17
he quis reum non defendetet, poſtea exeremodicio fenten¬
tiam effec paflus:an ob rem iudicatam claufula committa¬
tur, &c. Rurfumin Codice IIbro tertio, Tit. de iudiciis,cap.
Properandum, Sinautem reus abfucrit, & fimilis eius LE
rit requifitio , quemadmodum pro perfona actoris ediximus,
etid abfente reo eremodicium contrahatur. Hee Iuftinianus.
Eft igitur geyrsdixioy,qui altera parte abfente fertur fententia.
Citraarationem citraque fementem. 81
ug citra operam noftram caſa nobis cueniunt, dena pre
xo) &vhesTe contingere dicunt Greci. Lucianus in Patafito,
On Miwros,K7] roy opôr Ones}; Sn purve yteo puro desi
EA TR toner È re desta aura veuerae, id elt, Quod vide¬
licet vnus , iuxta egregium illum Homerum , nec manibus
plantat,nec arati verùm citra fementem, citra arandi laborem
fruitur omnibus. Idem in Rherorum didafcalo , £o) X avo¬
eg iyèriesre guado ada. id eft, Tibi porrò citra feminandi
arandique laborem proueniant omnia. Td eft, citra ſtudium.
Natum apparetadagium a fabula infularum fortunatarum.
de quibus Horatius in Odis, f $
Reddit vbi Cererem tellus inarata quotannis.
Erimputata floret vique vinea. i N
Sumptum eft autem , opinor, ex Homero , qui Odyſleæ libro
nono, Cyclopum terram defcribit ad hunc modum,
Kuxroray d” ts yaa Cay piorhoy è Fei sor,
Tred ued’, of æ Frot mato Tes à Juve,
Ore GuTMouar yea pu7ey y ST Apo,
AR TRY) danveta Kod dniesza UTR PUOYT AE
Tlvesi € eta, yd) Aua NS, dira piesovari
Oivoy teisadUASY > X9Ì gv dids duepos deter id eft,
Venimus in terram quam magnanimi Cyclopes
Er legum expertes habitant, hi numine freti
Diutim, nec manibus terre plantaria figunt,
Vomere nec fegetem profcindunt quinea cunéta,
Nulla femente & nulla nafcuntur aratu,
Ordea, frumentum, plenifque onerata racemis
Vineta : & largis hæc Iupiter imbribus augst.
Dormientis rete trahit. 82
EV doy nberos alee, id eft, Dormienti rete capit. In cos qui¬
bus citra conatum obtingunt ea que cupiunt.Natum ex euen
tu, quod aliquando acciderit vt dormientibus pifcatoribus pi¬
fees forté retibus inuoluti caperentur. Quidam ad Timotheü
imperatorem Athenienfiumweferunt, cui quod multa foclici¬
ter obtingerent, magis commoditate fortune quam ipfius ò¬
peta, airvyous (id eft feslicis)cognomen inditum. In huius in¬
uidiam pingebant nonnull fortunam ad rete cogentem vr¬
bes, illo iuxtà dormiente Quos ille fic elufit (authore Plutar¬
cho) vt diceret, Si huiufmodi vrbes capio dormiens , quid me
fa&urum arbitramini fi vigilaro? Huc allufit Terentius quum
_aitın Adelphis, Quid? credebas dormienti hee tibi contectu¬
ros deos? Et illam fine tua opera in cubiculum iri deductum
domum? Non difim:li forma ditum eft apud T. Liuium li¬
bro'ab vrbe condita 7. Vnicum belli ducem, qui nihil agenti
fibi de cælo deuolaturam in finum victoriam cenfer. M. Tul¬
lius in Verrem a&ione vItima , Sed non idem mihi licet quod
iis qui nobili genere nati funt, quibus omnia populi Roma¬
ni beneficia dormientibus deferuntur. Quin & hodie vulgo
dicitur in id genus homines, Fortunatior eft quam fapicn¬
tior. Et Eupolis comicus apud Atheneum,
-- Ns DAS
Qs airings à po H nos besves¬
-Ô ciuiras Ô ciuitas
Vt tu quidem es fælix magis quam prouida.
Congruust que dicentur in prouerbio, Athenienfium incon¬
fulta temeritas.
Quum mula pepererit. 83
Adagium peructuftum, Quum mula pepererit, quoties fi¬
gnificamus aliquid nunquam futurum, aut adco rato folere
accidere vt improbum ac ftultum videatur fperare. Ortum vi¬
deri poteft cx co quòd refert Herodotus in Thalia, Quum Ba
byloniorum yrbs obfideretur 4 Dario,quidam Babyloniüs c6¬
uiciis infe€tans Darium atque exercitum,Quid,inquit,iftic de
fidetis Perfa2quin potius abfceditis,tiic expugnatuti nos,iandy
Fyovol Texion, id eft, quum mule pepererint. yidelicer ratus id
nullo ynquam tempore futurum:propterea quod natura {teri¬
les {fit mule. At paulo poft euenit vt Zopyro mula quepia pa¬
reret.quoquidé oftento in {pem capiendz Babylonis erectus
eft:ac cepit, Huicfimile quiddam refertura Suctonio in vita
Galba Cafaris. Hutus avo procuranti fulgur,quum aquila de
manibus exta rapuiffer,& in frugiferam quercum contuliflet,
{fummum fed ferum imperium portédi sio elt,
Atque ille irridens, Sanè , inquit: qu mula pepererit. Quod
omen ita arripuit Galba yt eum poftea res nouas molientem,
nihileguè confirmarit ac mula partus: cæterifque vt obfcæ¬
num oftentum horrentibus,folus pro læuffimo acciperet, me¬
mor facrificii dyétique ati. Plinius Lib. 8. cap. 44. de mularum
172
fterilitate feribit hunc in modum , Obferuatum eft;è duobus
diuerfis generibus nata, tertii generis fieri, & neutri paréun
cfle fimilia.Eaque ipfa qua ita nata funt, non gignere in omni
animalium genere: idcirco mulas non parere: Huius rei cau¬
famadfert Alexdder Aphrodifeus,quod femina natura & ha¬
bitu diuerfa,G commifecantur , tertium quiddam ab ytroque
diuerfum conficiunt , vimque fimplicium prorfus amittunt.
Veluti fi mifceas album nigto,abolitis ytrifque coloribus,red¬
ditur fuſcus ab vtroque diuerfus , quem Græci Neuxopaoy ap¬
pellant. Sed multo cxactius de his Ariſtoteles lib. De genera¬
tione animalium 2. cap. 6. refellens Democriti & Empedoclis
rationes , Quanquam proditum eft in annalibus Romano¬
rum, mulas pepefifle fepe : verum id prodigii loco habitum;
yt codem in loco quem modo citaui, teftatur Plinius. Theo¬
phraftus vulgo parcre in Capadocia tradit. Ariftoteles libro
De natura animalium primo capite fexto, tradit mulas coire
ac gignere in Syria fupra Phænicem : fed efleid anima ibi
fui generis , etiamfi fimile:
Huic affinem habet fenfum , Ad Græcas calendas pro nun¬
quam : propterea quod Greci non habent calendas more
Latinorum , [ed ssubvius, id eft nouilunia. Atque ad lunæ
recurfus Greci foluebant vfuras. Vnde Strepfiades in Nu¬
bibus Ariftophanis , optat fibi incantatricem quampiam,
qua carminibus fuis efficiat nequando luna exoriatur : fic
enim fore yt non reddat vfuras. quandoquidem trapezita
ad lunas mutuam dant pecuniam, & lunis vfuræ crefcunt.
