Page 17 [17]
tore Donato, eft accom¬
modatum rebus tempo¬
poribufque proverbium.
Diomedes autem finit
hunc admodum: Parce¬
mia, eft proverbii vul¬
garis vfurpatio ; rebus
temporibufque accom¬
modata, cum aliud fi¬
gnificatur quam dicitur.
Apud Græcos fcriptores
varia feruntur finitiones.
A nonnullis defcribitur
hoc pa&o: aega ta
xy dtuuC cv rl
p Bia tmixgoper PAT Che TOAD
m geiao ty c saung. id eft: Proverbium eft fermo ad vita
zafionem conducibilis, moderata quadam obfcuritate multam
in fefe continens vtilitatem. Ab alis hoc finitur modo: Mae egueid
iad yO tmgrveray 1 cubes donde. id et: Proverbium
eftfermo;rem manifeftäm obfcuritateregens. Negue me clam
eſt, complureis alias & apud Latinos & apud Grecos parœmiæ
finitiones extare; verum eas omneis hic referre, non arbitratus
fam opere precium fore: cum quodin hoc opere precipue pro¬
ofitum fits brevitatem illam, quam à docente requirit Hora¬
tius, vbique quoad licebit, fequi? tum quod candem fere canti¬
lenam canunt, eodemque recidunt : maxime quod inter tam
multas nulla reperitur; qua vim naturamque proverbii fic com¬
pleGatur.vtnon aliquid velredundet,vel diminutum fit. Siquidé
Donatus ac Diomedes, vt interim alia non excutiam , in omni
arcemiarequirere videnturinuolucrum aliquod,vt qui eam alle¬
oriæ {peciem fecerint. Deinde yyapungy, id eft, fententiale quid¬
dam,expectant,cum addunt, Rebus temporibufqueaccommo¬
datum.Gracorumitem quotquotfuntfinitiones,autfententiam
ad vitam inftituertdam conducibilem, autmetaphoræ teétorium
admifcent,quædam vtrunque cum altero conjungunt.Atquiper¬
multa reperies apud dxwfrvus, id eft neutiquam violandæ autho¬
ritatis (criptores, proverbii nomine citata, que nulla metaphora
tegantur. Rurfum non patica, que nihil omnino pertineantadin¬
ftitutionem vita, & d fententia ratione prorfus cn rlgpires quod
aiunt,difsideant. Exempla pro multis duo {affecerint, end dy@r,
Ne quid nimis, nemonon ponit inter adagia, nihil camen habet
integumenti. Et, is rdn Wes vuugi; hoc eft, Quis aberret
4 foribus,ab Ariſtotele parœmiæ titulo refertur. Atidnon video
quidconferat ad vite rationem.lam yero non omne proverbium
allegoria quapiam tegi, velex Fabioliquer;, cuius hæc verba ſunt,
Jibro Infticut.quinto: Cuiconfine eft parcemias genus illud, quod
eft velut fabella brevior: videlicet palam indicat, && alia parcemia¬
rum elle genera,qua non fintallegoria cOfines.Quanquam haud
inficiasiuerim, maximam adagiorum partem aliqua metaphoræ
fpecie fucaram efle. T'um optimas fareoreas,quæ patiter& trans¬
Jationispigmento delectent, & fententia profint vtilitate. Verum
mulcoaliud eft, commendate paroemiam, & quanam fit optima,
demonftrare : aliud, quid ea fit, in genere definire. Mihi, quod
Grammaticoruna pacefiatsablolura, & adnoftrum hoc inftitutum
accommodara par@miæ finitio tradi poffe videturad hune moda:
Parcemia eft celebre diétum,fcita quapiam novitateinfigne. Ut
Di&um, gencris : Celebre, differentia: Scita quapiam novitate
infigne, proprii vicem obtineat. Quandogquidem his tribuspars
tibus perfeétam conftare definitionem, Diale&icorum confen¬
fus eft.
Quid Parcomiaproprium é quatenus.
