Page 24 [24]
ee ae
(4) i PR AE RA T TO
re Dei & probitate morum fita eft, negligentiores funt , vitiifque haud illiben¬
ter ignoſcunt ; dum internecino bello hallucinationes ingenii humani , rituum¬
que negleđtum , in hominibus ceteroqui bonis , perfequuntur. Erafmus verò
nofter, minimè negle&tis myfteriis , ritibuſque , quibus aut decentior fit Reli¬
gio, aut humana imbecillitas adjuvatur, reverentiam Numinis, fanéifhmorum~
que ejus praceptorum obfervationem , ex re&a myfteriorum, cærimoniarum¬
que interpretatione neceffariò nafcentes > neque à Deo ulli ufquam remiflas ,
potiffimtim exigebat ; quod ex quinto Operum ejus volumine , fequentibufque
intelligere eft. Hanc Religionis Chriftiane partem , ejus evo, fermé con¬
culcatam 8 Scripture Sacre & Veterum teftimoniis ita illuftravit , ac confirma¬
vit , ut inter potiffimos ejus inftauratores meritò habeatur. Id certé ejus fuit
acumen , eaque animi probitas , ut feliciter ubique fecernat eas opiniones ,
ab ea fide iifque moribus , qui in folis bonis inveniuntur; quippe qui norat eam
demum effe veram Religionem , qua homines non acutiores , aut externa fpe¬
cie fpectabiliores , fed Dei & proximi amantiores fiunt; nec eum bonum ha¬
beri pofle , qui nihil facit quod ab improbi animi hominibus æquè fieri ne¬
queat. Qui Theologica ejus Opera paullo ftudiofiis evolvent , nihil homi¬
ni a nobis tribui , quod non ex merito fit tribuendum intelligent.
Hanc cum vera Theologia imaginem animo concepiffet , erudito ac bo¬
no nemini improbandam , tantum thefaurum , ut folus eo frueretur , nequa¬
quam infodit ; fed omnibus, qui eo uti vellent, communem effe oportere
exiftimavit. Itaque Scriptis eum ſpargere, per univerſam Europam, conatus eft;
qua de caufa , quidquid fuit bonorum virorum fummas ei gratias habuerunt,
ut operum ejus celerrima venditio & frequens ubique le&tio fatis oftenderunt.
Verùm cùm non tam bene cum rebus humanis agatur , ut probi atque eru¬
diti ullo modo æquent improborum ac imperitorum numerum , in fe vir fum¬
mus & vera virtutis ftudiofifimus innumeros: malos atque indoétos concita¬
vit. Quamobrem vitia fæculi fui defcribere neceffe habuit, & cùm homi¬
nibus pepercerit , nifi editis voluminibus ab iis laceffitus improbè fuiffet,
Ecclefiafticorum quorumdam , quos potiffimùm infeftos habuit, nevos ac de¬
liria ita pinxit ; ut etiamnum hodie fine indignatione aut rifa eorum tabu¬
las , in ejus Scriptis , {pectare nequeamus. Dum autem omnis fortis homi¬
nes , in Theologicis Operibus , officium ex Sacris Litteris docet , oftendit
fatis aperte e& tempeftate malos mores , und cum maxima bonarum rerum
imperitia , ufque adeò graffatos fuiffe , ut nefcias indo&ioréfne effent Chri¬
ftiani , an improbiores. In Colloquis verd , in quibus Juventutem ad virtu¬
tem & Litterarum amorem accendere conatur , quam graphicè paffim pingit
fuæ statis vitia ? Quam aperté nos docet nihil effe cur de hoc noftro tem¬
pore multàm queramur , fi id cum temporibus quibus vixit conferamus? Non
exfcribam que preftat in ejus Operibus legi, quam in hac brevi Prafatio.
ne, ne fortè fimilia huic noftræ ætati nimiüm irritabili exprobrare velle vi¬
dear ; fed dicam quod nemo negabit, qui rem paullò penitiùs introfpexe¬
nt, multùm toti Europa profuiffe fummi viri caftigationes , & majorem fru¬
ctum edituras fuiffe, fi omnes Eruditi eum effent ubique imitati. Tandem
puduiffet eos quorum vitia carpit , nec tot æmulos reliquiffent ; fi per uni.
verfam Europam , ab ea tempeftate , non defiiffent ii, qui ftylo talia confo¬
dere poterant , fuo ingenio fuaque eruditione uti, ad omnes Chriftianos ad
faniorem mentem revocandos. At multi ab illis temporibus , exuto omni Ve¬
xtatis ac Virtutis amore , non tam hominibus , quod ipfum turpiffimum fuif¬
fet, quàm vitiis > quod extremæ eft nequitiæ , adulati funt ; ut honores ac
præmia , ejufmodi flagitio propofita , confequerentur. Nifi Erafmi & alio¬
rum aliquot ad nos perveniffent fide eorum temporum defcriptiones , eos
fore