Page 13 [13]
152
T109 . EPISTOLAE.
clementiffimus, mifericordia excepit, quem puduit il¬
3, lius cui favebat, quum iplum {fui non puderet. Nec
etiam Epifcopus. ‘Tanto felicior eft hifce temporibus
audacia quam fapientia. Huic fimillimus erat alter,
multorum judicio magnus Theologus, fuo maximus,
nec mediocris Ecclefiæ columna. Is quum diu cla¬
maffet publicitus in Novam Teftamentaum, inftare fu¬
premum Ecclefiæ fatum, veniſſe Antichriſtos, & ho¬
rum æadeéuss, ubi ventum eft ad colloquium, nec
adeflent arbitri, rogabam proferret, fi quid haberet,
quod offenderet in Novo Teflamento: quumque filen¬
tem efflagitatione premerem, refpondit tandem homo
verecundus, ſe nunquam legifie meas Annotationes.
Quid aliud refponderet quivis Nomentanus aut Bala¬
tro? Hoc paulo modeftior erat alter, ctiam dignitate
fuperior, qui cum femel atque iterum citra ullam ex¬
ceptionem probaffet Annotationes meas, ut Opus erudi¬
tum ac pium, poft expoftulanti mihi quod tum pro¬
baret Zez calumnias, quum dudum Opus à capite uf¬
que ad calcem, ut ajebat, perlectum citra omnem cx¬
ceptionem approbafler: refpondit homo gravis, fe le¬
gille quidem, fed non ita attente. Idem quum me fa¬
tis odiofe in frequentiffima {chola perftrinxiflet, fup¬
prelo quidem nomine, fed ita ut nemo non fentiret
quem peteret: privatim expoftulanti fancte dejeravit,
fe nihil minus quam de me cogitafle, tantum De ma¬
trimonio nonnihil eſſe {crupuli. Ea de re quum inter
nos commentaremur, confeflus eft {e quoties cceliba¬
tum nominaflem in Encorzio matrimoni, fenfille vi¬
tam caftam ac virgineam: nec inficiatus eft, fe quam
Declamations titulum legeret , intellexiffle facram &
Ecclefafticam concionem. Rogavi num æquum judi¬
caret, mihi impingi crimen herefeos, fi quidam illo¬
rum Latine non didiciffent. Subridens obticuit. Agno¬
{cis, opinor, quos defignem. Nec Bucensarm ignoras,
qui preter alias ineptias, quas non parum multas effu¬
tivit in privato colloquio, illud putabat non ferendum,
quod in Annotstione quapiam fcripfiflem de Thoma A¬
ginate, illius viri ingenium indignum fuifie, quod in
illa tempora incidifet: nimirum laudans illum, & fe¬
culo imputans, ficubi lapfus efet. At ille, qui Theo¬
logus erat abfque Grammatica , credebat indignum di¬
ci quod fit deteftabile. Audis novum enthymema ,
Bucenta nefcit Grammatican, iguur Eraſmus eſt blaf¬
phemus in divum Thomam. Idem annotarat locum, in
quo per collationem exaggero quantum malum fit ob¬
treétatio malitiofa, que idem efficit quod libellus fa¬
mofus, imo plus lædit : ille credebat à me probari Tie
bellum famoium , quafi probet adulterium, qui hoc
exaggerandi gratia conferat homicidio. Annotarat lo¬
cum, in quo recitatis Veterum fententus, qui videntur
Marte Virgini tribuere peccatum aliquod actionis ,
fubjicio, & nos facimus cam prorfes immunem ab omni
peccato, nimirum indicans recentium quorundam opi¬
nionem, plurimum ab illa Veterum diftare : ille cre¬
debat, me meo nomine pronunciafle, Virginem fife
param a peccato originis, Š hoc erat inter meos erro¬
res annumeraturus. Et alia queedam his etiam ftultio¬
ra tum effutivit, qua reterre piget. Meditabatur vin¬
di@am, at non fuppetebat ftylus. Itaque coepit lege¬
re, Virgilium, Fuvenalem & Margaritam poetica
ut hinc expoliret diétionem. Naétus eft ad cam rem
auxiliarios tres. Opera commun abfolutum eft præ¬
clarum Opus: Geftiebat in lucem emittere, at non
licebat per Vicarium ordinis. Tandem clam fictis ti¬
tulis emifit afininum partum. Libellus erat exiguus,
quo nihil fingi polit indoctius , infulfius, aut infanius,
fed in hoc numeravi feptuaginta manifefla mendacia,
Nec me fugit qui fuerunt auctores. Unius Cornelis
Duvelandii prolixam epiftolam, quam Leo {cripferat ,
ad me miferunt amici. Ibi profertur hujus fiat
mi negotii my terium: Quum pedia eo ot,
ac magiftratus cos libellos divendi vetuifler, Dorn¬
canos aliquot clitellatos emiferunt,
A
B
E
D
Las |
Epift. DCCCCLXXIX. IIIO
lucque diftraherent. Nonne bellum facinus, & ordi¬
ne tam facro dignum? Eo peraéto mox evanuerunt,
unus in Zelandiam, alter in Geldriam, tertius nefcio
quo. Solus Rzbinas tenuit locum , nifi quod paulo
poft fugit è vivis. Satis enim erat unum facinus ad no¬
minis immortalitatem, Ert hic talium artifex mihi ob.
id potiflimum erat infenfus, quod ordini fuo parum
fayerem, ipfe fcilicet magnum ordinis ornamentum.
