Page 59 [59]
OCR
1345 Hy PER A SE S TAE facimus, igitur poflumus. Adeo Scriptura divina non abhorret à more loquendi, fenfuque communi, ut | Deum etiam in quem nihil cadit humanorum affeétuum, tamen velut hominum more cum hominibus loquentem inducat. Quanto igitur congruentius eft eam ad hos tropos examinare , quam ad pueriles Sophiftarum leges. Quod fi nos urges Dialeéticorum pre{criptis, quid tibi proderit Dialectica, quoties in Litteris facris du negationes nihilo plus efficiunt quam una? Ubi négatio , poftpofita figno univerſali, facit particularem orationem , ut, omnes non dormiemas. Rurfus eum negatio, præpofita figno univerfali, non facit particularem, Ut, non videbit me omnis caro. Irem cum à propofitione univerfali affirmativa , excipitur propofitio particularis negativa, ut, omnes peccaverunt, cum nec Chriftus, nec zilius mater peccaverit. Et cum Deus dicitur omnia condidifle, cum ipfe 4 nullo fit conditus. Item cum per hyperbolen dicitur, quod exactum ad Dialeétices rigorem falfum fit, veluti cum ea dicuntur non effe qua funt contemta. Rurfum cum modeſtiæ cauſa dejicitur aliquid ultra citrave verum: Ut, cum Pazlus dicitur Apoftoloram minimus: cum per fynecdochen notatur totum a parte , effectus à cauſa, aut contra, cum per metaphoram aliud dicitur, aliud intelligitur. An non his tropis plene funt facre Lit. teræ? Et unde petuntur hi tropi, nifi ab humana loquendi confuerudine ? quorum adminiculo multo frequentius eruitur fenfus Scripturarum , quam legibus Diale&icorum , ne dicam Sophiftarum. Nam vera Dialeética agnofcit ejus lingue , qua difputat, idiomata : que G nefciat, non eft Dialectica, fed maraolettica. Quid? An non Servator ipfe quemadmodum affumfit hominis naturam , ita lingua communi nobis loquutus eft? Num meum hoc inventum eft? Nonne idem docuit Lurheras, Scripturam accipiendam, ut juxta vulgarem loquendi morem, & communem fenfum fonat? Unde nunc repente alius irridet, quod & docuit & fecit hoc ipfo opere, cujus æftimatione non recufat, fuum dogma vel ftare, vel cadere. Er hine elicit hyperbolicam colle&ionem, quod nihil de Deo nifi humanum cogitet Evafmus. Habemus doŒÆores ſubtiles , habemus fanétos, habemus irrefragabiles, habemus feraphicos, quid fupereft , nif ut hunc vocemus doétorem hyperbolicum ? qui certe non minus habet maledicentiz , quam Hyperbolus ille Athenienfis: Qui dicit, inquit; fi hoc feceris, dabo premium, non [femper intelligit ilum poſſe facere ad quod invitatar. Sic parentes jubent infantem venire ad ſe, ut cum id non poffit, cogatur implora» re manum invitantis. Aft ubi dormit interim ipfius dogma, quo docet omnia Dei preecepta fimpliciter cffe impofhbilia, non tantum malis, verum etiam iis qui per fidem juftificati funt, & per gratiam adjuvantur? Jam donemus aliquando parentes fic ludendo pucrum ad fe vocare, cum fciant cum ingredi non pofle, fed cui non videatur delirus & ineptus, qui totos dies infanti occlamiter, furge, propera illo, recurre huc, tolle hoc, adfer illud, blandiens ut faciat , minitans ni faciat, objurgans ac cadens, quod non fecerit? At divina Scriptura nihil aliud fere crepat in tot voluminibus. Nec ulla mater eft tam inepta, ut infantem invitet dd volandum. Ad fandum & ingrediendum inch naturalis habilitas , quemadmodum ingenio hominis corrupto inſunt ſemina quædam pietatis. Neque nihil proficit hæc parentum invitatio, puer fari juflus, aperit os, edit voces incertas, aut balbas. Accurrere juffus mover tibias, jaétat brachia, totoque vultu fignificat fe conari, quod jubetur. Nec hxc fiunt à parentibus, ut puer intelligat fe non polle, fed ut infitam ad hac habilitatem paulatim exerceat, fruftra conanti fuccurrit mates. Ad cundem modum nobifcum agit hinc Scriptura, hinc gratia. Itidem de Medico refponderi poteft, qualis ut fit aliquis, qui nonnunquam ca præfcribat , non quæ morbum lévent ; fed quæ morbum oftendant , quis ferat illum Medicum, qui totos dies affideat xgroto, preferibens nunc hoc, B Eib U 1346 nunc illud, obfecrans, territans, inyitans, exhortans;, idque pradicet fe non ob aliud facere, nifi ut ægrotus intelligat fe graviflimo teneri morbo, unde citra Medici beneficium liberari non queat? Jam ut fit aliquis Princeps, qui legem unam alteramve preferibat civibus; non quod putet ab illis fervandas, fed ut cos habeat fibi magis obnoxios, quid illo prodigiofius, qui tans ad caram oblervationem , atrocibus fuppliciis deterrens à violando, nec aliud agat , quam ut populus intelligat fe non poffe fervare vel minimam omnium legum quæ feruntur ? Et hoc ftultiffimo commento adeo fibi plaudit Lerherus, ut perneget Deum alia via commodius potuiffe dejicere hominum infolentiam. Qui hac cum tanta feribit affeveratione; nonne dicas cum Deo ab intimis fuifle confiliis? Deus roavu/yay@ eft, nec uno modo oppugnat noftram arrogantiam. Non raro vexatio dat intelleétum auditui, nec ulla graviore machina proftravit infolentiam hominis, quam quod iple Dei Filius homo faétus extrema perpeflus eſt pro nobis. Hoc eft arx Larberi munitiffima, qua fe tuetur. Sed quis unquam hoe fomniavit , quod hic affeverat? Paulus dicit, per Legem cognitio peccati. At MOX oftendemus in Scripturis facris multas alias Legis utilitates explicari , ac ne legis quidem nomen mereri; qua preefcribar, quod fieri nullo modo poffit, aut que otiofam effe cognitionem abique gratia, & hoc ipfum efle gratia, quod peccator implorat opem gratia. Alioqui peccati coguitionem magis fequitur vel defperatio, vel contumacia, quam imploratio cœleftis auxilii. Poftremo quis eft Medicus tam inhumanus, ut ca præfcribens, que tantum admoneant agrotum morbi fui; talis fit & amicis & inimicis, omnibus infultare gaudens. Nam hujufmodi Lutherns facit Deum erga cunétos mortales, qui fuerunt, qui funt, quique futuri funt, dum profitetur nullum effe præceptum D E F tam facile, quin fanétis etiam impoſſibile fit fervatu; imo quod durius eft, affeverat peccatum effe, quicquid in juftificatis per gratiam , operatur ipfa gratia. Et hac fomnia, qux velut arancus è fuo gignit cerebro, nobis occinit pro oraculis, poftulans ut præ his veterum omnium Orthodoxorum & totius Ecclefiæ Catholicæ fententiam pro nugamento ducamus. Vertm hac alias. Objicit quod ex particulari fecerim univerfalem , quafi negem ufquam ufurpari proloquium conditionale, nifi fentiatur conditionem poffe preftari. Imo communi uſu loquendi fic accipi dico conditionis voces, præfertim in legibus: St dora fide gefferis praturam, eve{bam te ad Confulatum, Sin minus, deportaberis in Infulas. Quin potius Lutherus facit ex indefinita univer\falifimam, qui vult omnia Dei preecepta non hocanimo proponi omnibus ut ferventur, fed utintelligamus fervari non pofle, cum utrumque Teftamentum {catear preceptis, exhortationibus, dehortationibus , minis terribilibus , ac promiflis oprabilibus. Sed Legem interpretatur univerfam cum omnibus fuis appendicibus, nec ullum facit difcrimen inter Legis- partes varias, inter præcepta Legis facillima ac difficillima, inter Legem adjunéta gratia ; & vacantem gratia, inter hominem perverfum ac fatanicum, & hominem piz voluntatis. dogma fuum, hominem juftum in opere quantumvis bono peccare. Si qua exceptio ef adverfus ufum communem, tamen probabilior eft caufa tuentis fele generali conſuetudine , quam exceptione. Generalis ufus per fe noti exceptio eget multa probatione. Donemus Deui aliqua pracipere que fuperent hùma= nas vires, quod genus eft tollere cracem, & quale fortafle fait quod preecepit 4brahe , ut occideret filium {uum primogenitum, an protinus convenit omnia præċepta, minas ac promifla fic interpretari, ut vel infultantis fint , vel oftendentis nobis imbecillitarem noftram?-Sunt quedam precepta facillima , & funt Tom. LX, Qq q9 que
