Page 39 [39]
XXIX
Opp gelijke wijze heeft Le Roux de Lincy eene Verzameling van spreekwoorden,
iederr op zijn hoofdwoord, in zijn werk ingelascht, welke hij in de Bibliothéque
Impéériale gevonden had in een HS. der XIII° eeuw (N°. St. Germ. 1830) waarvan
het < opschrift is:
22, Dit de l'Apostoile.
Derze Verzameling, over wier omvang weder niet te oordeelen is, omdat zij verbrokkeld is medegedeeld,
bevat t eene menigte spreekwoorden, wier kennis aller belangrijkst is voor de geschiedenis der Middeleeuwen.
f Daaririn toch worden onderscheidene volkeren van Europa in hunne bijzondere geaardheid en levenswijze
gekaræakteriseerd , en vooral de zeden gegispt die in vroegeren tijd in vele steden van Frankrijk geheerscht
hebberen.
Le Roux de Lincy zegt daarvan in zijne Recherches historiques sur les Proverbes Français
P. XXXXIT. het volgende: La pièce, à laquelle on a donné le nom du Dit de YA postoile (le Dit du
"pape)e), se distingue par un genre tout à fait particulier. Rigoureusement parlant, elle ne se compose
"pas ( de proverbes, mais plutòt de dictons populaires, C’est une suite de sobriquets appliqués aux villes
"prinacipales de la France, et aux différentes contrées de l’Europe, pendant le moyen âge. Ces sobriquets,
"empmruntés soit au commerce, soit aux usages, soit à la position physique des pays divers, jettent le
“plus 3 grand jour sur leur histoire, et & ce titre le Dit de l’Apostoile mérite d’étre étudié avec soin. — —
„On i trouve aussi dans cette pièce les qualifications particulières aux différents pays de l’Europe. Elles
> ns . ` 2 + è eje . a ”
nous s initient & la connaissance des moeurs, des usages, du degré de civilisation de chacun de ces pays.
Dee zes laatstgenoemde geschriften zullen wel, omdat zij slechts in handschrift
bestoonden, zonder invloed gebleven zijn op de vervaardiging van de Verzamelingen,
die iin later tijden het licht gezien hebben. Geheel anders echter zal men moeten
oorddeelen over het geschrift, waarvan nu melding moet gemaakt worden en waarmede
eigenhlijk do xij der zoogenoemde Verzamelingen aanvangt, en dat vroeger
veelaal Proverbia Seriosa genoemd werd, doch naar mijne meening Proverbia Com¬
muniia behoort. genoemd te worden, op grond dat zij aldus heeten in de colophons
van :al de tien edities. Dit geschrift moet niet slechts beschouwd worden als de
oudstite van alle verzamelingen van spreekwoorden die in druk verschenen zijn,
maarr ook als de bron, waaruit de meeste der volgende verzamelaars geput hebben:
Een « eigenlijken titel heeft dit boekje niet; doch in plaats daarvan staat op de eerste
bladzzijde, boven de spreekwoorden, dit opschrift, hetwelk waarschijnlijk uit het
afschhrift, waarnaar de eerste druk vervaardigd werd, zal overgenomen zijn:
23. Jncipiunt prouerbia seriosa in theuthonice prima: deinde in latino sibi
inuicem consonantia iudicio colligentis pulcherrima ac in hominum
colloquiis communia. 4°, s. l. et a.
[NOPITSCH, p. 171. DUPLESSIS, n. 801. ZACHER , p. 10. 4a, HARREB. III. p. 446. n. 1.]
Dit 5 boekje, waarvan de vervaardiger onbekend is, bevat een getal van 803 Nederlandsche spreekwoor¬
den, iin alphabetische orde geplaatst, waaraan Latijnsche rijmregels zijn toegevoegd. De oudste druk,
voor zZ00 verre men weet, is te Deventer verschenen omstreeks het jaar 1480. Tusschen dat jaar en 1497
is dit | boekje nog negen malen, deels daar, deels elders, gedrukt. Van die tien onderscheidene edities heb
ik eenne uitvoerige beschrijving geleverd in mijne Verhandeling over die oudste verzameling van Neder¬
landsckhe spreekwoorden, waaraan ik een aantal verbeteringen van den Latijnschen tekst heb toegevoegd,
die in x