum: Paremiaeft proverbii vul¬
garis ufurpatio , rebus tempori¬
N bafque accommodata, cum alind
GK Jignificatur quamdicitur. Apud
Ah Grecosfcriptores varie ferun¬
SASS «#22 tur finitiones. A nonnullisde¬
{cribitur hoc pacto, MNapupia ia Aoy@ WQEN ww Ta
Piw , imxeuỌd mereix moni w yenoimov yuv & tavri. i.e.
Proverbium eft fermo ad vita rationem conductbilis, mode~
vata quadam obfcuritate, multam in (efe continens utilita¬
tem. Ab aliis hoc finitur modo , Teposuia es? royG
EMKaAU Tay 1 cues dompete » 1. e. Proverbinm eft fermo
rem manifeftam ob(curitate tegens. Neque me clam Ele
complureis alias & apud Latinos & apud Græcos pa¬
rœmiæ finitiones exftare , verum eas omneis hic re¬
ferre nonarbitratus fum opere pretium fore ; cum quod
in hoc opere precipue propofitum fit, brevitatem il¬
lam, quamà docente requirit Horatius, ubique quoad
licebit fequi : tum quod eandem fere cantilenam ca¬
nunt, eodemque recidunt: maxime quod inter tam
multas nulla reperitur, que vim naturamque prover¬
bii {ic compleétatur, ut non aliquid vel redundet vel
diminutum fit. Siquidem Donatus ac Diomedes, ut
interim alia non excutiam, in omni parcemia requirere
videntur involucrum aliquod , ut qui cam allegorie
{peciem fecerint. Deinde yvapusv , i. e. fententiale quid¬
dam ex{pectant , cum addunt, rebus temporibufque accom¬
modatum. Græcorum item quotquot funt finitiones, aut
fententiam ad vitam inftituendam conducibilem , aut
metaphore teétorium admifcent, quadam utrunque
cum altero conjungunt. Atqui permulta reperies apud
dxvirss, id eft, neutiquam violandx auctoritatis {cripto¬
res, proverbii nomine citata, que nulla metaphora
tegantur. Rurfum non pauca, que nihil omnino per¬
tineant ad inftitutionem vite, & è fententia ratione
prorfus x Aguérés, quod ajunt, diflideant. Exempla
pro multis duofuffecerint. Mydty dyav, Ne quid nimis,
nemo non ponit inter adagia, nihiltamen habetintegu¬
menti. Et, Tis dv Som Supas dues ; h.e. Quis aberret a
foribus ? ab Ariftotele paroemiz titulo refertur. At id
non video quid conferat ad vite rationem. Jam vero non
omne proverbium allegoria quapiam tegi, vel ex Fa¬
bio liquet, cujus hæc verba funt „ libro Inftitut. quin¬
to: Cui confine efè paremias genus illad, gaod eft velut
fabella brevior: videlicet palam indicat , & alia parce¬
miarum cfle genera, quæ non fint allegoriæ confines.
Quanquam haud inficias iverim , maximam adagiorum
partem aliqua metaphoræ fpecie fucatameffe. Tumo¬
ptimas fateor eas, quae pariter & tranflationis pigmento
dele&tent, & fententia profint utilitate. Verum multo
aliud eft commendare pareemiam , & quænam fit o¬
ptimademonftrare : aliud quid ea fit in genere definire.
Mihi, quod grammaticorum pace fiat, abſoluta, & ad
noſtrum hoc inſtitutum accommodata, parcemiz fini¬
to tradi poffe vidctur ad hunc modum ‘, Paremia oft
1 Vide illuſtrantem hanc definitionem Gers Joannem Vofinum , In¬
ftitut. Oratori lib. Iv. c.x1. §. 6.
S w £
celebre dictum , feita quapiam novitate infigne. Utdi&umi
gencris, celebre differentiæ, fcita quapiam novitate in¬
figne , proprii vicem obtineat 1. Quandoquidem his
tribus partibus perfeétam conftare definitionem, dia¬
lecticorum confenfus eft. :
II. Quip PAROEMIa PROPRIUM, ET QUATENUS.
Itaque peculiariter ad proverbii rationem pertinent
duo, me Spuasuduey yeh xouvdtys, hoc eft ua celebras
tum fit, vulgoque jaétatum. Nam hinc ctiam paroe¬
mie Grecis vocabulum , videlicet 3m % cfus @ ¿dds a
daree rejuua Y Tupodingv , quod paſſim per ora homi¬
num obambulet: & adagii Latinis, quafi dicas cir¬
cumagium, auftore Varrone. Deinde {citum , utali¬
quaccu nota difcernatur à fermone communi. Neque
enim protinus, quod populari fermone tritum fit, aut
figura novatum, in hunc catalogum adlegimus: fed
quod antiquitate pariter & eruditione commendetur®
id enim fcitum appellamus. Quibus ex rebus accedat
novitas adagiis, mox oftendemus : nunc quot modis ce¬
lebritas contingat, paucis indicabimus. Veniuntigitur
in vulgi fermonem, vel ex-oraculis numinum , quod
genus illud #78 teiro, šT térioni , ic. neguetertii , ne¬
que quart. Vela fapientum di&is, que quidem an¬
tiquitas oraculorum inftar celebravit, quale eft illud !
dursora ro xard , h.c. ardua que pulchra. Vel è pocta
quopiam maxime vetufto, ut Homericum illud,
Prev Sev dé Te vym iyw.
1.e. Rem fattam etiam Stultusintelligtt.
Item illud Pindaricum,
Ion xtvrtov araxh pd,
Et illud Sapphùs,
Myra puo) LEN, UUTE PENOSO.
i.e. Negue mel mihi, negue apis.
Siquidem dum linguæ adhuc incorruptæ mancrent :
poetarum verfus in conviviis etiam canebantur. Vel è
ſcena, hoc eft, tragicorum & comicorum a&is fabu¬
lis, quod genus illud ex Euripide, &w nu. Rur¬
ſum illud ex Ariftophane, Baa is negras. Præcipue
vero comœdia mutuo quodam commercio & ufurpat
pleraque jaétata vulgo, & gignit traditque vulgo ja¬
étanda. Nonnulla ducuntur ex fabularum argumen¬
tis, ut dorws mys, ex Danaidum fabula. ads xz À
Orci galea, cx fabula Perfei. Quædam trahuntur ex
apologis, è quibus illud , At non videmus mantice quod
in tergo eft. Aliquot ex eventu nafcuntur , ficut hoc,
Ara e Adar, Ra AEC vG Oi. Alia Len¬
con, alia Leuconis afinus portat. Ex hiftoriis aliquot
mutuo fumpta funt, quorum eftillud , Romanzs feden¬
dovincit. Quædam profecta ſunt ex Aa
hoc eft, (cite breviterque relponfis , ficut illud,
Os wms wim cx yd, Sauoy Ad.
iwe: Qui femet ipfè non habet, Samum petit.
Sunt qua ex verbo temere di&o funt arrepta, velut}
s eorris l'aworddidi , i.c. non eff cure Hippoclidi. Denique
mores, ingenium, {eu gentis, five hominis alicujus,
five etiam animantis: peftremo rei uoque vis quæ¬
piam infignis, ac vulgo nota, locum cata adagio: