Page 54 [54]
XLIV
Aan de bewijzen van achting, die aan Agricola’s arbeid onder zijne landgenooten ten deel gevallen is,
hoop ik weldra een nieuw bewijs toe te voegen, door de aanwijzing dat deze Spreekwoorden voor een
groot gedeelte in Latijnsche verzen zijn overgebracht, om, zoo het schijnt, bij het Gymnasiaal Onderwijs
te dienen; welke bijzonderheid, zoo ik meen , tot dusverre door niemand is opgemerkt.
Over de talrijke geschriften, die Agricola in het licht gegeven heeft, bestaat een vrij uitvoerig werk
van B. Kordes, M. Johann Agricola
aus Eisleben Schriften möglichst vollständig verzeichnet. Altona,
1817. 8°. (pp. 448.) alwaar de Sprichwörter besproken worden p. 155—189.
37. Proverbiorum Latinorum Sylloge. Ex veteri Codice Meermanniano.
(Apographum Leidense.)
Deze Verzameling van Latijnsche Spreekwoorden, die slechts in HS. bestaat, waarvan de Academische
Bibliotheek te Leiden een Afschrift bezit, (geteekend met het nummer 5. III. Burm. MSS.) zou zeer
licht voor een schat van groote waarde kunnen aangezien worden, omdat zij zoo goed geschreven is dat
zij het voorkomen heeft van in den Romeinschen tijd vervaardigd te zijn en in aanleg zeer veel overeen¬
komst heeft met de werken van de Grieksche Paroemiographi. Het schijnt dan ook wel, dat vroegere
Geleerden, die de gelegenheid gemist hebben om het oorspronkelijk HS. te zien en dus alleen naar den
inhoud hebben moeten oordeelen, dit geschrift, althans een tijd lang, hunne aandacht waardig gekeurd
hebben. De vroegst bekende eigenaar van dit Afschrift is Burman, door wiens hand onderscheidene ver¬
beteringen in margine geschreven staan; gelijk het ook door dezen eenige malen in zijne aanteekeningen
op de Anthologia Latina (T. II. p. 718. 728. 748.) geciteerd is onder den naam van Sylloge Proverbiorum
Latinorum inedita ex veteri codice Meermanniano, zonder eenige verdere aanduiding. Later heeft dit
stuk ook de aandacht van Ruhnkenius getrokken , blijkens de aanteekeningen, welke van diens hand in
margine geschreven zijn.
Dat intusschen deze Sylloge niets anders is, dan een zeer kort uittreksel uit de Adagia van Erasmus,
en dus wel beschouwd geenerlei waarde heeft, kan ten duidelijkste blijken, wanneer men hetgeen ik
daaruit herhaaldelijk heb medegedeeld , met den meestal woordelijk overeenstemmenden tekst van Erasmus
vergelijkt. Ten laatste heeft ook Ruhnkenius dit ontdekt, waarom hij zich verder met deze Sylloge niet
bemoeid heeft. Immers bij het adagium:
p- 50. Cadere in cursu. Si quis ad lauream Theologicam contendens coronatur priusquam ad
summum eius fastigium pervenerit cadit in cursu,
heeft Ruhnkenius deze woorden aangeteekend: »Lege emoriatur, ex Erasmo. Ceterum ex hac explicatione
intelligitur, quam recens auctor sit huius explicationis.” Die verklaring vindt men dan ook, in diezelfde
woorden vervat, in de Adagia Chil. V. Cent. 2. n. 41.
Caroli Bovilli Samarobrini Proverbiorum vulgarium Libri tres.
O
Parisiis, Anno M.D.XXXI. 8°. (xu. fol. 171.)
[DUPLESSIS, n. 243.]
In dit werk, hoezeer in het Latijn geschreven, worden geene Latijnsche, maar Fransche spreekwoorden
verklaard. De schrijver, die eigenlijk Charles de Bouelles heette en te Sancourt een dorp in Picardie
geboren was, wordt gerekend tot de grootste geleerden van zijnen tijd te behooren; hetgeen dan ook wel
bewezen wordt door de groote menigte boeken welke hij geschreven heeft, waarin deels Godgeleerde deels
Wijsgeerige en vooral Wiskundige onderwerpen behandeld worden.
Tot de verklaring van Spreekwoorden is deze schrijver, zoo. het schijnt, opgewekt door het voorbeeld
van Erasmus; doch terwijl deze zich heeft bezig gehouden met de Spreekwoorden die in de schriften der
Ouden gevonden worden, ‘heeft Bovillus zich bepaald bij die welke ten zijnen tijde onder zijn volk in
gebruik waren. Hij verklaart zich daarover in de vóór dit geschrift geplaatste Opdracht, die evenzeer
van eigene geringschatting getuigt als van eene hooge ingenomenheid met het werk van den onnavolgbaren
meester. Daarin heeft hij namelijk, onder dagteekening van 16 Febr. 1527, schrijvende uit Noyon,
alwaar hij het priesterambt bekleedde, o. a. het volgende gezegd: Proverbia vulgaria, quae nostra quidem