Page 51 [51]
OCR
83 85. 1329 HYPERASPISTAE to corruptam, quatenus corrupta elt, non pofle fe fle&ere ad bonam trugem fine fpeciali gratia, five illa fit efficax, five exftimulans. Fateor in his, gui per bapti{mum & fidem liberati funt, voluntatem hominis ex fe effe proniorem ad malum quam ad bonum. Et fateor naturæ viribus fe pofle convertere ad ftudia , conatus, & opera, quæ fi quis contendat efle mala & iram provocantia, negabimus: fi quis neget cfe bona, quod abfque gratia facta, concedemus, fi modo fateatur moraliter bona, provocantia Dei gratiam eficacem. Non igitur mecum pugno , fi juxta diverfas. fententias divería dico.. Nondum enim hic pronuntio quid fentiam, fed rudi le&ori futura difputationis mareriam congero. Proinde triumphus, quem hic agis, refervandus erat tibi circa finem difputationis, ubi pronuntio que fententia ex omnibus mihi potiffimum arrideat. vaciferatus fum, quod fatereris liberum arbitrium obnoxium peccato, non poffe fe flectere ad. meliora, fine auxilio gratiæ ? Quin illud potius damnavi, quod doces nullum efe hominis arbitrium, nec in bonum nec in malum, neque prorfus quicquam operari vel bona rei vel mala, neque cum gratia neque fine gratia, quod nufquam legis apud dagu/tinum. Demque cum hic tantum verborum incaflum fuderis, planeque , quod ajunt, acrem verberes, tamen tuo more quali re {trenue geita triamphum adornas. Er vereris ne nemo tibi fit habiturus fidem referenti, tantas abfurditares, tam malta inter fe pugnantia, Legatur, inquis, hoc loco Diatriba, & mirabuar. Legarur, inquam, hoc loco Diatriba, & protinus mirabitur qui legerit , in Euangelii præcone tam malitiofum calumniandi ftudium. Tædet caxtera referre qua illic glorioſe detonas. Similis intemperantiæ funt, qua congeris proximo Capite, qui confiftit ut agat aliquid liberum arbitium, & tamen fumma totius imputetur gratiæ? lftud cum in fine difpatationis multis verbis explicem, guid opus erat hic tempus inanibus verbis terere è ]mpurari non debet, quia quicquid potelt homo nature: viribus, gratuitum Dei donum eft. Nec hic opus eftcommento Dialeéticorum de voluntatis humanæ velle abfoluto, nullo boni malive habito refpettu, quod hic damnas, probaturus fi pro te faceret. Quid enim abfurdi, fi quis docendi gratia proponat abfolutum, quod in re abfolurum non eft ? Quomodo igitur Philofophi diſputant de prima materia» degue puris elementis, & Mathematici de formis abftraétis 4 materia? Nec tam improbabile eft quam tu videri vis, fi quis tribuat voJuntati noftræ velle purum, ficut objećtum non confideret fub fpecie boni aut mali, fed entis tantum, aut alicujus quod per fe medium fit , etiamfi non delint qui negent quicquam effe medium Quam ubique moJefta tua loguacitas, ut arbitrer nullum Bo/anam elle cerebri tam felicis, ut tuum as vere Dodoneum ferre poffit, cum extra rem dicas omnia, nec tamen ullum facias dicendi finem. , Excuffifii primam opinionem, que eft Thoma vel Auguſtini, cum tu nunc fecundam facias Auguſtini, que eft Carolffadiz, qui negat hominis voluntatem in bono opere quicquam agere, 1n malo fatetur. - Atque hinc conjicere licet quam dextre rem tractes, quiconfundas etiam fententiarum diftinétiones: ego inter eas, quas non rejicio , Pelagiane fententiæ oppono fententiam Augaftini, ut longifime diferepantem , CS fententiam Sco? ut proxime accedentem. Relege Diatribam & fic comperies. Auguftini fententia fubjicio, Carolffadii, quara appello duriorem, cam tu nung velut multiloquio temulentus , facis Auguſtini. Tertio loco pono tuam & Wiclevs, quam appello duriflimam, cam poftremis duabus dico potifiimum mihi pugnam fore, hoc eft, cum Garo/fhadis ac tua: Reftitui te in viam. Nunc fupereft ur nobis demonitres , duas pofteriores opiniones cafdem efe cum prima. DIATRIBES Lib. L 1330 A | dum ponit gratiam cooperantem , fatetur & liberum arbitrium aliquid agere in bono opere, Carolffadius athrmat nihil aliud quam pati. Tu doces nec in bono nec in malo quicquam agere , nec ante gratiam nec poſt gratiam, fed prorfus ac fimpliciter efe vocabulum inane: hxc fententia cum prima pugnat, & plus dicit quam fecunda. Ethic prorfus ox’ vs, quod ajunt, delapfus; vel žm vē potius , nec intelligens quid loquaris, dejerationibus agis: 7effor, inquis, Deam, nihil aliud volui dicere, nec alind intelligi , per verba duarum pofiremarum opinionum , quam id quod dicitnr in prima opinione, nec Augultinum altud voluijje arbitror, [nec aliter ex ipfim verbu intelligo 3 gram quod prima dicit opinio , ita ut tres opiniones 4 Diatriba recitate y apud me non fint nifi una illa mea fententia. Si quid à me tam fine mente dictum fuiflet , quam ifta dicuntur tibi, quibus convitiis me urgeres? Quando faceres infultandi finem? Nec tamen definis tergiverfari, & redis ad yeterem caufationem nominis, quam fiepius jam exclufimus , nec uno refpondimus modo. Videris ipfe fenfifle errorem tuum, nec tamen libuit difpungere quod {cripferas. Proinde ab hoc Capite non difcedis, ut foles, triamphabundus , fed veluti gallus demiffis alis temet fubducis : Sihic, inquis, erro, revocet qui porefi, ft funt hac obftura & ambigua, ilufirer & frabi liar gui poteſt. Hîc reprehenforem admittis & illuftraC|torem, cum in fine repellas omne judicium. Attamen proximo Capiterefumjs animos : Sed faceffant, inquis, monjftra verboram. Quis enim ferat iftam | abufum loquendi? Totidem verbis tibi tuas voces reciinit Echo: Sedi faceffant monftra verborum. Quis enim ferai iftum abufum loguends? De abufu receptæ vocis litiga cum Hilario, cum Ambrofio, cum. dagufiino, cum Hierenymo. Hic propofueras te diturum tres opipress nihil inter fe diferepare, & hoc omiffo cavilla| ris de nomine liberi arbitri. Nec adhuc definis affir\mare quod cf manifefte falfum. Ita-ne eft cadem fenjcentia, liberum arbitrium cooperari gratiæ, & tantum patiin opcre bono, in malo tantum agere, & nec inbono, D | nec in malo quicquam agere, fed Deum folum opera| ri quicquid agitur feu boni feu mali? Tu fic colligis: Paft peccatum voluntas hominis non efè libera nifi ad malum abfque gratia: igitnr amifa libertate faccedit fervitus. Negari non poteſt. Ubi ferustus eff, ibi ef mera neceffitas, & ubi necefitas, ibi nihil agit liberam arbitrium , fi nihil agit, patitur tantam. Tua Grammatica non poteſt amiſſam ſanitatem vocare fanstarem. Verum ut fimul & meam definitionem tuear, & ifta tua tam perplexa di{cutiam, proponam rei fummam nudis aphorifmis: Voluntas in homine, quemadmodum &in Angelis, ficut erat condita, libera erat ad bonum & ad malum, fic ut adherere potuerit oblate gratia, fine fpeciali preefidio nove gratia , ac femet avertere potuerit à gratia, Poft lapfum primorum parentum, nature: libertas vitiata eft, non exftinéta. Refedit autem in illis aliqua ſcintilla rationis, difcernens honeftum ab inhonefto , item aliquis nifus voluntatis, refugiens B a là turpitudine, & quodammodo geftiens ad honeſta, Verùm hic nifus& ratio incfficax eft fine ſpeciali gratia, juxta quofdam: juxta alios tantum valet, ut per opera moraliter bona poflit de congruo promereri gratiam, vel præparantem , vel criam juftificantem: quam fenrcntiam non arbitror ab. Ecclefia damnatam, licet nec illam fuperiorem improbaverit : fed hic permittit | unumquenque abundare in fuo fenfu. Liberati per graF | tiam, funtin codem ftatu quo fuit homo primum conditus liber, vidclicet ut fe pofiit applicare ad oblatam gratiam, & poflit avertere fe ab cadem, nifi quod ex peccato 4da , aut ipfius etiam , refideat in co caligo qua gua tamen non adimat libertatem, fed exerceat pictatem. Hæc applicatio autaverfio locum haber ad utramque gratiam exftimulantem quam diximus , & juftificantem. Applicat autem icfe voluntas, cum fe præbet gratia , fimulque nature viribus nititur ad cadem ad ` Tom, IX. Pp pp que 4.
