Pagina 17 [17]
*
III? EPISTOLAE. 1 Ept DOCCCLXXXI: +118
An. attingere Gallos. Locus unus eft in Colloquiis, ubiqui-)A| quem concitatum placare debuerant ? Quid moribus An.
2528. dam pollicetur fefe commonftraturum unde poflet quan- tam inhumanis cum literis humanitatis? Hortaris tu 1523.
tum vellet nummorum petere, five cuperet aureos, fi¬
ye mallet argenteos, & avidam alterius ex{pectatio¬
nem fefellit, refpondens, Ex Affe Bude. Quid hoc
joco poflit efe magis innoxium? Aut quid hinc aliud
admonetur lector, nifi Budexm diligenter {cripfifle De
Aſſe? An mihi merito fuccenfeat Lazarus Bayfius , fi
quis in Co/logatis ita jocetur in hominem pannofum,
ut polliceatur fe commonftraturum unde poflit gratis
quodcunque vellet veftium genus fumere, & aventi
fcire unde, refponderet , ex veftiario Bayfiz? Tantum
religionis vix arcanis defertur literis. Cetera, que fe¬
re funt hujus generis, non repetam, ne fiam prolixior,
prefertim quum hac de re per literas Budeo fatisfece¬
rim. An non licebit in quenquam Gallum aliquid ſub
quacunque perfona vel joco dicere, nifi tota Gallia me
reum agat læfæ majeftatis? Quot igitur nationes mihi
fuccenfebunt , quarum mores notantur in Proverbiis?
Sed quam hic animum habuerim fincerum, hine per¬
pendito. Nunquam crediturus eram Badæeum hoc no¬
mine fubiratum efle, nifi iple, literis ad me datis, pro
fua ingenuitate ftomachum fuum effet confeflus, fed
quem facile videbatur pofuiffe. Necarbitror ullas mor¬
talium amicitias effe tam felices, ut non incidant ali¬
quoties hujufmodi nubecule. Atqui tales offenfiuncule
frequenteramoris integratio eft. Denique, poft editum
Ciceronianum , \iteris amicorum admonitus fum , ut
apologia quapiam, ad Budeum fcripta, placarem illius
animum, fi quid forte concepiffet offenfionis, ad quod
tuæ quoque literæ me videntur adhortari. Sed non
occurrebat quid fcriberem, aut cui feriberem. Nam
de Bude: probitate prudentiaque perfuafionem habe¬
bam ejufmodi, ut citius {perarim ab illo gratiam ejus
commemorationis, quam offenfam metuerim. Cujus
animi magnitudinem fimul & humanitatem, quam tu
vere prædicas, ita mihi videbar habere perfpećtam, ut
etiamfi quid excidiffet mihi minus circum{peéte di¬
étum, putarem aut neglecturum, aut in bonam par¬
tem interpretaturum. Itaque quum mihi animus eflet
erga illum, qui debet efle erga veterem amicum, &in
re literaria coryphæum , & locus adeo nihil haberet
xEdyrov, ut paucis verbis plurimum illi laudis tribue¬
rit, quî poteram inducere animum, ut crederem in¬
dignari Prdesm ? Scripfiflemadamicorumillius quem¬
piam? Quemeunque delegifiem, carbone notaffem il¬
lius judicium vel de me, vel de Budeo,-vel de utro¬
que: Deme, quafi fim ram petulans, ut talem virum,
quem ftudiorum nomine non poflum non amare, c¬
tiamfi mihicum illo nulla intercederetamicitia: dicam
amplius, fed æque verum, etiamfi de me parum hono¬
rifice tum fentiret, tum loqueretur , nulla laceffitus
injuria ſtylo peterem. De 24420, qui tam morofum
exiftimarit, ut pro candido officio reponeret indigna¬
tionem. De utroque, qui vel me tam ignarum mei
putarit, ut cum co viro de gloria eruditionis conten¬
dere fuftineam , quem femper extra hujus ætatis aleam
pofitum, cum prifcis illis heroibus foleam componere,
yel Budeum tam humilis animi, ut mei fimilem fit vel
conflictu dignaturus. Nec adhuc mihi quifquam pers
fuafurus cft, Bedezz pilo minus amicum elle quam
folet, nifi ftomachum fiis literis profiteatur, quod il¬
Jum facturum non arbitror. Jam qui tam ineptis ver¬
ficulisnugantur , utrius, quelo, cxiftimationem magis
Iædunt? Meamne, an Badei? Me uidem ipfe locus
abfolvit, itaque fi quid hic eft reprehenfionis, in B#¬
nulla de caufa fuccenfeat amico , vel quod amicis tam
ineptis delectetur , nifi forte hoc ludunt illo infcio.
