OCR
1553 ADVERSVs Epis per Filium fuum reftirure bumandio genus, &e. Cum | appello Dei Filium nonne Deum profitcor? cum ajo, reftituit humanum £4, nonne profiteor redemtorem? | Ac paulo polt, cum ajo, Ur ipfe Dei Filim fattu ies | dottrina (ma viam falutis nobis offenderer, an non profi- | teor Deum & hominem, declarans me de doétrina & vitæ exemplis hic quærere, quid in his habuerit præ cæteris eximium ? nec id aliam ob caufam propono, ñifi ut doceam illum etiam Juxta naturam humanam multis modis omnibus fanttis fuperiorem; & adeo fuperioremut nulla fit collatio. Deinde cum addo: Quanquam hoc ipfumvirtutis, quod emicuit in fanttis., Chrifti manus eff: an non illi tribuo, quod dignum eft illius ſublimitate? Hee fic habere comperier, quifquis cam Appendicem legere non gravabitur. Quid igitur mentis habuit, qui perinde quali re pulchre comprobata; debacchatur tota pagina, fic exordiens: Hic mifer ifte, novator omniam, fic enim Dominum glorie pangit, Chriftus amifit gloriam redemtoris, Xc. Appello Chriftum tnnovatorem omnium, fubindicans & in illius vita doétrinaque oportere effe aliquid noyum atque eximium. An hoc eft pungere Dominum gloria ? Pungit igitur feipfum cum in Apocalypfi dicit: Eece ego nova facio omnia. Pangit eum Paxlus cum ait: omnes in Chrifto efle novam creaturam. Quomodo porro amifit gloriam redemtionis, cum illic dicam reftituifle Mundum, & fi hoc non dixiffem , de do&rina, non de morte differens, an ideo amififfet gloriam redemtoris? Quam vero novit Martinus religiole loqui de rebus divinis, qui hic Chriftum miferam vocat! Scio Ironiam efe, fed ille figuras rejicit, & quanquam me facit Epicurum, non auderem ejufmodi verbis in Chriſtum ludere, Hic fcilicet eft locus, qui primum alienavit Martini animum ab Erafmo. Quanto Erafmas humanior, qui nunquam alienavit animumaJZartino, Hinc primum fufpicari coepit me efle Democritum 8 Epicuram, & verfutum irriforem Chriffi, cum tota haec Appendix {piret Chrifti gloriam. Similis-abfurditatis ac dementia funt qua perfequitur, de odio meo in Chri verbis, quibus furiofifime debacchor in Chriftianos, de bilingui & odibili dicendi genere; de funditus tollenda Religione Chriftiana , reliqua piget recenfere. Dicas morbum loqui non hominem. Gaudeo exftare Lucubrationes meas; que, ut confido, lectori fidem facient; me tantum abefle ab hoc affectu, quem mihi impingit Martines , quam iple abeft à fobria mente, | Chriftianaque modeftia. EE Jam illi difplicet & AZethodus med cum fuis circulis: uam ut ego non affecto videri admodum doétam, ita falfiffimum eft, quod ait Zatherm illam nihil aliud effe, quam irrifionem Chriffz & omnium ab co geftorum: nec aliud ex ea lectorem hausire pofle, guam faftidium & odium difcendæ tam confulæ & perplexæ, & fortaſſe fabulofæ Religionis. Atqui A Merhodms illa palfim inculcaret Zøtheri dogmata, pape , quam eflet erudita, quam Chriſtiana ! Neque vero mirum Zathero videri ibi irrifum Cbrifturzz, cum illi videatur pupugiffe Dominum glorie ; qui illum appellat #rovarorem 0 mninm. Quod illi Scriptura tribuit ad fummam laulem, hoc Lutherus interpretatur ad ignominiam, nimirum xagdioyydsys, ut vult haberi, cum interim deliret in manifeftis. Nondum finis. Quis, inguit, raz faRidiofe & odiofe, non dicam boffiliter, logni aufit de Joanne Apoftolo © Euangelifia, gui poſt Chriſtum femme anSoritatis apud Chriftianos eft, meros crepar mundos, nifi gui enm viram puntet effe aliquem bardum ac bucooners &c. Nec indicat locum ubi hoc legatur in fcriptis meis, & aulim meo periculo dejerare nufquam efie. È Neque enim conje&are poflum, quo fenfu verba illa à me dici potuerint, Meros crepat mundos. Sulpicor tamen hoe mendacium illi è duobus locis conflatum cfe, quemadmodum in fomnis è diverfis imaginibus temere vagantibus monftrofe quxdam viforum Species conflantur, Ia argumento quodam afferens primam Epiftolam TOLAM LvTHER 554 A) Yoasni nt germanam ex ipfo