Page 77 [77]
1381 HYPERASPISTAE
animas noftras & neferltc? Audis Judaos hypocritas fua
jactantes opera: quibus refpondet Deus : Ecce #2 die
jejunit vefirs, invenitur voluntas veftra , aliaque multa ,
que teftantur illorum opera fpeciem habuifle pietatis,
cum revera effent impia. Talibus teftimoniis Lathe¬
rus dogma paradoxotaton evincit, Hercules cum mu{cis
depugnans. Fatetur in caufis, quarum ratio reddi po¬
teft, non admifcendam yoluntatem illam majeftatis, fic
enim nunc vocat Deum non predicatum , verbis no¬
vis lafciviens. Quid ego audio, non potelt reddi cau¬
fa quare pereant impit, pii ferventur ? Imo toties cau¬
fam reddunt facrae Litterze , exprobrantes illis incre¬
dulitatem & inobedientiam. Apud Efaiam fic loqui¬
tur: Quiefcite agere perverfe, difcite benefacere, Ona¬
rite judicium , fubvenste oppreffo , judicate pupillo, de¬
fendite viduam ,@ venite , & arguite mey dicit Dominus.
Nonne vult etiam noftro judicio videri juftus, fic da¬
mnans rebelles ? Item in Euangelio cum ait , Venite
beneditti , & cxtera, qui efurientem paviftis, nudum
veftiftis, &c. nonne caulam exprimit, quare dignetur
illos eterna vita? Similiter & iis, qui ad finiftram , red¬
dit rationem quare jubeantur ire in ignem æternum.
Item cum Dominus deplorat interitum populi Judai¬
ci, an tacet caulam cum ait, Quia nolæiftis, Efaiæ
Lxv. commemorans diverfa præmia piorum & impio¬
rum, num tacet caufam ? Et vos, inquit, qui dereli¬
quiftis Dominum , qui oblits eftis montem fantium meum,
qui ponitis fortune menfam © libatis fuper cam, nume¬
rabo vos in gladio , & omnes in cade corruetis , pro eo
guod vocavi © non refpondiftis ,loquntus ſum & non and¬
diftis & faciebatis maluna in oculis meis, & qua nolgi
elegiftis. Audis hic, Luthere, verbum electionis, quod
ex diametro pugnat cum neceflitate , audis {pretam
ad meliora vocantis Dei gratiam. Hujufmodi teftimo¬
niis fcatent undique facri Libri. Quod fi Latherws ve¬
lit ferio deferibere, ubi fit adhibenda voluntas arcana,
ubi adoranda , fic expedite fecerit , fi dicat adhiben¬
dam quoties ipfe hæret in argumentis. |
In proximo Capite nihil adfert novi , tantum reci¬
‘pit ca qua toties refutavimus , nifi quod docet nos,
nihil obftare, quo minus mera neceffitas cohercat cum
conjunétione / , & cum verbis fubjunctivis. Audi le¬
Gor grave documentum : Nonne , inquit, qui dicit :
Alia carmina feribas oportet , mi Mavi, ji velts agua¬
re Virgilium , & cetera. Quis nefciebat in quavis ora¬
tione locum efle ironiæ ? Nanc expertus fum fidem tuam ,
dicitur ei, cujus perfidia nobis comperta eft, nec tamen
funt hîc verba fubjunctiva aut imperativa. Quid tum
poftea? Si fic huic aut illi liceat vel irrifionis, vel jo¬
ci, vel fallendi gratia loqui, num ideo per univerfam
Legem omnia verba fabjunétiva , imperativa & opta¬
tiva {unt interpretanda ? Quanquam nec hoc exemplum
quadrat ad id quod probare conatur. Neque enim fim¬
pliciter erat impoffibile devio fcribere carmina qualia
_ feribebat Virgiliw, Lutherus docet, quicquid præcipit
Deus efe nobis fimpliciter impofibile. Nec illud pro
Luthero facit, quod adfert de David : Si cum Davide
comparari voles, fimiles Pfalmos edas neceffe eff. An
prorfus fieri nequit, ut aliquis {eribat tales Pfalmos,
quales {cripfit David ? Poteſt fieri, fed non humanis
viribus. Nec id nos affirmamus. Sed David cum illa
feriberet, utrum fic erat afflatus, ut ipfe nihil ageret,
fed ita Deus per illum Pfalmos edebat quemadmodum
potuiffet per arborem aut afinam , gain passa &
voluntas aliquid agebat cum afflante Spiritu? Si Zr¬
therns negat aliquid egifle , nos contra dicemus illum
& egiffe quiddam nature viribus, & hac actione Dei
favorem promeruifle. Si nobifcum fentit , diffentit a
Carolffadio atque è feipfo potius, nifi forte lutum agit
aliquid in manu figuli. L
Sed in quas non rerum formas fe transformat hic
‘ Protevsyquo poflit clabi? Vide quam rimam ou
tus eft: Quanguam, inquit , his verbis indicatur li È
rum arbitrinm nihil omnino pofè > tamen fimul indican¬
Di ARTs bys “Lib. DE 1382
tur omnta futura que precipinntur, Quomodo? Dew
dabit homini volumatem fervandi pracepia > tta fiet ut
precepta vicifirm fervent hominem. Sed quid fentit cum
ait, dabit volantatem? Dabit voluntatem fuam, & i
Dci voluntas aget in homine ipfius voluntate nihil a¬
gente? Abfurdum. Sed gratia movebit hominis volu:
tatem ad fervandum præcepta, eademque femper act
rit, ut perficiat. Ergo voluntas hominis aéta aget. Ai.
