169
illis non in pectore nafcatur fed in faucibus,
Quicquid in linguam venerit.
Huic planè germanum eft ilfud quod vfurpat Lucianus in
libello De ratione conferibendi hif oriam ; taniooudas 3 È ¿ya
mratouTes Osflixey ex? Kola Of, pan, Su. id eft Com¬
iminifcentes affingentéfque quicquid verbi temete in linguam
veaiunt, venerir.Plato dictum hoc libro de republica octauo
citat ex Æſchylo tragico poeta. Vfurpauit & Athenzus libro
Dipnofophiftarum quinto, x] ST dalvra any 36 , Aver
ET Erol Y Nau 0y. id clt; luxta poetam qui dixit,
qvid in linguam temere venerit. Hoc velut interpretans Ifo¬
cfates in oratione Panathenaica 3 Opotos ay elyot VEC rois hu
Kà poennbs ky yudu ò, näy Caty Mogu. id ell, Similis vide.
bor iis qui temere & arroganter ac futiliter quicquid in men¬
„tem venerit loquunt
Quicquid
jn mente ye
petit,
Momo fatisfacere, & fimilia. 74
To Mouo >oxerv, id cit, Momoffatiffacere. Prouerbialis
eft hyperbole. Hefiodus in Theogonia & Momi cuiufdam
meminit, quem ait, Nocte matre ; Somino patre progenitum,
Huic deo mos eft;ipfum quidem nihil operis edere,fed alior@
deorum opera curiofis oculis contemplari ,&, fiquid eft omit
fum, aut perperam fa@um,id fumma cum libertate carpere.
Nam pôus Græce réprehenfionem fonat, Ariftoteles De par¬
tibusanimalium lib. 3. meminit huius qui naturam incufarit
quod bobus cornua in capite ac non in armis potius addide¬
Ut: videlicet quo vehementius poflent ferire: Ad quod videtur
allufifle Lucianus, quumin fecundo Verarum narrarionum
libro, (cribit fe vidifle boues quofdam quibus cornua ineflent
non in fronte, quemadmodum reliquis, fed fub oculis : idque
ita vifum effe Momo. Huius idem Lucianus cum aliis com¬
pluribus locis meminir, tum in Dialogo de harefibus, huiuf¬
modi quandam dë co fabulam refert: Mineruam, Neprunum
& Vulcanum de principatu artificii inter fe contendifle, Et
vt quifque artis fue præcipuum aliquod {pecitnen ederet,Ne¬
ptunum taurum quendam finxifle ; Mineruam domum ex¬
cogitafle, Vulcanum hominem compofuifle. Momus delectus
arbiter certaminis,& artis expenfor. ille, in {pe&o voiufcuiuf¬
ue opere,precer alia‘qua in reliquorum operibus reprehen¬
da pouflimumin hominis opificio notauit, quod arti¬
fex n6 in pe&ore feneftras aut oftiola quedam addidiflet,quo
perlpici poffet quid in corde lateret quod illi {pecuofum alio¬
qui multi{que receflibus finuofum finxiffer. Cuius fabule
mentionem facit & Plato. Philoftratus in epiftola quadam ad
vxorem, de Momo feribit in hanc ferme fententiam , Hunc
in Venere nihil alioqui quod reprehéderet inuenifle, nifi quod
fandalium illius callamniabacur, ve ftridulum nimifque lo¬
quax , ac ftrepitu moleftum, Quod fi Venus citra fandalium
incelfifler ica vt emerfit a mari , tota nuda, nullam omnino
anfam carpendi Momus inueniffer, ui quidem deus tametfi
7 non perinde gratus eft atque ceteri, propterea quod pauci ye¬
ram reprehenfionem libenter admittant:tamen haud fcio an
vllus alius è maxima poeticorum deorî turba fit vtilior. Qui
uam nunc noftri Ioues exclufo Momo folam Euterpen au¬
La falutaribus anteponentes.Hic igitur Momus va¬
rias adagiorum formas {uppeditat. Vel quum Plato De repub.
lib.6.ſcribir, philoſophie {ftudium effe ciufimodi,vt neà Momo
quidem poffit reprehendi.Vel quam Venus Lucianica iam itu
ra in iudicium,negat fe dubitaturam , etiam Momus ipfe iu¬
dicaturus effet, Vel quum Cicero feribit ad Atticum libro 5.
