Page 59 [59]
XLIX
Dee drie laatsten zijn:
Canis in praesepi. [Brasm. I. 10. 13.]
Hy doet als de hont inden hoytas.
Annosa vulpes haud capitur laqueo. [Erasm. I. 10. 17.]
Een oudt vos is quaet te bedrieghen.
Vel a mortuo tributum aufert. [Erasm. IT. 1. 69.]
Hy nemet waer hijt crijghen can.
. Tern opzichte van de Nederlandsche vertaling van sommige adagia zal ieder beschaafd lezer zich moeten
verwoonderen over de onkiesche uitdrukkingen, die in deze beide schoolboekjes gebezigd zijn. In den
tegeniwoordigen tijd althans zouden niet licht leerboeken toegelaten worden, waarin uitdrukkingen voor¬
komeen als deze:
Tibiam tubae comparat. [Erasm. I. 8. 74.]
Van eenen vyst maect hi een donderslach.
Creditis me e quercu esse natum? [Erasm. I. 8. 87.]
Meendi dat mi een esel op een iaermercte gepist heeft ?
of, zcoo als in de z. g. verbeterde editie van 1600 staat:
Meendi dat my eenen ezel op een iaer-merct ghescheten heeft ?
Geeen van deze beide boekjes is door Harrebomée gebruikt, die ze zelfs bij name niet gekend heeft.
Mij werden zij indertijd ter leen verstrekt door Prof. Serrure.
42, Sprichworter, Schone, Weise, Herrliche Clugreden, vnnd Hoff spriich,
Darinnen der alten vnd nachkommenen, aller Nationen vnnd Sprachen
groste vernunfft vnnd klugheyt. Was auch zů ewiger vnnd zeitlicher
Weiszheyt, Tugent, Zucht, Kunst, Hauszhaltung vnnd wesen dienet,
gespürt vnnd begriffen würt. Zusamentragen in ettlich Tausent, Inn
lustig hoflich Teutsch bekiirtzt, Beschriben vnnd auszgelegt, Durch
Sebastian Francken. Getruckt zu Franckenfurt am Meyn, Bey
Christian Egenolffen. (In fine:) End. Anno 1541. (fol. VI. 163.) 8°.
Annder theyl der Sprichworter, Darinnen Niderlendische, Hollen¬
dische, Brabendische vnd Westphalische Sprichworter begriffen. Zum
theyl von Eberhardo Tappio vnnd Anthonio Tunicio zusamenbracht.
Jnn gute Germanismos gewendt, Mit hochteutschen Sprichworteren
verglichen, vnnd auszgeleget, Durch Sebastian Francken. Zu
Franckenfurt, am Meyn, Bei Christian Egenolphen. (In fine :) 1541.
(fol. 211.) 8°.
[NOPITSCH, p. 24 sq. DUPLESSIS, n. 541. ZACHER, n. 25. HARREB. n. 3.]
Aenn Franck moet na Agricola de eerstvolgende plaats onder de Duitsche paroemiographi toegekend
wordern, ofschoon beider geschriften zoowel in aanleg als in omvang zeer veel van elkander verschillen.
Agricoola heeft zich bij een klein getal spreekwoorden bepaald, welke hij ieder afzonderlijk met soms vrij
lange vertoogen heeft toegelicht, Franck daarentegen heeft eenvoudig zijne spreekwoorden trachten te
verklanren door spreekwoorden, d. i. hij heeft spreekwoorden van gelijke beteekenis onder een hoofd ge¬
groepeeerd , zoodat het een door het andere verklaard wordt. Hierdoor is dan ook het getal der door hem
vermelilde spreekwoorden zoo groot geworden, dat het wellicht op tienmaal grooter dan dat van Agricola
mag ggeschat worden. Met lange vertoogen en het bijbrengen van vertelsels , gelijk door Agricola gedaan
is, heeeft Franck zich weinig ingelaten: in het eerste gedeelte vindt men slechts zeldzaam, in het laatste
gedeeltte echter meermalen, dat hij daartoe is overgegaan.
VIL