Brugis Epilcopus quidam à fuffragiis , totam horam
debacchatus eft in Lutherum & Erafmum, quo nimi¬
rum populus fufpicaretur inter nos convenire. Et fa¬
ceret, nifi tot exemplis ab ipfis didiciflet, non facile
credere perfonatis. Id quoniam bene cefferat, capta¬
to tempore, quum abeflet ejus templi Decanus , à
Cantore combibone impetravit, iterum dicendi faculta=
tem, & è fuggefto aufus eft palam dicere, quod in li¬
bris meis effent quædam heeretica. Defcendentem ex¬
cepit quidam egregie dodtus , tum ejus Reipublicæ
Penfionarius, nunc ad majorem dignitatem evećtus.
Urgebat tergiverfantem, ut vel unum proferret lo¬
cum. Quomodo putas elapfum? Ut affolent fcurte,
negavit fe quicquam legile mearum lucubrationum,
tantum in animo fuifle legere Moriam , verum illic
comperifle tam profundam Latinstatem his enim verbis
utebatur, ut veritus fuerit ne quam in hærefim pro¬
labi pofim. Ubi primum exiflent Epiftole obftaro¬
rum Virorum, miro Monachorum applaufu exceptæ
ſunt apud Britannos à Franciftans ac Dominicanis, qui
fibi perfuadebant cas in Reschlini contumeliam, &
Monachorum favorem ferio proditas: quumque qui¬
dam egregie doétus, fed nafutiffimus, fingeret fe non¬
nihil offendi ftylo, confolati fant hominem. Ne fpe¬
Garis, inquiunt, ô bone, orationis cutem, fed fen¬
tentiarum vim. Nec hodie deprehendiflent, ni qui¬
dam, addita epiftola, lectorem admonuiffer rem non
effe feriam. Poft in Brabantia, Prior quidam Dominz¬
canus & magifter nofter, volens innotefcere patribus,
coemit acervum corum libellorum, ut dono mitteret
ordinis Proceribus, nihil dubitans quin in ordinis ho¬
norem fuiffent feripte. Quis fungus poflit efle ftupi¬
dior? At iſti ſunt, ut fibi videntur, Arlantes Ecclefiæ
nutantis; ex his defignantur cognitores de dogmatibus
Ecclefiafticis, hi pronunciant de libris Erafmz, & ho¬
rum arbitrio Chriftiani fumus, aut hæretici. Ex hoc
fodalitio quidam exftitit Theologorum coryphæus ,
qui ja¢tabat Evafmum teneri medium, nec elabi poffe.
Scripfit, inquit, Averonymem non fuiffe virginem. En
ipfe Hieronymus profitetur fe fuiffe virginem. Ubi? In
libello ad Exffochium, Virginitatem enim, inquit, non
tantum efferimus, fed fervamus, Hic triumphabundus
ille, quid apertius, inquit? Nemo fervat quod amifit :
quum Hieronymus fe fervare dixerit, cujus fervandi ra¬
tionem prælcribit 5 quemadmodum, dicitur inftruere
milites ad bellum, qui de militari difciplina preecipit.
Ut hic applaufum eft è combibonibus? At quantus e¬
ruditorum rifus, qui ronchi, qua fanne? Nullus eft
dies, quin talium ftratagematum aliquid defignent,
cujufmodi tu quoque nonnulla deferibis. In vicina Gal¬
lie parte quadam , Francifcanas quidam, egregie voca¬
lis, nunquam definebat in me vociferari publice, pris
vatim, in conviviis, è fuggefto. Expoftulavi cum ho¬
mine epiftola fat proliza, fimulgue monui ejus regionis
Principem, ut hominis improbam petulantiam compe¬
fceret, id etiam ad publicam divionis tranquillitaren
referre. Mihi, referipfit Ecclefiattes, fanéte dejeratis
fe nunquam de me nifi honorifice loquutum: cadem
affeveravit apud nobiles quofdam, qui blafphemias il¬
lius toties fuis auribus acceperant. Sed hujufmodi per¬
multa tegit facra cuculla Francifci. Similis fuit impro¬
bitas cujufdam Dominicans, qui præfatione, maledica
Comitem quendam profciderat, non ferendis in eum
conviciis debacchans. A cujus amicis quum urgere¬
tur, fcripfit fua manu palinodiam, qua dejerat fe ni¬
hil unquam finiftre de Comite fenfifle, ſed femper
illum habuifle pro viro doéto & pio. Atqui eadem
Tom, III, Aa aa pali
Ani
1528.