Itaque peculiariter ad proverbii rationem pertinent duo, 7
DomsSuor, x04 worms hoc eft, vticelebratum fit, vulgoquejatta¬
tum. Nam hinc etiam paremie Grecis vocabulum, videlicet 2s
Solus eds. Dante Tee #54 za egdrxov, quod pafsim per ora ho¬
minum obambulet: &adagit Latinis, quafi dicas circumagium,
autore Varrone. Deindefcirum,ytaliquaceunota tete
fermone communi.Neque enim protinus,quod populari fermo¬
ne tritum fit, aut figuranovatam, in hunc catalogum adlegimus =
fed quod antiquitate pariter & eruditione commendetur:id enim
fcitum appellamus. Quibus ex rebus accedat novitas adagiis,mox
oftendemus: nunc quot modis celebritas contingit, paucis indi¬
cabimus. Veniunt igiturin vulgi fermonem, velex oraculisnu¬
minum ; quod genus illud, cre re4ronovte regni: id'elt, Neque
tertii,meque quarti. Velàfapientum di&tis, qua quidem antiqui¬
tas oraculorum inftar celebravit: quale eft illitd, dYoxoAw gl 1gAd i
hoc efts Ardua que pulchra, Vel€poetd quopiam maxime yetn¬
fto : yt Homericum illud,
pe dE ce mi irá: id eft,
Rem fa&am ctiam ftultus intelligit;
Item illud Pindaricum,
mn UEVTO9Y Aix, id eft,
Contraftimulum calcitrare. Etillud Sapphus,
(ente Hoi pid pi TE HERO æ id eft,
Neque mel mibi neque apis.
Siquidem dum lingue adhuc incorruptæ manerent, poetarumi
verfüsin conviviis etiam canebantur. Vel é{cena, hoc eft tragi¬
corum &comicorum a&is fabulis : quod genus illud ex Euripide,
iduru. Rurfum illud ex Ariftophane, B22 esxgegngs. Præ¬
cipue vero comeedia mutuo quodamcommercio& yiurpat plera~
queja&atavulgo,& gignit traditque vulgojaétanda. Nonnulla
ducunturex fabularum argumentis, vte ains O mI, ex Danai¬
dum fabula,advo xu, Orci galea-ex fabulaPerfei. Queda trahun¬
turex Apologis: è quibusillud, Arnon videmus manticæ quodin
tergoeft. Aliquotexeventu nafcuntur: ficut hoc, ag ¡Sd Axa,
Ra) doux GO giga: id eſt, Alia Leucon,alia Leuconis afinus
portar. Ex hiftoriisaliguot mutuo fumptafunt: quorum eftillud,
Romanus fedendovincit. Quedam profectafunt ex apophtheg¬
matis,hoc eft,(cite breviterque tefponfis: ficutillud, ds esas sy
anid duas Gead: id eft, Qui femetipfe ton haber, Samum petits
Sunt que ex verbotemere diéto funt arrepta; velut,ov Pegvris ipa
aoxreldy,id eft, Nom eft cure Hippoclidi. Deniq; mores, ingenia,
feu gentis, five hominisalicuius,five etiam animantis: poftremo
rei quoque vis quapiam infignis, ac vulgo nota locum fecerunt
adagio: cuiufmodi funt,ovegi eds Potvings: id eft,Syri contraPhce¬
nices. dxwi2ey, peo quod eſt, fiéte reculare, quod accipere cupiass
& cram ov du eg dvxcizzy id eft, Vulpes non capitur muneribus. &;
As xoguen Jerar O: Bis crambe mors. & «Angers eswalia: Clema¬
us Agypua.
Quibus ex rebus accedat noyitasparæmie.
Jam quodde novitate diximus,id neutiquam fimplex eft.Nam
hane noonunquam ipfa res fecum adfert: vt, xesxodeihs dieu,
Crocodililachrymæ. Nonnunquam eam figura cOciliat,cum per
omneis fermeSchematum {pecies adagium yarietur, quas fingilla=
tim perfequinon eftneceffe.Eas duntaxatattingam, quas frequé=
tifsime recepit.Metaphora pene femperadeft. Multas auté parteis
A