Page 55 [55]
OCR
XLV regio et aetas habet, quae per plateas, per trivia, per domos et publica convivia, in ore sedent vulgi — — in huius operis haud fortasse inutilem cumulavi congeriem — — proverbia quae non tam ez libris quam homimum ex ore rapui singulorum, — —- Erasmus vetustissima et probata veterum auctoritate, quae e libris eorum deprompsit, in hominum memoriam opere elegantissimo reduxit. Hunc sino nec tango; ut qui molim pari tuba illi succinere. Et Srustra quoque hic ea conarer resumere bisque dicere, quae ille abundlanter et luculenter avidae posteritati exhibuit. Id enim esset, ut eius adagio dicam, vel cornicum oculoss configere vel Penelopes telam retexere. Sed quod ille in antiquis et doctorum virorum adagiis cultis:simo supplevit eloquio, id ego im nostri duntaxat temporis vulgarium virorum proverbiis — — ita et familiari sermone imitari et explere volui.” Ditt geschrift is hoogst zeldzaam ; hetgeen zooveel meer te betreuren is omdat daaruit — zoo als trouwens de aard van den inhoud medebracht — slechts zeer weinig is opgenomen in de editie van de Adagia, die dior Grynaeus (p. VIII.) onder inlassching van den arbeid van latere paroemiographi bezorgd werd. Wel is eenige jaren na den dood van Bovillus — hij stierf, zoo men meent, in ruim 75jarigen ouderdom iin 1553 — een Fransch werkje verschenen onder den titel van: Proverbes et Dicts sententieux, avec l’interprétation d’iceux. Par Charles de Bovvelles, Chanoine de Noyon. Paris, 1557. 8°. (IV. 52 feuillets.) hetweilk echter van gansch andere gehalte is en voor een ondergeschoven werk moet gehouden worden. Duplessis zegt daarvan p. 147: Je ne suis pas éloigné de penser que Charles de Bouvelles, malgré l'énoncé du titre, n’a eu aucune part au volume publié en français. Ce qui me paraît le prouver, c’est «que la préface latine de ce volume, écrite dans un style bien moins correct et beaucoup moins élégant ‘que l'épitre dédicatoire de l'ouvrage latin, ne dit pas un mot du premier ouvrage, ce que le véritable vauceur n’éût certainement pas manqué de faire. Un éditeur habile, comme il s’en trouve partout et "toujours, aura voulu lancer dans le monde littéraire l’ouv rage d’un inconnu sous le patronage d’un „nom celèbre. De naam, van Bovillus is door Saxe niet vermeld; en toch had deze Geleerde dit wel verdiend om zijne talrijke geschriften, van welke ruim twintig opgenoemd worden door Nicéron, Mémoires pour ser y irr ad l'histoire des hommes illustres dans la république des lettres. T. XXXIX. p. 158—171. 39. Germanicorum adagiorum cum Latinis ac Graecis collatorum Centuriae septem, per Eberhardum Tappium Lunensem. Ex Libera Argentina, in aedibus Wendelini Rihelii, Anno M.D.XXXIX. (fol. 244. 8°.) [NOPITSCH, p. 196. DUPLESSIS, n. 539. ZACHER, n. 22, HARREBOMEE, n, 2.] Dit: geschrift is, hetgeen men uit den titel volstrekt niet zou vermoeden, niets anders dan eene bloemlezing uit de Adagia van Erasmus. De schrijver heeft namelijk een getal van 700 adagia uitgekozen, met de eigren woorden van Erasmus, die hier en daar verkort zijn, ontvouwd en daaraan tot nadere verklaring een off meer Duitsche spreekwoorden toegevoegd; die òf geheel met het Latijn overeenkomen, òf slechts nagenweg van dezelfde beteekenis zijn, òf zelfs ook wel jvist het tegenovergestelde aanduiden. Wanneer men dlus dezen arbeid beoordeelde, zonder de Adagia van Erasmus te kennen, dan zou men aan Tappius meer ‘verdienste toekennen dan waarop hij aanspraak maken kan. Doch dat de naam van Erasmus op den tiitel niet vermeld. wordt, bewijst mijns inziens nog niet de kwade trouw van Tappius. Veeleer meen ik dasarin de slimheid van den uitgever te zien doorstralen, die wel schijnt berekend te hebben dat dit geschrzift meer opgang maken zou, indien het voor iets geheel nieuws werd aangezien, dan wanneer het dadelijjk blijken mocht dat hier slechts eene Epitome adagiorum Erasmi geleverd werd, zoo als er reeds in memigte bestonden. Wellicht echter, dat men slechts heeft willen voorkomen, dat dit werk verwisseld werd 1met dg door Tappius zelven uitgegevene Epitome Adagiorum ad numerum Chiliadum aucta , waaraan geen IDuitsche spreekwoorden zijn toegevoegd; welk boek kort te voren verschenen was en hetgeen later herhaailde maleù herdrukt is. (Zie n. 49.) Doch hoe dit zij, in deze Adagiorum Collatio is Tappius zelf niet im gebreke gebleven te erkennen, dat hij zeer veel, ja bijna alles aan Erasmus verschuldigd was; immerss aan het slot van het eerste adagium, hetwelk als ‘i ware zijne Voorrede is, schrijft hij over zijnen g ; 1) , 1)
