OCR
LXIII zijn bijma alle exemplaren verdwenen, Voor het eerst is het weder ter sprake gebracht door Meijer, die het, altthans gedeeltelijk, heeft laten overdrukken in zijne Oude Nederlandsche spreuken en spreekwoorden, met taalkundige aanteekeningen uitgegeven. Groningen, 1836. 8°. p- 1—64. Jammer echter, dat in dien herdruk zoo veel is weggelaten. Veel liever toch had men, zelfs zonder die aanteekeningen, het boekje iin zijn geheel herdrukt gezien, al is het ook, zoo als later gebleken is, dat het niet z00 zeldzaam voorkomt als Meijer zich verbeeld heeft. Deze toch is in den waan geweest, dat zijn exemplaar het eenig overgeblievene was, zoo dat dit als een onbekend handschrift mocht beschouwd worden, dat door hem voor hett eerst werd uitgegeven. Intusschen weet men nu dat de Koninklijke Bibliotheek te ’s Hage reeds voorlangs in het bezit van een exemplaar geweest is, en nog voor weinige jaren een tweede exemplaar gekregen Heeft uit de nagelaten boeken van Mr. Bogaers (zie Verslag van de aanwinsten der Koninkl. Biblioth. gedurendle het jaar 1870. p- 107). Een derde exemplaar is het eigendom van Dr. A. de Jager. Het exemplazar van Meijer is, zoo ik wel meen, in handen van Serrure overgegaan. Geschiiedkundige waarde kan aan dit boekje niet worden toegekend. Wel heeft Jac. Baselius in Den Necderlandschen Sulpitius (Amsterd. 1739) p. 316 eenige spreekwoorden daaruit aangehaald, om te bewijzen: in hoe hooge mate het geloof en de gebruiken van de Roomsche Kerk in dien tijd veracht werden; doch dicezelfde spreekwoorden worden op gelijke wijze en zelfs in veel grooteren getale in andere Verzamelingem aangetroffen. Alles wat Baselius ter dier zake bijbrengt, bepaalt zich tot deze vier uitdrukkingen , p. 433. Ick viere ghienen Hilligen, dien ick niet gheuastet hebbe. [uit Agricola, n. 324.] p- 433. Ick gheloue ghien hilligen, oft sy moeten mirakel doen. p. 64. Heftet my Godt bescheert, sancte Peter en neemptet my niet. [uit Agricola, n. 7.] p. 119). Die tegen sijn danck ter kercken gact, dien schiet ghien goet van der Misse. Een groot gedeelte van de spreekwoorden die in deze Verzameling voorkomen, zija woordelijk vertaald overgenomen uit Agricola’s Sprichwörter, welke de verzamelaar bijna op den voet gevolgd heeft en die hem telkens, zoo het schijnt, aanleiding gegeven hebben om andere van gelijke of verwante beteekenis daaraan toe te voegen. Ook vindt men hier ruim 200 spreekwoorden, die uit de Proverbia Communia zijn overgenomen. Of de Verzamelaar de Adagia van Erasmus, die hem blijkens de Voorrede niet onbekend grebleven zijn, gebruikt heeft, durf ik niet met zekerheid verklaren. De enkele Latijnsche spreuken, die men hier als verdoolde schapen aantreft, kunnen even goed uit Agricola of uit eenig ander geschrift zijjn overgenomen. Nog een enkel woord over den tijd der uitgaaf. Doorgaans wordt daarvoor opgegeven het jaar 1550, omdat ditt jaartal op den titel staat. Doch men lette op, hoe het daar staat. Immers, niet als gewoonlijk, maar in den Houtsneerand die den titel omgeeft. Dien rand heeft Warnersen wellicht met het vaste jaarcijfer van 1550 in dat jaar laten vervaardigen en ook nog in volgende jaren onveranderd gebruikt : zoodat het niet onmogelijk is dat dit boekje eenige — waarschijnlijk echter niet vele — jaren later pas in het licht? gekomen is. Hoe dit zij, Bibliographen althans zouden zeggen dat het sine anno verschenen is. — Wiil men een sprekend voorbeeld hebben, dat een Uitgever zijn Drukkersmerk met cen daarin geplaatst jasarcijfer, ook nog in volgende jaren onveranderd blijft gebruiken, dan kan ik verwijzen naar een zeer recemt boekje dat, blijkens den titel, in 1872 verschenen is en toch het Drukkersmerk heeft met het jaar 11870. Het heet: Sententiarum liber. Collegit et disposuit Carolus Hartung. Berolini, sumptibus F. Hensciheli MDCCCLXXII. 8°. 4, Sententiae prouerbiales, sive adagiales Gallicolatinae, ab authore auctae et recognitae. Formulae item nonnullae, quae speciem aliquam prouerbii, aut metaphorae insignioris habere videntur, selectae ad studia studiosae Iuuentutis inuanda. Authore Maturino Corderio. Lutetiae. Ex typographia Matthaei Dauidis, via amygdalina, ad Veritatis insigne. 1551. (In fine:) Parisiis, excudebat Matthaeus David VI. Calend. Febr. 1551. (pp. 135. 8°) [DUPLESSIS, n. 128,]