Page 45 [45]
OCR
XXXV manücis scholis expulit, patriam Sueviam quasi Thesea fide laudibus avitis ingenii beneficio restituit. Sectartores grammaticos homines habet plurimos, quorum opera non nihil incrementi studiis Germanicis accesssit, welke woorden medegedeeld zijn aan het einde van het artikel Heinrich Bebel, door Conz gelever in de Allgem. Encyclop. v. W. u, K. VIII. p. 274—280. Uiit het groote aantal geschriften van dezen Geleerde moet hier nog melding gemaakt worden van de 29, Facetiae Bebelianae, omdait daarin ook onderscheidene spreekwoorden voorkomen, waaronder er echter slechts één was, dat mij Inier te pas kwam. Dat dit geestige boekje meermalen, zoowel afzonderlijk, als in vereeniging met de Proverbia uitgegeven is; vindt men in het bovengenoemd opstel van J. Franck aangewezen. Hetgeen ik daarwit naar eene afzonderlijke uitgaaf geciteerd heb, staat in de door mij gebruikte editie van de Proverbiæ op p. 65. Aam het einde van Bebels Proverbia p. 139 sq. vindt men nog een dertigtal spreekwoorden waarboven de naam staat van 30, lac. Hainrichman, welke deze Greleerde waarschijnlijk mondeling aan Bebel zal hebben medegedeeld; immers, voor zoo verre bekenıd is, bestaat er geen geschrift, waaruit zij zouden kunnen overgenomen zijn. Hainrichman is leerling wan Bebel geweest en heeft dezen bij de uitgaaf zijner geschriften de behulpzame hand geboden. Na eenige jaren in Tubingen de Rechien bestudeerd te hebben, werd hij weldra Canonicus en Vicarius generealis in Spiritualibus, en in 1514 Raad van den Bisschop Heinrich von Lithenau te Augsburg. Zie de scihrijvers die door J. Franck L c. p. 62 zijn sangehaald 6 .. q . .. . . . . . s N x 31, Antonii Tunnicii Monasteriensis in proverbia sive paroemias Germanorum Monostica. Cum Germanica interpretatione. Quae noviter nunc recognita et plerisque in locis ad studiose iuventutis utilitatem aliter sunt immutata. [In fine:] Liber hic adagiorum iam noviter impressus Colonie in domo Quentel. Anno domini M.CCCOC.XY. ad Aprilem. [32 fol. 4°.] [ZACHER, p. 9. n. 4 et p. 25.] Even als de pas (n. 27.) door ons genoemde Bebelius in zijne Proverbia Germanica collecta atque in latinum traduccta eene omwerking geleverd heeft van de Proverbia Communia, of althans een groot gedeelte van die leoninische verzen in draaglijk Latijnsch prosa heeft overgebracht, met weglating evenwel van den Nedertlandschen tekst: zoo heeft ook Tunnicius diezelfde Proverbia Communia tot grondslag genomen voor zijne Monosticha, doch met behoud van de Nederlandsche spreekwoorden, die hij tevens in het dialect van zijjn vaderland heeft overgebracht. Tumnicius was geboortig uit Munster, doch heeft als knaap zijne opleiding genoten te Deventer. Waarschijnllijk werd destijds aldaar het boekje van de Proverbia Communia, dat daar ter stede meermalen gedrulkt is, gebruikt bij het aanleeren van het Latijn. Na zijne studien volbracht te hebben , is hij in zijne geboorteplaats als Leeraar aan het Gymnasium aangesteld. Geen wonder alzoo, dat hij bij zijn onderwijis gebruik zal gemaakt hebben van het boekje, waaruit hij zelf als knaap geleerd had. Doch vermits die verrzen, behalve de tallooze fouten tegen metrum en grammatica, reeds daarom afkeuring verdienden, omdati zi) strijdig met het gebruik der klassieke dichters, in rijmklanken eindigden; zoo heeft Tunnicius het omdernomen een beter leerboekje te vervaardigen, doch volkomen in denzelfden geest als de Proverbia Communia, wier volgorde hij zelfs dikwijls behouden heeft. Daaruit heeft hij dus mutatis mutandis overgemomen , wat hem dienstig toescheen en daaraan zooveel toegevoegd, dat de door hem geleverde Verzameliing een aantal van 1362 Monosticha bevat, welke in 12 hoofdstukken verdeeld zijn. Ieder van deze begint: met een spreuk, die aan @od herinnert: zoodat de schrijver in dit opzicht voor zich zelven wel zeer geetrouw gebleven is aan de les, welke hij aan het hoofd van het le hoofdstuk geplaatst heeft:
