Page 56 [56]
OCR
10. II. 14 siga #339 luntatem hominis, tantum in progreffu cooperari graug. Declaravimus. nihil efle abfardi, f ejufdem operis plures fint caufæ fimul operantes, aut fi voluntas aéta dicatur agere, quemadmodum docet Auguftinus ; cum aliis locis, tum Libro de correptione & gratia, Capi-| te fecundo. | Voluntas autem libera dici poteft tribus modis, velt quia perficit quicquid vult, quod {oli Deo propriumi eft: vel quia vult quidem, fed inefficaci propenfione, ni fuccurrat gratia: vel quia quod vult, etiamfi malum fit, facit nullo prohibente. Hoe poftremo modo & in malis libera eft, nifi revocetur ab omnipotente gratia. Secundo modo eft quadamtenus & in impiis ex influxu nature, & in malis ex gratia pulfante, nifi mavis & illam priorem appellare pulfantem gratiam. i Hanc gratiam quidam probabiliter exiftimant nulli deefe, nec unquam ullo feculo defuiffe, nec defururam fane quod ad falutem fatis fit, de adultis loquor , nifi fi quis defuerit oblatæ gratiæ. Deeft autem homo gratie duobus modis : vel fi pulfantem fpernat, vel fi quod gratiæ Dei debetur, ſuis meritis arroget, vel fi poft guftatum Dei donum redeat ad vomitum. Contra non deeft, cum nature vires animique ftudium ad gratiam operantem accommodat. Oftendimus noftram definitionem , feu defcriptiohem verius, neque diminutam effe claudamve , neque redundantem, nec impiam, qualem eam Latherus fuis depravationibus reddere conatus eft. Docuimus illum in diftinétione fententiarum, quas propofueram, hallucinarum effe. Unde faétum eft, ut multa illius argumenta volitent inania, cum ignoret fcopum. Nam Pelagianum dogma, quod afferit hominum meritis deberi gratiam, ut olim damnatum rez linquimus. Huic proximam opinionem, quam incertum quo auétore natam, nunc amplectuntur Scholæ, quæ docet per opera moraliter bona, ex nature viribus hominem co poffe proficere, ut Dei bonitas non neget fuam gratiam, praftanti quod in ipfo eft, quemadmodum non tuemur admodum, ita nec impugnamus: huic tamen præferimus opinionem Arguffini , qui cum initium, progrefum & finem tribuat gratie, nihilo fecins tamen ponit in homine liberum arbitrium, licet ineficax ablque gratia, ex quo tamen judicetur impius: nec patitur ut ex bonis homo quicquam arroget fibi, non quod voluntas hominis nihil agat in bonis, fed quod fumma bonorum illi fic imputanda , ex quo proficiſcitur omne bonum , etiam ipfe natura vircs, Et hanc opinionem.voco probabilem, argumentatione tentaturus, fi qua melior poffit inveniri. Nam in libris Auguftini de predeftinatione fanétorum, de gratia & libero arbitrio, item de gratia & correptione, queedam admifcentur huic quæftioni nondum fatis explicata. His ita digeftis, indico cum quibus opinionibus mihi potiffimum fatura fic dimicatio, nimirum cum duabus, quarum altera eft Carol/Padi difputantis cum Eccio. Ea docet voluntatem hominis in opere bono ninec hunc fermonem recipiat, gratia bonum opus agit per hominis voluntatem, fed ita dici vult, agit in hominis voluntate: nec tamen is fimpliciter negat, efle liberum arbitrium. Altera eft Latheri, non quam ponit in initio affertionis, {ed quam in calore difputationis afferit,, nullum prorfus efle liberum arbitrium D fed omnia tum bona tum mala, maxima pariter ac minima, fieri abſoluta neceſſitate. Quoniam ex his tribus poftremis opinionibus, Lerberw fecit unam, & argumenta noftra|difputationis, que nondum definiunt, fed inquirunt, nunc ad hane opinionem fpeétant, nunc ad illam, multa verba fundit incaffum, ficuti mox oAendemus, Hæc repetitio non debet eflfe moleſta leC E F ERASMI 1340 Gori , quod non parum lucis præbitura fit in labyrinthis