Quod me maximé hortaris,& quod pluris eft quàm omnia,in
quo laboras,vt etiam Ligurino Momo fatisfaciam : moriar fi
quicquam fieri poterit elegantius. Ergo prouer bii fpeciem ha¬
bebunt omnes id genus formule , Haud dubitem tecum vel
Momo iudice decertare. Inculpatior elt eius viri vita quam vt
vel Momus ipfe poffit carpere. Hanc faciem ne Momus qui¬
dem poflit reprehendere. Nec Momum iudicem recufarim,
Hac vel Momo ipfi fatiffaciant, Et fi quæ fingi poflunt confi¬
Linor quo- miles, Ad hanc formam pertinet illud Ouidianum de forma
que Jauda- Adonidis. N 5
Tet. Laudaret faciem liuor quoque.
Breuiter omnesid genus hyperbole fpeciem prouerbii obti.
nent: veluti Terentianum illud > Ipfa falus, fi cupiat, feruare
domum hanc nő poflic. de familia deplorata. Item de loco ve
hementer munito, Hanc arcem ne Mars quidem ipfe expugna
rit. De homine prafra&o ac pertinaci, Huius animum ne Ver¬
tumnus quidem ipfe verterit.De re neutiqua probabilj , iftud
ne Pitho quidem ipfa petfuaferir, De re tacitu diffici sHocne
Harpocrates uidem iple aut Angerona continere queat, In
tanto rerum {trepitu ne Somnus quidem ipfe fomng cepetit,
Nefideiqui De homine preter modum fufpicaci & diffidenti, Tite ne Fidei
d iph fidë quidem ipfi fidem habeat. Hic vel Argum fallat,de vehemen¬
thabeat, teraftuto, Hic miferioreft quam veci vel ipla inuidere
Argum fal- fit inuidentia. Verum de his loquendi formulis ad
lere, in operis huiusinitio,
; 170
Calo ac terre loqui. 75
Qui frultra vociferantur, celo ac terre loqui dicuntur; Sie
enim folent qui diffidunt hominum prælidis,exclamare,ó cæ¬
lum, ó terra. Theognetus apud Athenzum libro tertio ; rur¬
fus libro decimoquinto;
Thepitgoodmuces, Vi nato NANDY
O15 3 25 Say tps hy oby Royo. id
Terra loquens caléque, philofophatus es
Sed hifce nulla eft cura fermonis tui,
Confine et illi quod alibi rerulim us, Vento loqueris,
In portu impingere. 76 $
Eft apud Quintilianum in Inftitutionibus,In portu impin¬
gere , pro co quod eft , ftatim in iplo operis Ingrelli peccare;
Viurpatar & à dio Hieronymio in Apologia fecunda aduer¬
fus Rufinum, Statim de portu egredicns, nauim impegi.Ideni
ad Pammachium , Egredientes de portu ftatim impegimus:
Sumptum à nipan E » qui magno cum dedecore, prius
quam portu exierint, nauimillidant, Ia diuerfum fenfum in¬
flexit Papyrius Fabianus , referente Seneca jn controuerfiis,
Nauim in portu mergis, De fene qui luxuriari coeperat aliena
tate. Apte diceturin omnes qui negotio iam propemodum
cum laude confecto, in extremo degenerant. Idem eft apud
Grecos , 2y TO NUU Tesoxesvey id elt, In portu impingere;
Nilus quidem Græcus author ita refert > LN exedtesy , ros Td
Vaut è Ta Nubi vAyatasid eft, Ne efferaris animo ne forrè
naufragium ibi fiat in portu:
In limine deficere aut offendere. Pa
Huic proximum fit illud, In limine offendere , aut defice¬
te. Tranflatum ab iis qui domum ingreſſun, ftatimin Jimi¬
ne pedem offendunt prius quàm quicquam occeperint age :
re. Virgilius,
-cur indécores in limine primo Deficimus?
