Page 57 [57]
OCR
1189 EPISTOLAE fruftulatim comminutum. Nec pretium, necarsimpetravit, ut cuiquam omnino parceretur. Mox in totum abrogata Miſſa , ut nec privatim domi fas eflet facrificare , nec in finitimis pagis audire facrum. Ubi fummus ille metus ademtus eft, ac propemodum {pes ellet, fore, ut in nullius facultates aut caput faeviretur, ad hanc clementiam adhortante Oecolampadio, quotidie tamen ex fynodis illorum prodibant nova plebisſcita, cœpi de migrando cogitare , fed diffimulanter. Id quo minus fecerim ante Pafcha, fceleratiffima quædam pituita fuit in caufa. Anxius vero metuebam, ne male mihi verteret, vertere folum: nonnihil etiam verebar, ne quam abituro remoram injicerent: itaque procuraram à Rege Ferdinando duo diplomata, alterum quo me accerfit ad fefe , alterum quo tutus & immunis irem per ipfius ac Cæfaris totam ditionem. Primum omnium immitto clam nummos, annulos, & vala argentea , quæ potiflimum invitant prædonem. Aliquanto poft palam onero duo plauttra feriniis & leĉtis; hoc facto nuntiatur mihi Oecolampadinm & Ecclefiaftas infenfos cfle, idque duabus de caufis, quas ex literis adjunétis intelliges plufquam frivolas. Ego tamen reputans mecum quis eſſet rerum ftatus, feripto placavi Ozcolampadium, fimulque ad colloquium evoco. Colloquuti fumus diu, fed abfque contentione. Obtulit ille finceram benevolentiam, quam ego non recufavi, modo pateretur me in quibufdam dogmatibus ab ipfo diffidere. Tandem coepit difluadere, ne relinquerem Zafileam. Refpondi, me à mihi gratifima Civitate multis nominibus invitum difcedere, fed me diutius invidiam perferre non poñe ; viderer enim probare quicquid hic publice fit. Quum urgeret, re{pondi , cam operam fruſtra fumi, quum tota fupellex effet Friburgi: inftabat, ut faltem abirem rediturus. Friburgi, inquam , menfibus aliquot commorabor, illinc profećturus quo me Deus evocaverit. Sic datis utrinque dextris, difceflum eft. Hunc fermonem communicavit, ut {ufpicor, Tribuno plebis, qui femper fuit hujus negotii coryphæus, vir prudens, fedatique ingenii. Egit cum Beato, ne difcedam, multis argumentis. Mihi nemo verbum fecit. Si dixiflem me offenfum abire, promififfent fatisfactionem: fi ob id, quod non probarem ea, quæ illic inftituerentur ,-vocaflent me ad elenchum, coque allepavi iram Principum, & invidiam Theologorum. Alioqui exceperam voces aliquot feroculas ac minaces corum, qui plurimum valerent in hac factione. Et acciderant quedam præludia. ltaque non arbitratus fum efle confultum in ea civitate vivere, in qua nullus effet tam abjectus quin poffet me ledere. Nec enim confentaneum eft, magiftratum ac plebem ex animo favere ci, qui di&is ac {criptis ab ipforum dogmatibus diffentiret. Quum ipfe confcenfurus efem navim, nefcio quas difficultates injecerunt de farcinis ancille. Cupiebam nautam foivere 4 portu fecretiore, ne populo eflemus fpectaculo. Idconftanter vetuit Senatus, quum antehac femper fucrit liberum à quovis civitatis portu folvere, Parui, & à ponte folvi, comitantibus aliquot amicis. Mihi nemo verbum. Hee profeétiuncula melius ceffit quam exfpectaram. Hujus urbis magiftratus obtulit omnem humanitatem fua fponte , priufquam me Rex Ferdinandas fuis literis commendaret. Dederunt ædes regias, & Maximiliano exftructas , fed imperfectas. Sedebimus hic aliquot menfes , nifi bellum oriatur. Complures enim huc confluunt è Bafilea, ferturque totum Canonicorum collegium huc commigraturum. Ea res citius huc invitaret hoftium fevitiam. Videor hic fatis gratiofus omnibus. An tibi notus fit Ludovicus Berquinus, nefcio. Ts xv. Calend. Majas Latetia exuftus eft; pridie duodecim Judices pronunciarant, ut exuftis libris ac peracta palinodia, lingua il li pertunderetur, & mox eterno carceri dederetur. Quum is appellaret Regem ac Pontificem, irati JuA B Epit.MXLVHI. MXLIX. 