Page 15 [15]
OCR
1113 fua gloria viderint ipfi, nos, quod quidem innobiserit, Chrifti gloriam obfcurari cupiditatibus hominum non patiemur. ` Tum demum vere feliciterque gloriabimur, fi in illo gloriemur. Iftiufmodi rixis, conviciis, obtreétationibus, fycophantiis, technis, mendaciis, depravationibus, quid aliud efficitur, nifi quod labefactatur ipforum auétoritas, quam oportebat effe graviffimam: inficiuntur auditorum & leétorum animi, quos oportebat ad pietatem excitari: difcinditur Chriftiana concordia, fine qua Chriffiani non fumus. Meum ingenium fic abhorret ab hujufmodi confliétationibus, ut ad omnia malim obticefcere , quam toties in arenam prodire gladiator, nifi fcirem impium efle, impietatis crimen agnofcere , quum mens vacet impictatis affectu. Mihi certum eft rećtam fequi confcientiam, & in his rerum procellis à Chrifto non dimovere oculos. De exitu viderit iple. Tu fi me audis, non nimium confli&aberis cum iftiufmodi rabulis, ne quid officiant ifti felicifima tua tranquillitati, quam tibi praeftat hujus mundi contemtus , facrorum meditatio, & vita coeleftis contemplatio. Servet te Dominus Fe/is. Datum Bafilea 5.Septembris, Anno 1528. Erisroma.DCCCCLXXxX. Erafmus Roterodamus Theologo Nicolao à Clericis S. D. Q; vM audiam te virum& doétum,& probum, & gravem, demiror, fi verum eft, quod ex viris minime levibus didici, te in facris concionibus fubinde profcindere nomen meum velut hæretici & Zasero pejoris. Eft quidem hoc exemplum Gwilbelzi Querni, felicis memoriae , fed Pal admonet ut æmulemur in bono. An ille merito me toties hæreticum & Antichriftum nominarit apud imperitam multitudinem, nunc melius intelligit. Certe Lodouicus Berus, vir, quod non nefcis, & eximia præditus integritate, nec eruditione vulgari, denique tui cum primis ftudiofus, qui me cominus ac domeftice cognitum habet, longe fecus de Era/mo fentit quam vos preedicatis. Nec dubito quin fi mea legeritis, mecumque confuetudinem habuifletis , aliter de me tum fentiretis, tum loqueremini. Jam fi cerneretis quantum malorum perpetiar ab iftis fationum propugnatoribus , judicaretis hanc conftantiam, hanc tolerantiam, aut, fi mavis, calamitatem aliquo dignam favore. Olim offero mè vobis, ut admonear fi quid aberratum eft a pietate; Nemo monet, nemo docet, fed clamoribus apud populum, obtreétationibus & fyncretifmis res geritur. Sed monuit, inquis, Bedda. An hoc eft monere, tot mendacia, tot evidentes calumnias congerere in hominem Chriftianum? Ecclefia Chrifti, Ô vir præclare , non folet malediétis & fycophantiis vincere , fed veritate : nec quærit errantium perniciem , fed medelam. Si Chriftum habetis præ oculis, ille vobis hoc agentibus aderit: fin refpicitis affectus humanos, mundi negotium agitis, non Fef@ Chrifti. Manifeftum eft hanc tempeftatem a Deo immiflam, quo nos ad vitæ corre&ionem invitaret. Nunc hoc agendum eft piis viris, ut victoria cedat Chriffo, non his aut illis hominibus, quorum plerique fuum agunt negotium , non Fefiz Chrifti: Si verum eft quod ad me delatum eft, admoneo te, ut mutes & linguam & animum: fin falfum, quod ego lubentius credidero , exiftimes hæc ad te {fcripta non efle. Dominus dirigat cogitationes tuas ad omne opus bonum. Datum Bafilea 5. Septembris, Anno 1528. Erisrora DCCCCLXXXI. Erafmas Rot. Germano Brixio S.D. A pmonveRras pridem, ornatiflime Brixi, CiceA ronianzre cditum mihi nonnullam ifthic invidiam conflaffe, quod ego facile augurabar fore , fed duntaA B D xat apud cos, qui tali fuperftitione tenerentur, qualem affingo Nofopono , ſub unius perfona mederi ftudens omnibus: at nihil minus exfpeétabam , quam ut ex eruditorum numero quifquam exfifteret, qui cenferet libellum ad publicam