Page 28 [28]
—
1283
gentius ago in Appendice, que pracedit Paraphrafim
in Euangelium Matthei: verùm præferibo qualem effe
velim qui legat Libros facros, & rationem indico qua
legi debeant. Si permitto omnibus ut legant facros
Libros, ideone de quibuslibet difficultanibus , apud
quofvis, & quovis modo difputandum eft in utramque
partem? Et huic Capiti additum eft virulentum cpipho¬
nema: Quoram,inquis, ferori tn, Eraſme, hoc confilio
ino perniciofe infervis. ; à
Taxans quorundam incivilitatem , monueram fi quid
forte perperam effet conftitutum in Conciliis, ita cor¬
rigendum , ut tamen parceretur , quantum fieri pof¬
fet, auctoritati Pontiftcum & Conciliorum , quam non
expedit vulgo ‘contemni. Si idem cfficit civilitas quod
tumultus, nonne quod tranquillius eft praferendum
eſt? Si tu mavis feditiofam maledicentiam, ego plu¬
rimum abs té diflentio: imo tuce fententia reclamant
& litteree & vita Apoftolorum. Quorum igitur at¬
tinebat hoc feomma, nifi quod nunquami maledicen¬
do fatiaris? oc ſcilicet Papa volait a re dici, & audit
libentius quam Euangelium, ingratiffinnus fi te Cards¬
wale pileo cum cenfibus non rurfus honorarit. Non te
pudet, Luthere, manifefte vanitatis? Mihi-ne datur
ullus cenfus a Pontifice ? Imo quod -ddrianys obuulit
recufavi. Galerum: Cardinalitium aut dedit aliquis ,
aut ambii, qui dignitates multo etiam inferiores mani¬
bus pedibufgue recufavi? Sed quid faceres? Hujuſmo¬
di fabulæ jactantur inter fratres fideles, quibus diffide¬
re nefas cit. Quam tibi nihil eft penfi, quid in quem
dicas. Sed hand {cio an tu rarfzm pofueris pro vici=
fim, ne videaris infantiam omnino fimulare. At imte¬
rim non definis impingere , quod contra confcientiam
ca defendam que non oportet , in gratiam Pontificum,
ac fpe premiorum : quo nibil elt falfius, id quod te
quoque fcire ciedo, quantumvis diflimules. Jam quod
toties inculcas , fieri non pole ut hominum conftitu¬
tiones ferventur cum Euangelio, prorfus abs te diflen¬
tio, qui video quafdam hominum conftituriones effe
neceflarias, quafdam utiles , tametfi difplicet immo¬
dica turba, in que nonnullæ funt, quæ meo quidem
animo re&ius tollerentur. Et hic fi vellem ingererem,
quam tibi nan conftes, cum alibi pronunties, cere¬
monias infirmis efle neceffarias. Nam certum eft ho¬
minum conftitutiones fere in ceremoniis verfari. Sed
interim hic aliud agimus, nec eft animus ab argumen¬
to digredi , ne nimium opera in his rixis ponamus,
Tandem & hoc Caput claudis dilemmate: Si de verbo
Dei fic fentis, impie fentis: fi de aliis, nihil ad nos ver¬
bofa difputatio confilit tui, Jamioftendi referre; facras
Litteras apud quos doceas, deinde demonftratum eft,
me non tantum loqui de facris Litteris , fed de quæftio¬
nibus hinc exfiftentibus , quibus tandem & admifcet
fefe humana Philoſophia. An hoc eft Dei verbum,
omnia êx mera neceflitate fieri, & noftros conatus ni¬
hil ad rem facere ? Hoc paradoxon tuum interim fingo
verum in aliquo fenfu. De quo fi percunéteris alios,
dicént effe hereticum. Nec ideo taceri volui guia du¬
rum eft, ut ais, fed quod homines ad malum pronos,
& imbecilles invitet ad licentius peccandum. Tuum
paradoxon elicis è facris Litteris, fed opinionem fuam
Ecclefia quoque fumfit è facris Litteris, ut jam res
pendeat, non è verbis Scriptura, fed ab interpretatio¬
ne. Caterum in hoc peccas, quod nobis perpetuo
tuam interpretationem obtrudis pro verbo Dei. Itaque
nec impie fentio de facris Litteris , in quarum inter¬
pretatione malo fequi fententiam tot Orthodoxorum &
Ecclefie, quam tuam unius & paucorum tibi jurato¬
rum, & tamen ad te pertinet mea difputatio, qui tale
dogma inculcas auribus imperitorum’, quale fi citra
controverfiam vertm effet, non abfque peticulo evul¬
garetur apud quoslibet.
