ancient and one more recent, shown to him by Botzheim in the Chapter Library
at Constance, probably on the occasion of his visit in Sept.-Oct. 1522 (cf. Annot.
im Ioan. 21. 22, Gal. 3. 1, Col. 1. 28 and Ioan x. 5. 7; and Lond. xxiii. 8, LB. 882).
Both haye now disappeared. For the same edition he consulted two Latin MSS.
at Basle, one of which was in the University Library ; besides having the
advantage of the Complutensian edition, which though printed in 1514 did not
reach him till 1522 (cf. Annot. in Ioan. 1. 5. 7, Apol. adu. debacch. Sutoris, LB, ix.
766 F, and Apologia to 4th edit. f. A* vo),
For this study of the manuscripts cf. J. Wordsworth, Old-Latin Biblical Texts I
1883, pp. 51-4; F. H. A. Scrivener, Introduction to the Criticism of the New Testament;
Di
J. J. Wetstein, Nowwm Testamentum Graecum, Prolegomena, ed. J. A. Lotze, 1831;
A. Bludau, Die beiden ersten Erasmus-Ausgaben des Neuen Testaments, 1902; and
H. C. Hoskier, Collation of Cod. Evan. 604, 1890, App. F.]
D. ERASMVS ROTERODAMVS PIO LECTORI S. D.
Qvanevaw id pro nostra virili in ipso statim huius operis vestibulo
fecimus, tamen haud abs re fuerit denuo lectorem commonere paucis
et quid illum in hisce commentariolis oporteat expectare et quid nobis
vicissim ab ipso praestari conueniat. Primum annotatiunculas seri¬
5 bimus, non commentarios ; et eas duntaxat quae ad lectionis synceri¬
tatem pertinent, ne quis vt improbus conuiua pro merenda coenam
efflagitet, et requirat a nobis quod ab argumenti suscepti professione
sit alienum. Hanc in praesentia fabulam agendam suscepimus.
Proinde vt nobis argumento seruiendum fuit, ita par est vt candidus
to et comis lector, ceu commodus spectator, faueat agentibus et praesenti
scenae sese accommodet.
Testamentum quod vocant Nouum omni qua licuit diligentia
quaque decuit fide recognouimus, idque primum ad Graecam veri¬
tatem ; ad quam ceu fontem, si quid inciderit, confugere non solum
15 illustrium theologorum exempla suadent, verum etiam toties monent
Hieronymus et Augustinus, et ipsa Romanorum Pontificum decreta
iubent. Deinde ad fidem vetustissimorum Latinae linguae codicum,
quorum duos exhibuit eximius ille diuinae philosophiae mystes
Ioannes Coletus, Paulinae apud Londinum ecclesiac Decanus, adeo
20 priscis litterarum typis vt mihi ab integro discenda fuerit lectio et
in noscitandis elementis fuerit repuerascendum. Tertium praebuit
illustrissima virago Margareta, Caroli Caesaris amita ; cuius in hae
aeditione tertia frequenter adduximus testimonium Aurei Codicis
titulo, quod totus et auro sit conuestitus et aureis literis pulchre
25 descriptus. Mox aliquot mirae vetustatis exhibuit Brugis vt anti¬
quissimum, ita longe celeberrimum collegium diui Donatiani. Nam
ante, codicem belle castigatum praebuerat collegium Corsendonkense,
praeter eos quos nobis eruditissimi fratres Amorbachii communicarant.
Non igitur ad animi nostri somnium emendauimus quaedam, sed ad
T nostra add. Y 3. et post expectare B: vt a. 15. etiam...
16. Augustinus add. B. 17. fidem add. e. 20, fuerit om, B. 21. Tertium
... 81. memorare add, y.
2. fecimus] in the preliminary Apologia.