Pagina 12 [12]
1107
magna ex parte excufus eft. Pro tuo erga me ftudio
habco gratiam, cujus preter animum mutuum nihil
referre poflum. Bene vale. Bafles 3. Septemb. Anno
1528.
EPistona DCCCCLXXYIII.
Erafmus Roterodamus Danefio S.
V T animomeo permoleftum effe folet, quod vide¬
rem Mufas hoc rerum humanarum tumultu con¬
tervitas plerifque regionibus vel filere prorfùs, vel fri¬
gere; ita vehementer gaudebam veftram Galliam illis
tranquillum &amcenum prebere domicilium: Jtaliam
enim veterem illam ingeniorum parentem & altricem
Barbarus favors jam olim occupat. Nec quieta eft
Hifpania. Apud Germanes vero non defunt , qui fab um¬
bra pietatis Euangelicæ, quicquid eft liberalioris eru¬
ditionis exitinguere moliantur. Verum hanc meam gra¬
tulationem , nonnihil contaminavit ortus iftic ex meo
Ciceroniano tumultus, quum argumentum adeo non fit
inutile , ut ipfe Badens {uis ad me literis promiferit,
fe nonnihil adverfus iftos Ciceronis ſimios E
nec aliud illic agitur , quam ut qui Ciceroniant ftudent
videri, non affideant liniamentis ac voculis, fed vere
totumque Ciceronem exprimant. Et Badixm cum Bz¬
deo contuli, non in quibuslibet, fed in eo duntaxat quod
Badens ingenue contemnit , quodque ibi contemnen¬
dum doceo. Nec animadvertunt hæc à Nofopono dici,
non ab Erafmo. Poftremo , ne vel malevolus aliquis
poflet calumniari collationem, adjeci, Budenm aliis
multis eximiifque dotibus fufpiciendum. Et tamen hoc
argumentum vifum eft iftis epigrammatibus maledicis
dignum. Magni referebat ftudiorum, ut qui politiori¬
bus literis militant, junétis umbonibus fe condenfarent,
adverfus phalanges hoftium , qui nufquam magis con¬
cordes funt quam ad opprimendum feliciter fubole¬
{centes linguas ac bonas literas. At vereor ne quorun¬
dam levitas talem quandam luem invehat humanioribus
ftudiis , qualem videmus in religionem Chrifianam
invafiffe. Te nondum neque de facie neque de feri¬
pto cognovi, fed tamen amo pettus iftud tuum, Mu¬
fis & Gratiis omnibus confecratum, cujus imaginem
mihi quidam nee indoéti nec leves fuo calamo deli¬
niarunt. Hune animum, mi Daref, tibi non incogni¬
tum cffe volui, quem feito ab omni fuco alieniffi¬
mum. Bene vale. Datum Bafilea 5. Septembris, An¬
no 1528.
Episrora DCCCCLXXIX.
Eraſmus Rot. Martino Lipfio S.
NE mihi non poteft non efe gratum tui pectoris
erga me ftudium, ita nolim te ferio cum iftiuf¬
modi rabulis confli€tari, nec ipfe magnopere laboro
fcire, quid hic aut ille blateret. Expedit, inquis, ut
traducantur. Quid hic traduétorem requiris, quum à
nemine magis traduci queant, quam ipfi traducunt fe¬
fe? Quibus fi vere hoftis efem, abt autem ut Chri¬
fianus Chriſtiano male yelit, non optarim aliam vin¬
dictam, quam ut ad iftum modum femet conjiciant
“in odium, contemtum, & rifum optimi cujufque.
Meam quidem vicem fat moderate fero, me ipfum
confolans exemplo David , itaque mecum reputans :
Quid fi hoc illis Dominus precepit, ut mihi maledi¬
cant, eoque remedio purgare yoluit, quod in me dif¬
plicuit oculis illius? Fortaffe titillavit nonnihil animum
meum antehac eruditorum applaùfus, cerre doctorum
hominum amicitiis fateor me vehementer fuiffe dele¬
Gatum. Ea voluptas hoc amaro pharmaco bene di¬
luitur. Atque adeo-ut eft divinorum confiliorum a¬
byflus imperfcrutabilis, quid fi Deus utrifque procurat
falutem: mibi, ut hominum conviciisadmonitus, to¬
tus convertar'ad Chriffam: illis, ut prodita cunttis in¬
ERASMI 1108
hil vel mentis habere, vel frontis, ut toties confuta¬
ti, toties deprehenfi, toties irrifi, toties cordatorum
omnium judiciis exfibilati, non definant tamen ean¬
dem agere fabulam. Que tandem res iftis tantum
| præbet fiduciæ, nifi forte populi ruditas, muliercula¬
rum facilitas, & doétorum reéteque judicantium pau¬
citas? Preeclara vero petra, cui nituntur: at ifta pe¬
tra non eft Chriftus, cujus videri volunt germani.