Huc itaque refpexit Auguftus ,quum diceret ad Gracas ca¬
lendas foluturos , quos nunguam reddituros mutuum figni¬
ficabat.De quo in ipfius vita feribit Tranquillus ad hunc mo¬
dum , Quotidiano fermone quxdam frequentius & notabıli¬
ter v{urpalle eum litera ipfius ad79)gador oftentant, In qui¬
bus identidem , quum aliquos nunquam foluturos ait fi¬
gnificare vult, ad Calendas Græcas foluturos ait. Huic f
mile eft quod nunc inter eruditos iactatur, Anno magno Pla¬
tonis, quem exiftimant nunquam futurum,
85
Aceffei luna.
Axis Mi, 1d elt, Aceſſæzi luna. Diétum in comperen~
dinatorcs , qui nouam ſubinde caufam comminifcuntur,
quo negotium proferant: à nautæ cuiufdam moribus ot¬
tum, cui Aceflxo fuerit nomen. Is quum eflet ignauus , ita
prorogare confueuit nauigationem, vt fe diceret lunam ma¬
gis opportunam expectare. Nam Greci, pratipueque ex his
Lacedemonii, quicquid effent rerum aufpicaturi, ſaperſti¬
tiofe lunam obferuabat.Id quod tacite notat Euripides, quum
in Iphigenia in Aulide refpondet Agamemnon, tum nuptu¬
ram filiam,vbi luna dexter circulus aduenerit,videlicet de ple¬
na luna fentiens.Lucianus in libello De aftrologia, palàm're¬
ferr Lycurgum legem inftituifle Lacedemoniis, ne pralium
inirent ante plenilunium. In cam fuperftitionemiocarur Ari¬
ftophanes, ry rawoxrAivo , id eft aio aut nunquam
futurum fienificas.Etemim quum Datis & Artaphernes duéto¬
res regis Perfarum in Marathonem irtupiflent, plenilunium
obferuabant,vt tum exirent in prælium. Ergo priufquam illi
yenirent, Athenienfes bellum aggrefli funt. Hiftorie memi¬
nit Herodotus lib. 6. Inde quali proverbio de cun&tantibus &
quauis occafione rem proferentibus, dicitur, ¿y T4 mewrihývo
id eft plenilunio. Adagiti refertur à Diogeniano. Delunis La¬
conicis, & alibi nonnihil nobis dicetur.
Vbi per harma fulgurarit. 86
Omon N deuaros àsçard , id eft, Vbi per harma fulgurat.
De iis que nimis cunctanter ac ferò , autadmodum raro fiunt
ant quum nimis anxiè ac fuperftitiofé capratur rei gerendæ
opportunitas. Strabo libro Gcographix nono;ynde natum fit
adagium indicat, feribens vicum quempiam elle defertum
atque infrequentem apud Mycaletum Bœotiæ, feu Mycalef¬
fum Tanagraiiuris ,quem harma, id eft currum , nominant,
Ruifum alterum ab hoc diuerfum , eiufdem tamen nominis
in Attica, que quidem tribus ex Attica populo Tanagræ fi¬
milis,atque ob hanc fimilitudinem nominis quoque commu¬
nionem fortitum.Caterim harma Beeotia fic vocatum, quod
Amphiarao excuflo currus inanis in eum locum delatus fit,v¬
bi nunc facellum cius extat. Alii ferunt,Adralto fugiente,cur~
rum cius co loco confraétum fuifle,ipfum Arionis opera fer¬
uatum:hine natam parcemiam, éaom di aeuares dssazia, 1
eft, Vbiperharma fulgurar, videlicet Pythicis vatibus ful¬
gur aliquod certum, quod ex eo loco veniret, obferuantibus,
eoque vifo facra Delphos mitrentibus. Obferuabant autem
ad menfes tres, fingulis menfibus tres dies , noëtéfque totidé:
idque à Iouis fulguralis foco,qui eft in muro inter Pythium &
Olympium.Hzc fermé Strabo. Vfum adagii Plutarchus pa¬
Jam indicatin Sympofiacis,Oi yS, inguiés oauyiws ko di Gepares
Ss panvsisidvresyavaynagoyrae roy Sxoooun exirid oy 3 yveelisy Xx
roger. id elt , Etenim qui raro & per harma , vt aiunt,
conuiuia