Page 48 [48]
OCR
ne quid affrmes. Nunc audi contra, Luthere , donec oftendam, quantum te hîc prodas preftigiorum artificem , & quos fumos, quam horrendas fed inanes ac vanas rerum imagines nobis ob oculos offuderis. De abufu vocabuli jam faepe dictum eft, & iftam cantilenam toties fruftra recinis, de dimidiato libero arbitrio modò propulimus calumniam. Quid enim aliud eft quam calumnia, in mea definitione defiderare quod mox in definitione Theologorum damnas? Sic habet tuus fermo: Deficiunt & in hoc Sophifte, quod libero arbitrio vim difcernendi bonum à malo tribaunt. Minus igitur pecco quam illi. Arqui hinc colligis me peccare gravius. Tantum vales Dialeética. Tu profeflus te craffius velle loqui , prudens etiam dilucidis invexifti caliginem. Accipe igitur crafliora. Ego vocibus è media loquentium confuetudine fumtis , appello falutem seternam, qua fruemur jam immortales apud Deum. Num quid hic eft caliginis? nam hic interimin ípe fumus & arrham tenemus, promillum exfpećtamus. Porro quæ ad hanc felicitatem ducunt, appello omnia per qua fufcitatur animus nofter, ad qualemcumque appetentiam illius felicitatis, five ea fit efficax, five inefficax. Avertere quid fitintelligis, cum quis oblatam gratiam negligit, magis diligens tenebras quam lucem. Quod igitur huic opponitur, vocavi 4pplicare, hoc cft, præbere fe gratia. Sed excladis, inquis, gratiam Dei. Imo hee ipla verba applicandi, & avertends, fignificant eam non excludi. Nemo fe applicat, nifi admonitus aliquo fenfureiexpetende. Nemo {e avertit, nili ab co quod offertur. Cum fyllabas meæ definitionis excuteres, debebas & horum verborum emphafim excutere : quod non dixi poreft, fed poffit, veluti defiderans aliquid præter nature vires. Dices, cur non expreffifti gratie vocabulum in tua definitione, cum ante profeſ{us fis liberum arbitrium inefficax effe fine gratia ? Quin tu potius homo plenus Chrittiane caritatis, quæ nihil agit perperam, interpretaris in definitione fubaudiendum, quod in Diatriba toties inculco ; cur tibi non fufficit gratiam duobus illis verbis fignificaram effe? Quod fi urges, cur hic non expreffe nominarim gratiam, dicam, nondum diftinxeram gratiæ vocabulum in gratiam naturalem, in gratiam præparantem vel imperfeétam, & in gratiam efficacem , & abolentem peccatum. Nec fatis etiamnum convenit inter Theologos, an fine ſpeciali gratia poflit homo per facta moraliter bona exambire Dei gratiam efficacem, nec-ne. Utrique fententia locum reliquit mea definitio, quod neutram omnino refellam, licet in cam propenfior, qua plustribuit gratiz. Sed excludo Spiritum Sanétum, ut ais, cum omni virtute fua, tanquam fuperfuum & non neceflarium. Unde id conjettas, @ Béatise? Exuna videlicet fyllaba, fe. O potentem fyllabam! Imo illa fyllaba nihil aliud efficit, nifi ut intelligas, naturæ vires non efle prorfus otiofas, cum monemur à gratia. Et fi recipimus illorum opinionem, qui docent abfque fpeciali gratia, per naturæ vires, que tamen ipfa {unt dona gratuita Dei, quofvis pofle eoufque niti, ut Dei mifericordia non fit illis defutura , qui quod in iphis eft præftiterint, hîc verum effer quod voluntas abfque gratia ſele applicat ad ea, qua perducunt ad falutem æternam. Ut enim nemo repente fit turpiffimus, ita paulatim & gradibus quibufdam adducimur ad perfectum Dei donum: veluti quibus in denfifimis tenebris verfantibus, primum rarefcit caligo, deinde dubia quedam lux procul oftenditur, donec perfpicue videant: nam hac comparatio placuit Azgujtino. Proinde inter ea que perducunt ad zternam falutem etiam illa numeTo, gue procul admonent, quafique pulfant animum ad defiderium æternæ falutis. 