Larherm negat efe ullam hominis voluntatem in be¬
nefadtis aur malefagtis , femel indudta neceffitate re¬
rum omnium abſoluta, Voluntas enim non cit, que
libera non eft. Sed fatetur tamen hæc verba, f volue¬
(Tis, ff fervaverts, fervaberis, abfurda, frigidaque et¬
fe, fi nullo paéto ficret quod dicitur. Nunc indicant
Dei prædeftinationem nobis incognitam. Qui fic? /z¬
dentar hoc velle dicere , Si talis apud Deum fueris, ut
hac voluntate te dignetur , fervands pracepta, fervaberis.
Quo tropo intelligi datnr utrumque , fcilicet & nos nihil
poſſe, & fi quid facimus, Deum in nobis operari, Tta fi¬
mal veram fieret nt nihil poffimas eorum que precipiun¬
tar, & fimul omnia pofimus: illud noftris viribus, hoc
gratia Dei tribuendum. Hoc Eutheres. Si ſentit nos
nihil poffe fine gratia quod per fe efficax fit ad falu¬
tem, non reclamo, patiarque hoc tribui viribus hu¬
manis , fed quomodo nos omnia pofùumus Deo in no¬
bis operante, fi noftra voluntas nibil agit? Ducem re¬
giis copiis adjutum dicimus aliquid poffe. Cæterum
nemo dicit fecurim pofle exftruere domum, aut cubi¬
culum poffe fcribere carmina , in quo Poeta fcribit.
Hoc adverfus Carolftadii fententiam. Proinde hac ra¬
tione non vitatur frigus illud verborum , Sz volueris,
ft fecerts. An non poterat hoc dicere, Deum alios p
deftinaffe , alios non, nifi Legis omnia verba huc tor¬
‘queantur? Deinde nonne frigidus effer, qui totos dies
fecuri diceret, feca trabem hanc hoc modo, illam il¬
lo, fimiliaque præfcriberet dolabris, terebris, & cir¬
cinis , nihil aliud fignificans quam fe ftatuiffe per ca
inftrumenta facere , quæ præciperet? Vertim hee Lz¬
theras tam frigide refert , ut nec ipfi commentum vi¬
deatur admodum arrififfe. Sze illis, inquit, dicerem,
qui non contenti vellent efe, Q cætera.
D
bus fit mentio mercedis, fic colligit Diatriba: Uh: so¬
ties eft mentio bonorum & malorum operem, ubi mentio
mercedis , ibi non intelligo quo patto locus fit necefivati.
Neque natura neque neceffitas habet meritam. Hic Lu¬
therus objicit mihi opinionem probabilem , videlicet
Auguſtini, cum ego plures propofuerim. Deinde dum
nondum definio,. fed tantum pugno cum hofte , fatis
eft exclufiffe meram neceffitatem. Et fi tantum tuerer
hic probabilem opinionem , falfum et, quod toties
ingerit Latheras. Sic enim, inguit , Diatriba locum
hanc intelligit , nt Chriftus © Spiritus Dei nihil fint. Imo
voluntas nihil efficit , quod ad falutem pertinet, abf¬
que Spiritu , fed agit cum Spiritu , & agendo fimul
meretur. Hoc fane dignius eft Spiritu Sancto, {i dici¬
mus illum fic temperare vim & aftionem fuam , ut hoe
minis voluntas Gmul operetur cum agente gratia, quam
fi dicamus Spiritum fic agere innobis, quemadmodum
in Bove aut in Afino. Verüm Latherus ut unam Dia¬
tribes fequelam irrideat, tot ipfe fequelas abfurdiffimas
nectit ; Liberam arbitrinm eff , ergo Spiritus non eff.
Liberum arbitrium poteft , ergo fine gratia poteft omnia.
Voluntas hominis agit ergo fine Spiritus prefidio agit to¬
tum. Non eft mera neceffitas, ergo eff plena libertas. Nil
E
fi cum noftra voluntas agat cum principaliter agente
igratia, dicimus hominem aliquid mereri:
Definit arbitratu fuo quid fit Lex, quid Euangelium,
quid meritum, quid merces, quid promiflio, quid ex¬
'hortatio , fed ita commode , ut omnia pulchre quadrent
ad vi&oriam. Quidni vincat Latherus, fi juris hoc il¬
li concedamus? Atqui hoc eft nomotheten agere , non
difputatorem. Sed audiamus definitorem: Evangelium
Tow. IX. Sf ff 2 Con