Page 60 [60]
L
E;
3°.
4°,
or
69.
De Adagia van Erasmus. Ofschoon dit boek wel niet genoemd wordt, zoo is het echter uit¬
gemaakt, dat daaruit ontleend zijn de Latijnsche spreekwoorden en spreekwijzen , die in het eerste
gedeelte (p. 1—53*) aan het hoofd der groepen staan. Hierbij heeft Franck echter geen gebruik
gemaakt van de volledige uitgaaf der Adagia, maar slechts van eene der Epitome’s, die in Loci
Communes verdeeld zijn, beginnende met Aberrandi, (Ab initio ad finem) Absurda.
Onder het opschrift Das Ander Buoch der Sprichwoerter volgen (p. 54—63*) eenige Aphorismen
uit Ludovici Vivis Valentini Satellitium, welk geschrift onder den neven-titel van Sym¬
bola, ad omnem totius vitae, maxime principum, instructionem mire conducentia, tegelijk met
eenige andere opuscula van dien geleerden Spanjaard, in 1537 verschenen is te Bazel bij Rob.
Winter. Aan ieder van die zedekundige spreuken heeft Franck een of meer Duitsche spreekwoor¬
den toegevoegd. [Dat dit Satellitium ook bij anderen in hooge achting geweest is, blijkt hieruit,
dat zekere Georgius Carolides 4 Carlsperga, die reeds vroeger (p. 1X) door mij genoemd is, het
waardig geacht heeft die 214 Aphorismen in even zooveel Latijnsche Disticha over te brengen ;
hetgeen ik gemeend heb bij deze gelegenheid te moeten aanwijzen, omdat dit nog door niemand
opgemerkt is van hen, die zich met de Literatuur der spreekwoorden hebben afgegeven. De be¬
doelde disticha worden gevonden in de door dezen poeta Caesarius uitgegevene Farrago Symbolica
Sententiosa, perpetuis distichis explicata et in quinque centurias tributa. Pragae, typis M. Danielis
Adami, Anno M.D.XCVII. 8°. p. 1—27.]
Op gelijke wijze is Franck te werk gegaan bij het gebruik van de volgende geschriften :
Proverbia Senecae (p. 63*—74). Onder dit opschrift vindt men hier ongeveer 200 Latijnsche
spreuken, nagenoeg in alphabetische orde, die elk door een of meer Duitsche spreekwoorden op¬
gehelderd zijn. Doch hetgeen ten tijde van Franck nog Proverbia Senecae heette, dat noemt men
nu Publii Syri Sententiae.
Sprichwoerter Johannis Murmellii (p. 74—75*). Eene vertaling van de Nederlandsche
spreekwoorden uit de bovengenoemde Pappa Murmellii (n. 32.); waaraan echter onderscheidene
spreekwoorden“ zijn toegevoegd.
Sprichwoerter Henrici Bebelii (p. 75*—139). Deze spreekwoorden heeft Franck uit de
Proverbia Germanica (n. 27.) in het Duitsch overgezet; doch ook daarin is, zoo ik meen, weder
veel ingelascht, wat bij Bebel niet gevonden wordt.
Hoffsprichwoerter (p. 139*—156*). Van waar deze ontleend zijn, heb ik nog niet kunnen
ontdekken. Enkele daarvan, doch eenigszins anders geredigeerd, vindt men reeds bij Agricola. Dat
hieruit echter niet mag afgeleid worden, dat Franck uit Agricola geput heeft, is door C. Schulze
beweerd in zijn Noch einmal » Agricola und Franck” in: Hervig’s Archiv Bd. 33. p. 116. tegenover
het gevoelen van Latendorf, die in Bd. 32. p. 475. gemeend had dit voor zeker te mogen aannemen.
Der Siben weisen in Grecia, etliche Sprichwoerter (p. 156*—163) t. w. Periandri, Biantis, Pittaci,
Cleobuli Lindii, Chilonis, Solonis, Thaletis en Diogenis; waaraan dan nog het een en ander is
toegevoegd, wat van latere tijden is.
Volgenn Niderlenndische Teutsche Sprichwoerter, so auff nider teutsch die Holaender,
Brabaender vnnd Westphali in taeglicher uebung brauchen. Durch Antonium Tunicium
Monasteriensem, mit gebundnen sylben in latein transferiert, vnnd auff Nider Teutsch
reddiert, von Sebastian Francken, in hoh teutsch gewendt vnnd auszgelegt.