4r non defiderat, inquis, nifi qui novit, O qui novit jam haber. Imo qui defiderat , nec habet, quod optat, nec omnino caret. Admonet autem nos variis modis Deus, interdum per lucem naturæ, per quam intelligimus virtutem propter fefe expetendam , & turpitudinem propter feipfam fugiendam, nonnunguam rebus adverfis. Interdum lectione „aut admoni | ERA SEMI 1324 B E finns antequam haufiflet Spiritum Chri, ftudiofe legebat Epiftolas Pauli, & aliquoufque profecit, propior faétus luci gratia. Magis autem accenfus eft oratione Potitiani : ut demus hîc non defuiffe Dei gratiam, certe erat imperfecta, nondum liberans à peccato, fed properans ad uberius donum. Verum ab ea gratia fi feavertiflet, ipfe fbi fuiffet caufa exit. Nunc præbuit fe vocanti gratia, & aflequutus eft falutem. Igitur inter ea, que ducunt ad falutem, non folum pono verbum & opera Dei, & gratiam, yerum ctiam naturalem appetitum honefti, qui ut in nobis obrutus fit, non tamen exftinétus eft; pono ftudium legendi, & audiendi, quæ provocant ad mundi contemtum ; pono precationes, eleemofynas, jejunia; fed hac omniadices efle opera damnanda, & iram Dei provocantia, tantum abeft ut gratiam invitent. Verùm hoc, quod affumis ut ġžíwuæ ,controverfum eft inter nos. De Cornelio, {uo dicetur loco. Nec enim mirum eft te fic judicare de operibus factis abfque gratia, cum neges effe ullum hominis opus bonum , quod Deus operatur in no~ bis per gratiam juftificatis. Tantum valet apud te corrupta malla, ut nec Deusin ea poflit opus bonum operari, nedicam perfectum. Vides igitur totam illam tragoediam, quam ex definitione concitafti , nibil aliud eſſe , quam magnum gravemque verborum inanium fumum ,ac praftigiatorum inania ludibria , fi quis fixius intueatur. Tranfis ad calumniandum meas diftinétiones. In recenfendis aliorum opinionibus de libero arbitrio , Pe/a ginm facio pene Buangelicum , Philofophis nonnullis tribuo fidem guandam & caritatem. De Pe/agzo nihil refero nifi quod de illo fatetur A4g4finw, nec Euangelicum facio, fed illum numero inter eos, quos Ecclefia damnavit heerefeos. Nec fingo quadruplicem gratiam, & fi docendi gratia fingerem , nihil erat periculi, fed eam diftin&ionem ex Orthodoxorum libris haufi, qui fatentur effe gratiæ quicquid fumus aut poflumus, tum ponunt gratiam prævenientem ac velut infic enim appellat Augu/tinus, que voluntatem noftram per primam gratiam exftimulatam reddit efieacem. Eft gratia que perficit falutis negotium : fic enim diftinguit Bernardws. Et tamen fateor has tres eandem celle gratiam, licet ex effeétu diyerfis nominibus appellentur. Hee diftinétio cumnihil habeat impium, tamen tibi merito difplicer, quod nihil faciat ad tuum dogma confirmandum. De Philofophis teftificor hoc quod feribit Pazlzs ad Rom. non aufurus tantum illis tribuere, nifi tantum haberem auétorem. Lumini naturz tribuis tu quoque nonnihil in fine operis. Nam quod ex Pfalmo citaram: Signatum eft fuper nos lumen valtus, &c. teor, apte exponi de luce fidei, ita nego quod afferis, non pofle accipi de luce natura: Signatum eff lumen, cum Deus conderet hominemad imaginem & fimilitudinem fuam. Id per peccatum obfcuratum eft, non exftin&um. Non igitur detorqueo Pfalmum ad rationem excæcatam, fed accommodo ad obfcuratam. Si lux nature prorfus erat exftin&a in nobis, quo modo Philofophi fine gratia Dei Deum cognoverunt? Quomodo tam multa prodiderunt de honefto, deque rectevivendo? de immortalitate animarum , de initio & fine Mundi, de diverfis piorum & impiorum pramiis: de non referenda injuria, de honefto propter iplum expetendo, de turpitudine propter ipfam fugienda, deeducandis liberis, de diligendis uxoribus , de fancte gerendo magiftratu, de caritate in patriam? & in illarum vita multa leguntur faéta præceptis illorum confentanea. Quod igitur flagitium admiflum eft, fi dixi quedam ab illis prodita , qua: confentiunt cum præceptis Euangelicis è Similiter Ethnicorum leges nonne puniunt furta, homicidia, adulteria, falfa teſtimonia, quemadmodum & 44 Lex. Ex his colligo rationis lumen in illis non fuiſſe prorſus exftinétum, & addo, nen