Quum primum exifletr Hieronymus a nobis emendatus,
perfuaferant quum aliis, tum cuidam Principi foemi¬
ne, mihi difplicuiffe ftylum Hieronymi , & in hoc
quutus, ego meis elegantius efferrem. Quid ftupidius?
Quaſi vel ego poflim elegantius dicere quam dixit
Hieronymus aut in tantum delirem , ut in cujufquam
mutando ftylo putem tantum laboris effe capiundum.
Nec è plebe fuerunt, qui hoc perfuaferant, fed alter
Dominicanus , alter Francifcanas , Epifcopus uterque.
Credo iftos nulle menda offénderant in Æeronyrso,
qui nihil illius attigerant. Quum prodiflet Novum Te¬
ftamentum , quam ftolide debacchati funt quidam è
fuggeftis ad populum, exttitiffe qui corrigerct Magni¬
ficat, qui corrigeret Precationem Dominicam, qui cor¬
rigeret Evangelium Foannis. Quantum hic fibi place¬
bant, ut triumphabant , quum interim eruditis ac fa¬
nis omnibus fefe propinarent deridendos ? Ipfe præfens
audivi laudes meas. Antuerpie concionabatur in ſuo
Monafterio Prior Carmelitarum , Theologiæ Profeſſor :
id arguebat pileum violaceum » alioqui Zatize prorfus
nefciebat , tantum aberat ut facras Literas noflet. E¬
rat autem concio frequens ob diem feftum Pentecoftes.
Ibi quum non minus indo&e quam infulfe recitaret
ea , que ex ineptis centonibus didicerat , mihi forte
confpeéto , impegit duo peccata in Spiritum Sanctum;
alterum quod auderem corrigere Afagnificat , alterum
quod dixiffem concionatores non intelligere fuum the¬
ma, quum id fumant ex facris Literis Sanéti Spiritus
afflatu proditis: quafi nihil interfit inter Spiritum San¬
um , & talem Monachum , quem truncum verius
dixifles quam hominem? Quos rifus illic vidiffes, non
folum eruditorum , fed & muliercularum aliquot;
quibus eram notus , nam tum ædes habebam in proxi¬
mo ? Ut autem illud diceret, hac erat occafio. Ante
paucos dies ex codem loco feniculus ejufdem fodalitii
fuerat concionatus: thema erat quod eft x Pet. 4. Effo¬
te prudentes & vigilate in orationibus. Ibi è fuis colle¬
Étaneis multa dixit de virtute Prudentia , quum Gre¬
ce fit cupeovjcate , quod magis fonat, fobrii effore.
Sobrietas enim qua opponitur luxui, & vigilantia
quee excludit fomnolentiam luxus comitem , precatio¬
ni congruunt. Hoc forte dixeram in convivio nec
moleſte , nec inimice : nam is fenex mihi vifus eft mi¬
nime malus. Tantum dolebam illi non adele plus li¬
terature. Quid commemorem de illo , qui coram Mo¬
narcha, circumftante procerum corona , flexis in ter¬
ram genibus, ambabus manibus in cœlum fublatis,
imploravit Principis opem ad opprimendos Erafmi li¬
bros; & admonitus ut proferret {i quid haberet com=
pertum in meis es Brett ietati , mi¬
ro fupercilio digefit in digitos tres articulos, Quod
negarem refurrectionem corporum, Quod malé fen¬
[tirem de matrimonio , Nec multo melius de Eucha¬
produxit locum ex 1 Cor. cap. 15. Omnes quidem re~
Jergemm, cui refpondet locus ex Epiftola ad Theffal. 1.
cap. 4. Deinde nos qui vivimus, qui &c. ubi quoniam
oftendo variam leétionem, nullam omnino damnans,
homo mire Dialeéticus colligebat me negare refurre=
étionem, fi quos ille dies deprehendiflet in vita , im¬
Mutarentur ad immortalitatem fine mortis interventu.
Ibi conftri&us eruditorum argumentis , ut elaberetur
refpondit, Pazlum Apoftolum Corinthiis Hebraice fcri¬
Palle: quod ditum multorum rifus, Principis, ut cft
4 cle¬