Thomas Aquinas, Er tamen ille docet eadem quæ nos |
docemus in Canone, nihil prodefle carnem facramen¬
ti, fi defit gratia fpiritualis. Nonne idem docet Paulus,
admonens ut fe quifque examiner, ne indigne accedens
ad menfam.Domini, condemnationem ‘fibi edat bibat¬
que? Porro quod Paslus contemi{it carnem Chrifti, di¬
Cens, Erfi Chriftum novimus fecundum carnem , fed jam
non novimus, non eft neganus Chrifti yeram carnem
pro nobis immolatam ac refufcitatam, fed praferentis
id quod magis conducit noftra faluti. Qui diligentius
curat animi quam corporis falutem, non abjicit corpus,
fed præfert animum. Contemnimus pravas cupiditates,
contemnimus & plumbum præ: gemmis.
Cogita mihi, lector, quam hic fibi perfuafit, idiotis
nihil effe fenfus humani, qui non veretur has næmas
in vulgus edere , perinde quafi fubus & afinis ifta feri¬
bat, non hominibus. Et audet homo pertriéte fron¬
tis etiam mediocri præditos ingenio ad hujus argumen: |
tationis fpećtaculum invitare, nimirum teftes futu¬
ros, quam ipfe nihil videat qui hee f{cripfit, deinde
quam impudenter mea verba truncarit, inverterit, ac
depravaverit. Caterum Enehirid Libro fic arrogat
fidem, quod ante multos annos feripferim ; nondum
oborto Principum metu. Imo & Carmen de fum¬
ma fidei {cripfimus ante multos annos , nullo terro¬
re minante. Cur Carmini non creditur, & Enchiri¬
aio creditur? Nec mutavi fenex {fententiam quam ha¬
bui juvenis, nili quod nunc variis argumentis in utram¬
que partem vacillare pofem, nif me confirmaret au¬
étovitas Ecclefix. Cum feriberem Enchiridium adeo
non dubitabam dé veritate corporis & fanguinis; utdi¬
verfa opinio ne per fomnium quidem unquam tetigerit
animum meum. Commentus eft & alteram rechnam,
qua mihi fidem abroget , etiamfi {cribam adverfum
ipfius opinionem , fignificans me hoc faéturum metu
Majeftatis Cæfareæ ac fulminis Pontificii: id quo fiat
probabilius, facit me meticulofum y videlicet juxta præ¬
cepta Rhetorum, caufæ jungens naturæ vitium. Cæ¬
terum vir pius non vult contemni formidolofos, fed
foveri, precibufque fanétis juvari, quo robur.colligant.
Hujufmodi nænias gannit ille nugator , perinde quafi
ftultis ludicram agat fabulam, ac non potius de re ma¬
xime feria traétet apud populum Chriftianum. Certe
timiditatem ab alio quovis potius opprobrari decebat,
quam ab ifto, qui {uo Libello non eft aufus nomen ſuum
adferibere, quod ego, quamvis formidolofus, fum au¬
ſus in omnibus meis libris, in quibus de Prificipibus,
Epifcopis ac Monachis, multa liberrime vel reprehen¬
do yel moneo. An non ridicule miles € meembus con¬
Vitia jaculans, & in tuto latitans, in acie verfantibus
exprobret ignaviam? Aut Teucer poft fratris clypeum
delitefcens , Trojanos appellet formidolofos? Sed bona
timiditas eft quæ cohibet à peccando. Sic enim refpon¬
dit Philofophus ille cuidam objicienti- timiditatem ,
Proinde; inquit, non pecco: Haud ifte perpendit, quan¬
tum interfit inter temeritatem & fortitudinem , inter
timiditarem & prudentiam aut religionem. Turbare
res humanas nullo fruétu pietatis , temeritas elt, non
fortitudo. Sufcipere negotium, cai par non fis, auda¬
cia eft, non pietas. Palam apud alios affeverare quod
ipfe tibi nondum perfuaferis, {tultitiaeft. Reclamante
confcientia profiteri cum periculo capitis, quod non
infedit animo tuo, demenua eft. Impugnare quod tot
feculis Ecclefiæ confenfu receptum eft, impictas ett,
Qui novam lucem, qui {piitum, quirevelationem ja¬
Gant, fux profeffionis rationem reddant Ecclefix Dei.