Tibi juftior erat Erafmo fuccenfendi caufa, mi Brixi,
frigidius recenfeo quam Budeum, & tae
men abs te nibil omnino metui , jampridem habens
perfpectam, & judiciitui re&titudinem , e: ar
vitatem. Quantum autem abfunt è Gratiis & Mufis,
qui te conati funt dictis atroci
quem multo
quidem & prudenter & amanter, ut hic fuccurram
exiftimationi meæ. Valeat, valeat omnis exiftimatio,
fi hæc animorum lues invafit melioris literaturæ culto¬
res. Quo colore traétabo hoc argumentum, ut non
ledam cxiftimationem eorum, qui fic fremunt de re
nihili? Contuli Badewm cum Badio. Quid fi Budaé
lagenam cum Badiilagena contuliſſem, clamarent læ=
fam Bedaici nominis majeftatem ? Neque enim hæc
collatio magis Bsdei gloriam ledit, quam fi lagenam
lagenze comparaflem. Reftat etiam illud, fi fuperis
placet , ut me purgem, ne videar invidere Budao.
Quafi tot locis Operum meorum infperfa nominis illius
honorifica commemoratio, non fatis declaret quam il¬
li invideam. Invidemus iis, quos fperamus nos affequi
pofie. Budenm, tot ftadiis pracurrentem , fufpicere
mirarique foleo verius quam amulari: nam quod tuus
candor Budeum & Eralmum pares facit, hocme pre=
dicans efle Germania, quod Budars eft fure Gallie, c¬
leganter id quidem & fatis rhetorice, fed in re nihilo
levius peccas, quam fi ego fimpliciter Budexm cum
Badio contuliffem : magis enim impares fumus quam
diffimiles, Erafmus & Budeus. Atqueut grati judiciz
eft quod Gallia veneratur agnofcitque fuum pecnyérlw,
ita non defunt Gerzzanze quibus hoc honoris debetur
potius quam Erafmo. Summum, inquis, effe conve=
mo qui me Badio parem faciunt, nifi forte tribuunt
candem veniam amicorum preeconiis, quam Venus tri¬
buere dicitur amantium perjuriis? Sed ut ad invidia
crimen redeam, obfecro, quam fyllabam reperiunt in
libris meis, quae {pirat invidiam in Badeam? aut quem
omnino proferunt five fummum, five mediocrem, cujus
induftriæ non faverim? Aut quis unquam meo calamo
laceffitus eft, qui non prior molefte laceffiverit me?
Indicas & remedium, fi proxima editione Bude: men¬
tionem expungam, aut a Badie feparem. Id quidem
ut eft perfacile, ita lubens fecero. Sed quid non ca¬
lumniabuntur, qui hoc calumniati funt? Siprætermi¬
fero, dicar invidifle: fi correxero , repetent prioris
collationis memoriam , quze jam animos occupavit. Fa=
ciam tamen quod mones, cujus confilium ut certo no¬
vi ab animo finceriffimo proficifci , ita fpes eft futu¬
rum etiam felix. Quanquam autem de tui erga meani¬
mi vel finceritate vel conftantia, mi Brix#, nunquam
dubitavi, tamen non poteft mihi non effe pergratum,
hac occaſione faétum, ut omnibus tuam erga me pie=
tatem faceres teftatiorem , modo ne quid tuo nomini
concilietur invidie, cujus eruditio fingularis & niveus
quidam ingenii candor hoc promeretur, ut tibi faveant
omnes, invideat nemo. Sed obfecro te, tantus pa¬
tronus , quam bonam , quamque vincibilem caufam
fufcepifti? Atqui peffime quaque caufe ad optimos
oratores deferri folent, quanquam iftis bono medico
magis opus effe fufpicor quam bono oratore. Quid
aliud adferunt ifti, nifi Budexm Badio contulit , &
hanc cantionem fubinde recinunt, Budeum Badio con¬
talir. Atque inter hos feruntur efle, qui prius amici
videbantur, quique de noftris ftudiis non omnino pef¬
fime fentiebant. Pofteaquam Bedeam Badio contuli;
protinus abrogant mihi quicquid ante tribucbant, in¬
genium, eruditionem, eloquentiam, judicium, deni¬
que fenfum etiam communem. Amicitia, que definere
potuit, aunquam vera fuit. Qualem autem conjectan¬
dum eft illam fuiffe, quæ tam frivolis de caufis tranf¬
iit in fimultatem? Imo quæ pro officio rependit con¬
tumeliam? Malis nihil opus eit præter occafionem, ut
habet proverbium. At pejores funt, qui benevolentiam
rapiunt in occafionem malevolentiæ ,& inde moliuntur
vindi&tam , unde decuit gratiasagere. Mores iftos pluf
quam Scyrhicos immane quantum oportet abefle è ftu¬
diis humanioribus. Fuit hoc infelicitatis mez, quod
aliquot in me ftyli mucronem ftrinxerunt. Sed quis
eft unquam à mè ob caufam tam frivolam oe è