1190 dices refponderunt, fe curaturos ne pofthac quoquam appellaret, ac poftero die tradiderunt hominem incendio. Id fi non commeruit , doleo ; fi commeruit, bis doleo: nec enim mihi caufæ ratio fat copnita eft. Nec Berquinum novi, nifi ex fcriptis & quorundam commemoratione. Vitam hominis nemo non probabat, fortuna erat fat {plendida, Regi cum primis charus. Quod evenit, femper illi timui : nce ullas ad illum dedi literas, nifi in quibus non anxie dehorta= rer ab hac contentione, cujus non poffet non infelix efle exitus. Primam caufam vicerat. Eam caufam jaĉtabat etiam fcripto. Deterrui ne faceret, fed fruſtra. Admonui, ut titulo legationis aliquo fe fubduceret, fugeret crabrones. Ille plenus fiducie; jubebar me bene fperare. Retraëtus ett paulo poft in carcerem > & perierat, ni Rex ab Hi/panis reverfus illum eripuif= fet incendio. A carcere darus eft aule, ſub cuſtode tamen. Tandem liber, caufam agere cospit adverlùs tres Priores, qua: fua fententia illum damnarunt hærefeos adverfus facultatem facratiffimam. Ego femper illi vaticinatus fum infelicem exitum, etiamfi caufam haberet non omnino malam. Ille contra fibi mihique pollicebatur in dies {peciofam viétoriam. Quid facies cis, qui devoti funt exitio? Hæc res mire tollit criftas Bedda adverfus linguarum ac politioris literaturæ cultores. Proximis literis {cripferam Berguino, me a nullo hactenus fuiffe infelicius adamatum, nec quenquam vidifle confiliis fortioribus, fed infeliciffimis > nec as lium cui fpes eflent zeque pertinaces, fed fallacifima. Dominus, ut fpero, recepit illum in requiem fuam. Bene vale. Friburgo 9. Maji, Anno 1529. EpisroLa MXLIX. Eraſmus Rot. Dameli Stibaro S. B INAS ad teliteras dedi, juvenis ornatiflime, priores te Leretie nonoffenderunt, in caufa fuit grammatophori tarditas; alteris, quas in Brabantiam mife DI ti F ram, idem accidiffe ex Goc/enti mei literis didici. Demirabar quo confilio Brabantiam adires, tam cito re= lita Gallia, ſed doleo noftram patriam tibi fuiffe patum aufpicatam. Utcunque tamen revaluiffe gaudeo: Volebas, opinor, tibi parare quandam Uh/eam prus dentiam, Qui mores hominum multoram novit & urbes, fed hanc prudentiam, que malorum experientia compatatur, doctiviri miferam appellant. Ex Philofophias preceptis, ex cofmographia, ex hiftoriis plus veræ fa pientiæ tibi parabis uno anno, idque tuto, quam Uly fesannis plufquam viginti, vix credendis calamitatibus ac periculis agitatus, collegit: quem nifi Mercurius cala moly premuniflet adverfus Girces veneficia , nihil adhuc aliud effet quam fus. Nufquam deeruntargumenta, in quibus virtutem velexplores, velexerceas; at non expedit accerfere pericula : quum incurrunt, tum oportet præftare virum & fortem & prudentem. Verum, ut ftultus eft miles qui prodit in aciem inermis; ita tutum non eft, cum malorum procellis congredi, nifi priùs animem fapientiæ decretis diligenter obarmaris. Audio te patriæ redditum, fed ita ut videaris alio fpectare; itaque nolui literas prolixiores vento committere, prefertim quum id bis male ceflerit. Nunc quoniam Auguftinus Marins commigrat ad vos, concionatorem ture præftiturus ecclefiæ, tam amicum ac certum naétus hominem, mitto prime epiftole exem= plar, miflurus & pofterioris, fi liceat nancifci. Nam hæc demigratio permifcuit univerfam fupelleétilem meam chartaceam , cujus fcis me efle ditiffimum. Ex Ranracis fatti fumus Brifgoi. Mire abhorrebam a relinquendo nido , cui tot annis affueveram, fed res longe felicius ceflit quam ex{pectaram , prefertim quod ad valetudinem attinet. Alioqui ut multum commodorum reliqui Baflea difcedens , ita non parum difpendii mihi conciliavit hæc hofpitii novitas. Sed pecuniæ jactura recuperabilis eft, Tom, IL. RE Dts bona An. 15296