Id cft, ftatim, ac vixdum inito bello. Dutiufculè dixit QUELS
tius libro fexto In ipſo limine vi&toriæ ftamus.pro co quod eft
proxima eft vi&oria. Huic contrarium eft uod in epiftolis To
ad Lucilium feribit Seneca, In fummo deficit cliuo, Du&@a
tranflatione ab tis quicon{cenfo propemodum monte , rum
delaflantur quum proximi funt cacumini.
Cantherius in porta. 78
Confine eft fuperioribus,Cantheriusin porta.Natum a Sul¬
pitio Galba quodam, cui quum prouinciam exituro canthe¬
riusin porta cecidifiet, Rideo, inquit, cantheri, in potta,quum
tam longum iter fis iturus, iam laflam cfe te, quum vixdum
fis ingreffurus. Quod diG in prouerbium abiit Refertuz ada¬
gium a Felto Pompeioin di@ione Ridiculus „atque is indi¬
cat conuenire, quum quis in principio rei vix inchoatæ defi¬
citanimo, Quid autem fit cantherius, dilucidé exponit, népe
equus exectis teftibus:ve hoc differat cantherins aby equo quo
maialis à verre, capus 4 gallo, yeruex ab aricte,
Citra puluerem. 79
Aygyin, id eft Citra puluerem, Greci dicunt contingere
quis facilè citraque negotium potitur, Tranflatum velab ha¬
phe, id eft à pulueris cotadu > quo fe (pargebat in palæftrico
celtamine congreflurus : vel certe à puluere quo nonindeco¬
rè fordidari fcripfit Horatius eos qui certant Olympia, quive
bellum gerunt. Plinius lib. 35. Alcimachus Dioxippum , qui
Pacratio Olympia citra pulueris tati(quod vocant rguin) Yi- À
cit. Aulus Gellius libro quinta, Quandi, inquit, caufa elt, quii
deditione repentè fata fine puluere , vt dici folet, incruen¬
tâque victoria obuenit. Horatius in Epiftolis,
uis circum pagos & circum compita pugnax
Magna coronari contemnat Olympia , cui (pes;
Cui fit conditio dulcisfine puluere palma?
Inuenitur Kavidponi, id eft citra fudoré. 8 dy
tra fanguinem,
auam id eft ci- Ayidports
Aya
Deferta caufas
Eon Ary id elt Deferta caufa, quuni nemo re
latum aiudiciis,ybi nonnunquant altera pars cedés tradit cau
fam aduerfatio, Itaque deferta caufa vincere > ct vincere
nullo contrà pugnante, Lucianusin Ioue trage@do, Osa 4h
& Xo > DE tes ke gril ETO doéoutr; id eft > Itaque quid aliud N
yidebimur fecifle quàm deferta caula viciſle?Ideni in Toxari- deferta cat
ce, Kat moo res Pets teilw dad aoû Abreu. id eft, Tétgue fa vincere,
ciuitates,nullo defendente, abs te capi. Vfurpat 8 Socrates in accufare.
apologia apud Platonem, tent MUASeSWI TES LEMS gu «Res
sdtvds. id eft, Deferta caufa nullo defendente , accufantes. Tu¬
xeconfulti compofita voce eenaAbace vocant, Ita Paulus Pan- Bonpedizioye
deck. li.4, Tit. de minoribus, cap. Er ſî fine dolo. Item, Ecine¬
remodiciis ei ſubuenirur.Conſtar autem omnis æratis homi¬
nibus refticutionem eremodicii præftari debere
E sa ere, fi doceani fe
exiufta caufa abfuifle, Rurfam lib. 46. Tit. Iudicatum foluî,
ca.Quum querebatur, Si imerpofraudi i folui Ripulatio=
pa