en erkent (n. 406. Obsipat aquam) dat zijne Aanteekeningen veel aan dezen Geleerde verschuldigd zijn.
Elders (n. 478. Seri et meti) betuigt hij zijne groote ingenomenheid met de Adagia van Erasmus en
noemt ze een opus plane divinum, quo illustrissima simul et lectu facilia ac iocunda reddidit Adagia
et ipsos auctores; terwijl hij van den bewerker zegt: Hune certe libentissime citamus, nam et labentis
vam literaturae perpetuus vindex et teporedéros xat xadnyspav noster fuit. Hij heeft zijnen leermeester ruim
dertig jaren overleefd. Volgens Saxe, Onom. Lit. III. p. 291. is hij in 1506 geboren en omstreeks 1567
gestorven. Aangaande zijne levensbijzonderheden en geschriften, wordt aldaar verwezen naar twee ver¬
handelingen van Schwartzius, Commentatio de vita Gilberti Cognati Nozereni en Commentatio de
scriptis Gilberti Cognati Nozereni. Altorfi, 1775 et 1776. 4.
In de behandeling zijner spreekwoorden heeft Cognatus wel getracht zijnen leermeester te evenaren ,
doch hij is op zeer verren afstand van dezen verwijderd gebleven. Men mist toch in zijne verklaringen
niet slechts die uitgebreide belezenheid, dien grondigen redeneertrant en die sierlijkheid van uitdrukking ,
maar ook dat helderé inzicht in de ruime beteekenis der spreekwoorden, waarom Erasmus zoozeer aller
bewondering verdiend heeft. Dit echter heeft Cognatus boven Erasmus vooruit, dat hij in zijne verkla¬
ringen, meer dan deze, acht geslagen heeft op de spreekwoorden van zijnen tijd, die hij zelfs woordelijk
opgeeft.
Mocht dus iemand lust gevoelen uit Cognatus op te zamelen, wat ik uit Erasmus opgezameld heb ,
dan verzeker ik hem bij voorraad, dat niet slechts zijn oogst aanmerkelijk rijker zal kunnen zijn dan de
mijne geweest is, maar ook dat de opsporing minder mòeite zal behoeven te kosten. Door zulk eene
onderneming zou de Fransche taal een schat van spreekwoorden <erughekomen, die nu vergeten en dus
200 goed als verloren zijn.
Behalve de twee genoemde stukken van Cognatus, heb ik eenige malen melding gemaakt van een derde
geschrift, dat in het straks genoemde eerste deel zijner Opera (p. 184—206) herdrukt is onder het opschrift :
45. Sententiae prophanae ex diversis scriptoribus in communem puerorum
usum collectae.
Waar echter dit boekje, dat voor schoolgebruik schijnt geschreven te zijn, het eerst is uitgegeven,
kan ik niet zeggen. Onder de Sententiae, welke in alphabetische orde gerangschikt zijn , vindt men
menigvuldige adagia, die òf door Erasmus behandeld zijn òf uit diens verklaringen kunnen overgenomen
zijn. — Een soortgelijke arbeid als deze is, leverde ook Leosthenes Caluander, waarvan ik p. 450.
n. 19. melding gemaakt heb.
46. Adagiorum Chiliades tres, quae Ioannes Sartorius in Batavicum
sermonem proprie ac eleganter convertit, et brevi ac perspicua inter¬
pretatione illustravit. Chilias prima. Antverpiae, Ex Officina Ioannis
Loëi. Anno 1561. 8°. (fol. 122.)
Adagiorum Chiliadis Secundae Centuria prima, quae Ioannes Sar¬
torius in Batavicum sermonem proprie ac eleganter convertit, et
brevi ac perspicua interpretatione illustravit. (fol. 123—228.)
Adagiorum Chiliadis Tertiae Centuria prima, quae Ioannes Sar¬
torius in Batavicum sermonem proprie ac eleganter convertit, et
brevi ac perspicua interpretatione illustravit. (fol. 231—318*. Accessil)
Fragmentum Chiliadis Quartae. (fol. 318*—324.)
[DUPLESSIS, n. 805.]
Deze drie stukken, met doorloopende paginatuur tot één boekdeel vereenigd, zijn waarschijnlijk niet
gelijktijdig in het licht verschenen. Dit vermoeden, reeds hierdoor opgewekt, dat op den eersten titel staat
Chilias prima, wordt althans bevestigd door de bijzonderheid, dat v66r het derde stuk (fol. 229 —230*)