argumentationum. Nunc ad rem. catera, in quo fi perfpicuum fecero qualem Latberss prefticerit artificem , velim ut lector ex hoc conjecturam faciat de cxteris. Cum in argumentando nonnunquam abutamur jure pugpantis, quemadmodum eft diétum, iniquum petentes ut æquum feramus, Zztherm fic urget ad fingula, quafi ftatim pronuntiemus. Deinde non definit omnia referre ad illam probabilem opinionem, quafi folam illam habeam pro fcopo. Id fi fuiffet, non dižiem probabilem, fed certam & inAd hæc nullum difcrimen facit inter hominem initio conditum & hominem prolapfum, quod tamen facit illa mea ftultiffima Diatribe. Porro cum antea diftinxerim, velle utcunque & velle efficaciter, hic ita colligit, quafi femper fenferim voluntatem cfficacem , guod ille vocat libere velle. Quoties ajo poffe, ille interpretatur poffe totum, & poffe fuis viribus abfque gratiæ præfidio. At qui legerit meam Diatribam, longe aliud comperiet. Poftremo non meminit quicquid hic dicit convitiorum in meam Diatribam, recidere in fanétos Ecclefñiæ Doétores, prælertim in Auguftinum , cui Lutherus quoque plurimum folet tribuere. Is enim Libro de gratia & libero arbitrio, in quo totisviribus pugnat pro gratia adverfus Pelagianos, tamen hunc locum ceu præcipuum adducit adverfus eos, qui negant liberum abitrium, ac citato teſtimonio talem adnectit claufulam: Ecce, inquit, apertifime videmus exprefjum liberum humane voluntatis arbisrinm. Augufliaus pronuntiat, ego difputo. Auz gffinus agit illic de homine lapfo, ego diftinxeram hominem conditum a lapfo. Caterum quod Lutherus dicit fibi jus effe excipiendi adverfus hujus voluminiss quod Ecc/efiaftici titulo fertur , auctoritatem , co quod apud Hebræos non fuerit olim in canone, aut non conftat ipfe fibi, aut parum defert auctoritati Ecclefiæ Catholicæ. Nam ante dixerat librum Efther, cum fit apud Hebræos in canone, cum primis efle dignum qui fubmoveretur à canone: & hic tantum tribuit illorum canoni, ut fibi liberum effe prædicet rejicere, quod in publicos & facratiflimos ufus recepit Ecclefia Catholica, frequenter ex hoc libro facrum aufpicans pro Pfalmo, hinc fumens quod Epiftole loco recitetur, Quin ipfe divus duguftinus ex hoc libro mutuatur tela, quibus confodiat hæreticos, cumque viciffim ab illis urgetur teftimoniis hinc depromtis, non confugit ad rejectionem, fed ad fanam interpretationem. Proinde convitium, quod hîc ja&atur in me, jaculetur in Auguſtinum: fic enim ludit homo falfus. Aliud ftatuit opinio per Ecclefiafticum confirmanda, & ad aliud allegatur Ecclefiafticus confirmandum, tanquam fi quis probaturus , Chriffum effe Meffiam , adducat locum, qui probet Pilatum fuifle Prefidem Judas. Nam Æagafins in eo, quem citavi, Libro ftatuit idem quod ego , nifi quod ille vult hereticum videri qui diverfum fentiat : ego inter cateras opiniones hanc voco probabilem: & ramen Augnftinw hunc locum yelut omnium evidentiffimum in prima ftatait acie, propugnaturum adverfus eos, qui negant efle liberum arbitrium hominis: ne taxem interim, quod fic loquitur Lutherus, Chriftum elle Mefliam, quafi dicas Diabolum effe calumniatorem: nihil enim inter has voces intereft, nifi quod altera Greca eft, altera Hebraica. | Deinde quod adjungit, dú dia pafon conveniat, fimilis eft ineptiæ. Quanquam hæc prætercurrere piæflat. Neque enim proprie faciunt ad intitutum, fed tamen arguunt hominis fupinitatem , qui fibimet arrogat quiddam fupra modum humanum. Nunc opera [pretium elt audire quomodo locum totum excutiat ; prorfus excutit non quo modo folent {crutatores, fed ut folent equi ferocientes excutere feflorem, è fella in Cœnum. Hee (inguit) verba, Deus conflituit homi
