Page 96 [96]
OCR
67 etiam in illos qui fiaudanialios, fuifque commodis impenfius vbique ftudent, Idem putat adagium quadrare etiam in eos quì fruftra mendaciis agunt aducrfus artificem mentiédi. uemadmodum yulgo dicunt,difficillima efle furari apud fures, ita difficillimum mendaciis impohere mendacibus. Cum Care carizas. 30 Huicfimillimum refert Diogenianus, ne3s x&eaxweléers id eft} Cum Care carizas:Rufticè agis cum rultico , barbarè loqueris barbaro,crall'è cum craflo. Cares populi ſunr Phrygiæ, d quibus alio loco dicemus : quorum mores prouetbiis al quot fecere locum, Cretenfis mare. 31 O xis rlo Javar id eft, Cretenfis mare, fubaudiendum, nefcitaut metuit, Hanc parcemiam refert patiter atque exponit Strabo Geographiz lib. 10. {cribens, olim Cretenfes naui gandi peritia rerumque maritimarum yfu principatum tenuif {e : arque hinc antiquitus increbuifle prouerbium, Cretenfis mare nefcit, in eos qui nefcire fingerent quod egregie callerent. Etenim qui confentancum elt, Cretenfes,quum fine infulares, ignorare mare quo cinguntur yndiquaque? Vius eft eodem & Atiftides in Pericle, 6 xels roy aty7ey, Zenodotus fexibit apud Aleæum extare. His affine eft quod habet Horatius in epift. ad O@auium, i Parthis më- Ipfe cgo qui nullos me affirmo fcribere verfus, dacior. Inuenior Parthis mendacior. Quéd Parthi tum maximé pugnent quum fugam fimulant. Adymbilicum ducere 32 Extant apud authores aliquot abfoluendi paremia , quarum de numero eftilla , Ad ymbilicum ducere, pro co quod eft librum finire atque abfoluere.Sunt enim vmbilici,interpre te Porphyrione,ornamenta quedam oflea, aut lignea corneave, vmbilici noftri formam imitantia,qu¢ yoluminibus iam abfolutis addebantur : argue hinc proucrbialem figuram cfle natam , Ad vmbilicum peruenit, 1d eft ad finem, Horatius in Epodis, Deus deus nam me yetat Inceptum celeres promiffum carmen iambos Ad ymbilicum ducere. Martialis in quarto Epigrammatum libro, Ohe iam fatis eft, ohe libelle: Tam peruenimus vfque ad ymbilicos, Tu procedere adhuc& ire quæris. Idem libro quinto, Qug cedro decorata purpuráque Nigris pagina creuit ymbilicis. Idemin tertio, Cedro nunelicet ambules perun&us, Et frontes gemino decens honore, Pics luxurièris vmbilicis Rurfam in yndecimo, Explicitum nobis y{que ad fua cornua librum, Et quafi perfectum, Septitiane,tefers. ; Verum equidé haud {cio poffitne prouerbium hoc alid quèm ad hbrum aut carnem tranfferri,nifi durior fiat metaphora, Summum faftigium imponere. 33 Illud generalius eft, Summum faftigium imponere, pro eo quod eft rem omnibusfuis partibus abfoluere.Exempla repeties apud Ciceronem libro Officiorum tertio:apud Pliniumin Epift.aliquoties. Tranflatum ab dificatoribus, qui perfecto demum zdificio faftigium aliguod folent imponere. Quibus ficuti fundamentum prima inftituendi operis pars eft , ica fa{tigium fuprema eftiam abfoluti, Vnde quemadmodum Fundamenta iacere,tranfferunt ad id quod eftinftituere quippia; itidem Faftigium addere, traducunt ad rei perfetionem,fummamque, yt yocant,manum. Huic confine quod à Greas dicitut, 70y xoAopora tai, id'eft, Colophonem impofuit, Summam manum addere. Eandem vim habet , Summam manum addere. mirum ni metaphora ab artificibus trandlata , qui primum rude quoddam operis fimulachrum effingunt , atque hanc primam appellantmanum : deinde formant expreffius :poftremo fumma cura expoliunt, atque hanc fupremamfeu fummam manum vocant, - Ouidius, A Nec tamen illa legi poterunt patienter ab vllo, Ne fciat his fummam fiquis abelle manum, Mox pro eodem dixit vltimam limam. Ablatum mediis opus eft incudibus illud, Defuit & fcriptis vltima lima meis. Yltima lima. Seneca ad Lucilium , Vino deditos delećtat potatio extrema, illa que mergir, que ebrietati fummam manum imponit. Eadé figura dicimus,nihil deefle preter extrema manû,Exempla crebriora funt apud fcriptores , quàm vt hic referat repetere. Supremum fabulæ actum addere. In candem formam referendum cft illud, Supremum fabuHokoDo re a Titwon. læ atum addere, pro eo quod eft. extremum finem imponere a poetis comerdiarum aut trageediarfi feriptoribus afcitum qui fabulas fuas in actus quofdam diftribuunt. Vnde illud Horatianum, -nec fit quinto produdtior aétu. Solent autem in extremo actu plurimum artis addere , ficuti feribit M, Tulliusad Quintum fratrem , Illud te ad extremii & oro & hortor,vt , ranquam poese boni & a&ores induftrij folent,fic tu in extrema parte & conclufione munetis ac negotij tui diligentiffimus fis : vt hic tertius annus impetij tui, tanquam tertius actus, perfectiflimus atque ornatiffimus efle videatur, Idem ad Atucum libro 13. Etenim hac decantata erat fabula : fed complere paginam volui. Cicero in Catone, tanffert ad vitam péraétam : quemadmodum & Apuleius libro, Floridorum 3, de Philemone comico loquens, Renunciauerüt, inquit, Philemonempoetam, quiexpectaretur ytin theatro fitum argumentum finiret, iam domi veram fabulam confummaffe . Enimucro iam dixifle rebus humanis valere & plaudere. Opinor ad hanc formam pertinere quod apud Nonium ait Lucilius : Sarcinatoris efle fummum fuere centonem optimé, ; Cataftrophe fabule 36 CuiulMber exitum rei , prouerbiali figura cataftrophen vocamus. Porro inter figuras prouerbiales illud admonuimus, ynicuique difciplinæ atque artificio fua quædam effe peculiaria vocabula, quæ (quemadmodum in magicis pracamintbus fieri côfucuit) pene fuperftitione quadam vfurpantur. Ea quotiesin aliud quippiam trahuntur, ferè Loi fpeciem obtinent : velut ex militari difciplina, receptui cancre & locã deferere , & prima acies , & res ad triarios rediit. Ex mufica, praludium pro prefatione,autingreflu negotij. fumma & ima chorda,pro clamofa & graui yoce.&, eadem oberrare chorda. pio co quod eft,in eadem re peccare fepius. Porro fabula omnis,vt oitendit Donatus,in tres partes diftribuitur, in WOTEay, tarxon xatasgoplw. Protafis eft primus ille tumultus 1am quafi glifcens. Epitafis, turba feruidiffima. Cataſtrophe, ſubita rerum commurtatio, Vnde Lucianus eleganter exitum euentumque negotij, cataftrophen appellat, cum alias , tum in c6mentarioDe mercede feruientibus, tim atio AY A ns ares maroscogli È dpopores yivercu. id eft, Poft omnja denique qua illis cataftrophe fabulz contingit. hoc eft , quis exitus feruiti). Et in Alexandro Pfeudomante, 787 nos ma A Net des rtorydics. id eft, Eiu{modi finis tragedie Alexand. Idem in vita Peregrinavtis tel yA biz n 6 zare Fesie glio xorrascoglo? dpapams, Rurfus video te 6 bone Cronie ridentem fabulæ caraftrophen. A capitey(quead calcem. 37 Quum rem totam fignificamus, à capite vique'ad calcem di cimus, Cuius adagij triplex effe si vfus, autenim ad-corpus refererur aut ad animum,autadrem. qui duo pofteriores plus obtinent venuftatis, nimirum quo plus habent figure. Ad corpus, apud Homerum Iliados}, ts mod'as èn nepaNis. id eft, A capite vfque pedesIrem Theocritus in Bucolifco, Eat u wam Tas xipahäs ao n to wedt ouvyeyts adty.id eft, Me acapite vique pedes luftrauit luminètotum. Plautus in epidico, Contempla Epidice ab ynguiculo ad capillum fummum, Horatius, -talos a vertice pulcher ad imos. M. Tullius pro Rofcro Comodo, Nénne ipfum caput & fupercilia illa penitus abrafa,olere malitia , & clamirare calliditatem videntur? Nonne ab imis ynguibus v{que ad verticem fummum (fi quaconie&ura adfert hominibus tacita corporis figura)ex fraude, fallaciis, mendaciis totus con{tare yiderur? Ad rem:vt apud Ariftophanem in Pluto, Axwé Toyu bs cya Te meg-ymaTe Ex TW ody és rho xegohuy oot reyt to. Audi ergo, quando totum ego negotium pedibus vfque tibi ad caput percen feo. Quanquam hic comicus ioci caufa præpofterè pofuit pedes & caput. Diuus Hicronymus in præfatione libri quem Dierum inferibunt Hebræi, Contuli cum eo à vertice, vraiunt, vfque ad extremum ynguem. Ad animum hocpacto poterit want ferti, Ego tibi mores & ingenium illius, breuiter hominem, quantus eft, à fummo (vt aiunt) capillo, ad imum víque calcancum depingam. Quanquam exemplum M. Tullij, quod modo retulimus, m agisad animum quam ad corpus videtui pertinere.Quinetiam diuiditur adagium,quum caput negocij vocamus' precipuum autoré: perinde vt & fontem dicimus. Terentius , Te efle huic rei caput. Item apud Græcos, Caput et 7 rupoNUOY À medyuares. Lucianus in Tyrannicida, mis avegiri 14 dos xepahaioy id eft, tyrannis caput. Et Plato lib. De legibus 3. ziw TW sooty aniy dixinid elt {editionum fontem & Ad calcem yenire.In callce opetis,In extremo literarf tard calce.Ab ipfo exordiri capite, A calce ad caputrecusrere:atque id ge