ftudiorum utilitatem elaboratum, Hspponatteis epigrammatiis lapidandum , quod: itthic fieri fignificant amici neutiquam leves, & in guftum miferunt tria quatuorye, non minus iniqua quam indo&ta; nec tacuerunt quinam effent illorum auctoresFrequenter deplorare foleo pietatem Chriffianam tam miferanda diffidiorum lue nufquam gentium non periclitari. Sed vereor ne fimilis lues invadat politiora ftudia, quæ jampridem multis regionibus fat feliciter efloruerunt, quanquam non alibi felicius quam invez ftra Gallia. Nam apud Ztalos bellorum tumultibus conterritæ Mufæ filent, frigentque. Ego vero tametfi natura plurimum abfum ab iftorum ingenio, qui fic addiéti funt huic aut illi nationi, ut eæteras propemodum oderint: tamen fi in ullam nationem animo propenfio~ re fui, femper in Gallicam fui: cujus rei teftes elie poffunt, quum hi qui mecum familiariter vixerunt, tum meæ lucubrationes, in quibus libenter immoror Gallica gentis encomiis : nominatim autem Panegyricus, quo Principi Philippo ex Hifpaniis reduci gratulor. Quo magis etiam me diferuciat hoc fatale diffidium, quod duos orbis potentiflimos Monarchas tam diu dirimit, Quoniam autem videbam apud Gerzzanos, autexttingui prorfus, aut mifere frigere liberalium difciplinarum ftudia, apud ralos inter armorum crepitus non audere caput exferere, gaudebam certe apud vos Mufis effe fedem tranquillam & amænam. At plurimum referebat, ut inter cos, qui literas humaniores propugnant, effet ftudioram & animorum confenfus: quod exemplum vel ab hoftibus literarum petendum erat, quos videmus miro fyncretifmo, junétifque phalangibus adverfus hæc ftudia dimicare. Nec hic ac calculum venire oportuit , fub quo quis ccelo natus effet. Cives inter fe funt ac fymmyfte, quicunque ftudiis iifdem initiati funt. Nunc quorfum attinebat ex caufa tam frivola, tamferiamexcitare trageediam, & his, qui non minus male yolunt nobis omnibus, quam ipfis ftudiis, hoc longe gratifimum edere fpeétaculum , quo magis ac magis accendantur ad id , quod ultro nimium agunt ftrenue ? Oleum , inquiunt, camino. Sed dedifti, inquient, caufam. Quam obfecro caufam? Nifi plane volumus nobis ipfis oculos obtegere , quid aliud agit ille libellus, quam ut fuperftitiofam , anxiam, ineptam, & imperfectam Ciceronis æmulationem traducat, atque ad veram ejus auétoris imitationem provocet? Quis hoc doétus, quis fanus non probet? Quid autem ad veram eruditionem inutilius , quam fi juventus, contemtis omnibus qui à Ciceronis phrafi difcrepant, uni fit addi&a, cujus tamen nihil effingere conetur, nifi quod in illo minimi eft momenti? Morbus hic primum ex Zraliaduxitoriginem, nec ulli majores ibi tumultus concitarunt, quam qui minimum habebant Ciceronis. Neque paucos noftratium ea lues afflare coeperat, præfertim illos qui nobis ex Z#4lia redierunt. Id quoniam perfpiciebam vehementer inutile, vel'eruditioni folidæ, vel Chriffianefacundiæ, paucorum dierum opella mihi fumta eft , ut eam fuperftitionem ab animis juvenum depellerem, ab hoc ipſo quod aftectatur fabmoyentem, dum & tot Auctores le&ione dignos faftidiunt, nec eum, quem unum fibi proponunt, affequuntur. Nec enim tam fum cæcus, ut non videam M. Tullium fic eloquentiæ Principem effe, ut cæteri, quamlibet per fe facundi, ad hunc compofiti velut obmutefcere videantur. Proinde non video cur illos offendat argumentum , ad quod füfcipiendum literis hortatus fum Galielmum Budeum, & ille fignificarat fibi in animo efle, per occafionem hoc genus hominum accipere. Quod fi huic non difplicuit argumentum, quid eft quod fremunt ifti, qui Bødei valde {tudiofi videri volunt? At fortaflis non offendit argumentum, fed tractandi ratio, quoniam propeAa aa3 moAn. 15284