Mihi gregario homunculo fatis eft Ecclefie duétum
fequi, prafertim cam Seripturarum auétoritas fter 4
nobis, a cujus reéta pronuntiatione curad tropos de~
fle&tamus, nullam fatis gravem video caufam. Sed ac¬
cipe aliud lemma, fimile fuperioribus. Si diverfum , in¬
quit, fentrer, Librum feriberet adverfis eos qui negant
Deritatem corporis & fanguinis in Euchariftia. Quafive¬
voomihi non fuperfic quod feribam, aut quafi define
gis idonei. Exorfus eram & ipfe inter primos: Ope¬
rie initium videre non. pauci: fed pia gravifque caufa
mihi perfuafit ut abftinerem : nifi forte levis aut impius
eft, qui confulit publicæ tranquillitati , vitatque tumul¬
tum. Mihi& Operis fufcepri fides, & omili juftifiima
ratio conftat apud viros bonos & eruditos: nifi fortaf¬
fis & hance vocabunt timiditatem. Orent illi pro timi¬
dis, nos orabimus pro temerariis, ut Deus adimat il¬
lis audaciam, & addat fapientiam Euangelio dignam.
Haétenus non fatis prodidit flultitiam fuam, nifi cla¬
rioribus etiam argumentis eam traducat, ac, ne quid
non audeat vir fortisabfque nomine; profertin vulgis
arcanum , quod clam aétum eft inter inclytum Senatur
Bafileenfem, & doétos aliquot, inter quos error homi¬
num me quoque admifcuit. Meam fententiam (quo¬
niam Germanice nefcio) Latine dedi : quam ifte fuo
more depravate refert. ‘Talis enim à nobis prodira eft
hifce verbis. S. P. Magnifici Domini; Celfitadinis ve¬
fira hortatu perlegi Libram Joannis Oecolampadii de ver¬
bis cæne Domini, mea fententia dottam, difertam, ©
| elaboratum, adderem etiam pinm, fi quid piam effe pof¬
fer, quod pugnat cum fententia confenfugue Ecclefia, a
gua diffentire , periculofum effe judico. Hic putat rem
efle mire evidentem. Vides bic, inquit, guid dicat bo¬
nus ile virs modo velis intelligere. Quid hic dico, vit
non bone? In eo Libello tria probo , doétrinam, argu¬
mentandi dexteritatem, & curam. Quoniam autem
illic multa infunt quæ pie dicuntur de fumtione corpo¬
ris & fanguinis Dominici, que nec me legiffe poeni¬
tet, libenter & pium pronuntiaflem, nifi dogma de¬
fenderet, quod Ecclefia velut impium damnavit. An
ideo fentio cum Oecolampadio, quod civilitate tempe¬
ravi fententiam? Dari folet hoc his de quibus fpes eft,
futurum ut fe vertant ad meliorem frugem. Datum ef
idem à me & aliis peculiaribus caufis, quas hîc referre
non expedit. An plus ponderis erat habiturum meum
judicium , fi pronuntiaflem Librum hereticum , im¬
pium, peftilentem, non uno dignum incendio? Dixi
quod fenfi; & hoc majore cum fide, quod fine affe¬
&ibus.. Nam tria illa elogia, do&um, difertum, &
elaboratum, poteram & Porpbyris feu Ars libris tribue¬
re. An ille fentit eum efle formofam , cujus faciem dicit
alienam ab omni forma? Ita-ne divitem pronuntiaret ;
qui fic loqueretur: Hic opulentus effet, fi tantum pofi~
deret quantum optar © Aut bonum virum pronuntiaret,
qui fic loqueretur: Dicerem hunc efe bonum viram, fE
(pareret rationi potins quam affettibus ? Equidem arbi¬
| tror hunc fyllogiftam colleéturum, vinum effe dulce,
fi quis dixeritatmarum. Prodidit arcanum Seénatus, nunc
periculum eft ne prodat feipfum homo futilis: Addit
| me privatis quibufdam litteris ad amicos datis {ripfiffe,
nihil effe preter figna corporis & fanguinis Dominici.
Scripfi quidem, fed ad illos qui mendacium hoc inftil¬
larant primum clanculum amicorum auribus , mox
etiam in rumorem verterant. Et in his Epiftolisnullum
eft verbum non ex animo feriptum, quod ad me qui¬
dem attinet. Harum aliquot quoniam eadem fide ſunt
edite, qua Liber hic recitat citatque mea, curabimus
eas excudendas, ut ab utrifque feripre fuerunt , no¬
minibus etiam additis. Ex illis apparebit, idem fuifle
ftudium cjus qui rumorem illum feminarat, & hujus
qui nugaciffimum hunc Libellum fparfit in vulgus. An
idem rumoris ac Libelli fit anétor, alii viderint, mea
non magni rcfert. Qua nugatur interea de duplici in¬
terpretatione verborum , Caro non prodeft quicquar ,
quoniam nihil faciunt ad id quod hic agitur, {ciens
praterco.
Rediens ad me, offundit nobis agmen locorum, ex
quibus liqueat me fentire cum WAclewiris de Euchariftia.
Primus eft in Annotationibus, quas fcripfi in Marci
Caput xiv. Illic nihil annoto nifi duo, quorum alterum
eft, benedicere non effe quod vulgo dicunt, manu mo¬
tå pingere crucis imaginem , fed verba boni ominis dis
cercs