fermonis charactere, gaod certis quibufdam yerbis fubinde utatur, mundus, lax) caritas, &c. deinde quod ita contexat orationis metnbra, ut ex eo, quod’ proxime preeceffit , fumat alterius partis inititum: Exemplum adfero: Nolte dilicere mun* dum, neque ea que in mundo fent, fi quis diligit mun dum, &c. & addo: Ovantum bic eff mundorum. Az voces exciderant in prima Editione, quibus cum nihil aliud fentirem, quam crebro repeti nomen mendi, tamen admonitus ab amico , proxima ftatim Editione} muravi linguam; fententiam tenui, {cripfique, g#ories bic ireratur mundus. Aanc {cripturam reperies, leétor, in Paraphrafeon Editione Anni mpxxxnr. fimilitet pofterioribus Novi Teftamenti Editionibus. Rurfus in Appendice, qua adje&a eft Paraphrafi in Euangelium Foannis, hune in modum de illo loguor: Q4 gremad: modum peculiarins adamatus fuit ab illo, que eff amor eternas, ita nihil alind loguitar, nihil alind (pirat, guar meros amoresy &c. Ex his duobus locis {ulpicor Le+ rerum parum memorem quid legiffer, aut quid audif= fer, confinxifle, meros mundos crepat. Et tamen hoc mentis fomnio delufus quam procaciter me confpuit, flagellat & lapidat , toties mihi in faciem ingerens; eros crepat mundos, Atqui dum tam inclementer fævit in meros mundos, qui nufquam funt in fcriptis méis, videbitur fortaffis alicui non ita multum abeffe ab imagine Ajacis, fævientis in porcos, quorum alium putabat cfe Ubjem , alium Agamemnona : & vociferatur hujus generis infinita effe in fcriptis meis, imo mè totum nihil aliud efie in Theologia, cum hoc ipfum; quod exempli loco profert , nufquam fit in fcriptis meis, nec unguam fuerit in animo. Et hic exaggeratur Joannis dignitas dtque auĉtoritas, quam poft Chriftum yult effe primam inter Chriftianos, cum foli Chriffo nota fit Apoftolorum dignitas, auĉtoritas pat fit Apoſtolorum omnium : & fi quid intereſt, prima tribuitur Perro ordinis Apoftolici principi; qui in Actis primus agit preconem Chriffi ; ceteris Apoftolis adftantibus, proxima Aarrheo & Paulo. Ex hic appellor os & organum Satana, etiam capite ple@endus, {i fanus judicio & ftudio fic loquerer. At fi Lex Re‘mia valeret , plectendus effet capite, qui falfo capitale crimen. intendit. Me liberat infania , cui multar habco gratiam. Wertim hac quo magis attollit ac repetit, tanto magis fe præbet ridiculum cumi. umbra | pugnans. Hee funt illa horribilia verba, obliqua ; | ambigua, infidiofa,, oblecena , Satattica, quibus EraJmus omnium infcius ftupidus atque etiam vere delirus, fed tamen mira calliditate, jam pridem ftudet univerfam Chriftianam Religionem funditus fubvertere. Ac mihi; quod antehac avdivi nunquam, etiam Se@am adjungit, non Sophiftarum , opinor, neque Papiftarums neque Sacramentariorum , fed Epicureorum ac Democritoram y, qui de rebus divinis-adeo nihil credunt, ut derideant omnia. Equidem facile crediderim fub nomine Chriſtiano tales nonnullos latere , verùm illud {cio , nullum effe qui hunc affe@um € meis {criptis hauferit; & fi quem huie impietati obnoxium noffem; nolim cum co cibum capere, nifi magna efler fpes refipifcentia. Contra fentio me natura propenlum: in cos, qui fincere diligunt Dominum Feſtin ; ex animo dolens me non effe per omnia talium fimilem ; quanquam huc omne ftudium meum intendo, ut meipfo melior evadam. Et fi quid mihi- per imptudentiam in fcriptis excidit, quod infirmo cùipiam poflit efle offendiculo , non magni negotii fuerit ca corris gere, quemadmodum multa jam mutavi, quibus pro mea fimplicitate , non €x{peétabam ur quifquam of fenderetur. _Mox ubi fenft5 non fum gravatus amolint {erupulum, Atque utinam JZarsinus aur.ram facile poflet ; aut tam promte vellet in fuis libris ea corrigere, que tantis tumultibus mifcenr Eccleftany Gbriffi! Facile reditur inegratiam, ubi de vocibus modo controverfia eft, ;de re convenit. Neé inficior, fuife qui ante ipfum quibufdam verbis meis offenfi (unt; fed hoTom. IX, RE FFE rune B C E