En iterum fyliogifmus cornutus opponitur: 8% hee
paradoxa dicis efè hominum inventa, quid afinas, con¬
tra quem dicis XC. Sin antem Dei verba effe credis illa
paradexa, nbi eft frons ina? &c. Audi contra, nobis
E RAS MI 1284,
ad fuum fenfum detorquentium. Et tamen hic fingo
efe humanam opinionem è facris Litteris , fortaflè per¬
|peram intellectis, conceptam, quam patiar inter eru¬
\ditos fobrie difputari, apud promifcuam multitadinem
| ja&ari nolim. Aufer igitur iſta, verbum Dei, verbuns
Dei. Non eſt nobis bellam cum verbo Dei, fed cum
tua afleveratione; neque enim: pugnat fecum Dei ver¬
bum, fed hominum interpretatio cum interpretatione:
colliditur. Si judicium Ecclefize te movet, quod affe¬
veras commentum eft hominum, quod impugnds, vei¬
bum eft Dei. Si nihil të movet, tamen evidentiffimis
rationibus evincas oportet quod afferis, prius quam ju¬
beas: nos in tuam ire fententiam, pugnantem cui tòt
Ecclefiæ luminibus, atque adco cum publico Ecclefia
judicio. Nunc cum antequam congreflus ſis cum mea
Diatriba , fic exfultes , infultes, geftias ; quid aliud
quam triumphum agis ante victoriam? Ifta Rhetores
fervant jam probate rei, fi libeat ad fingulas caufæ par¬
tes agere triumphum : aut perorationi , fi fint unico:
triumpho contenti. Sed indecentius eft quod non tan=
tum exfilis, geftis, ac ludis ; fed oftentas trophæa non¬
dum erepta, circumfers hoftis proftrati fimulacrum,
quem nondum aggreflus es. Quam enim ineptis tuo
{chemate eiguvlwv, qui me non pateris fimilibus, hoc
eft, vulgatiflimo {chemate uti : Scilicet creator tuus a
faults ille vel imprudens Dens battenus nefcrerit quid de¬
ceri oporteat, donec ts magiſter GLAS modun et prafert=
deres fapiendi & mandandi ; quafñ ipfe ignorafet s &c.
Scilicet ifta tam ftolida, videntur tibi falfe diéta , quaft
jam eviceris tuum de libero arbitrio dogma, fine con¬
troverfia effé verbum Dei, & quafi ditpenfator verbi
divini non debeat circumfpicere , quid apud quos, quo
tempore, quove modo depromat è duplici penu facra¬
rum Litterarum, quod accommodum ñt auditorum
falati. Dic te quafo: Nullum-ne vidifti unquam con¬
cionantem, qui tibi difplicuerit quod parum tempetti¬
va loqueretur? Nonne re&e facit,, qui in Quadrage¬
fima ca proponit populo que faciunt ad poenitentiam,
vitæque correctionem ? feriis pafchalibus lætiora de¬
promturus ? Opinor , & te di@turum apud populum
reputare nonnunquam quid dicendum, quid reticen¬
dum , & quibus modis traétandum fit quod affumis.
Et hæc qui monet præit creatura creatori y Deoque
preferibit fapiendi mandandique modum , & Deum
vivum, nihil aliud imaginatur effe nifi levem aliquem
& imprudentem rabulam in aliquo fuggefto declaman¬
tem, aliaque tam ftulta, ut vix credam ex tuo ingenio
profecta fuiffe.
Ex hac admonitione mea confequitur, quod infers:
Plane hie prodis, mi Exalme, quam ex animo [uperins
vencrandam divinorum judiciorum majeftatem fwaleris.
Quis, Lerbere, fuit ille perditus fycophanta, qui hxc
libro tuo admifcuit? An ille qui monet facram doétri¬
nam, ad utilitatem audientium efle temperandam, fi¬
Cte docet, in facris Litteris reverenda myfteria, gue
füperant intelleétus humani modum? Av ille blafphe¬
mus eft in Deum, (nam hoc fubjicis in proximo Capi
te) qui non vult altius penetrariin quæftionum adyta,’
quam conducit ad falutem & Chriftiani gregis concor¬
diam? qui verbi divini difpenfatorem, valt effe fobri¬
um ac circum/pectum ;ut fciat quid cuique conveniat?
Nullus igitur non videt , quantum: hic fundas tragi¬
ce facundiæ , hoc magis ridiculus, quo vehementius
& impotentius preter caufam verbis debaccharis. An
docet Deum non effe timendum, qui docet nulli fa¬
lutem contingere, nifi ex mifericordia Dei? qui fate¬
tur Deum quofdam attrahere, quofdam fuo animo re¬
linquere, confilio arcano & inferutabili ? An quifquis
non accedit tuis affertionibus & interprerationibus,
penfat divinam Scripturam ad fenfum impiiffimorum
hominum? Et qui vel ob imperitiam, quam tu mihi
tribuis affatim, vel ob imbecillitatem animi, non att¬
det fefe tux. fidei committere, jam publico Ecclefiæz'
ju¬