Page 25 [25]
24.
1277 FiyvpERASPISTAE
tum fit periculi docere pietatem, , mihique precaris
Dei mifericordiam, adeo non offendor, ut ne videar
ingratus » officium referam., te totidem verbis admo¬
nens, tibique Dei mifericordiam precans. Caterum
quod fateris a me moyeri queftiones aliquot vere fo¬
phifticas ac fupervacaneas, & tamen illos effe tolera¬
biliores qui confpurcarunt atrum, me, qui fimul au¬
yum abjicio cum ftercore. Wide quantum abs te dif
fentiam. Arbitror enim tolerabilius peccare, qui dif¬
putant de frivolis quacftionibus, quam qui difputatio¬
nibus fuis ea reyocantin contentionem, de quibus jam.
olim ex. Ecclefia decreto diremta eft altercatio,, da¬
mnato, co quod. falfum erat, & approbato quod erat
verum. a
. Eximis teipfum è numero caufaque Sophiftarum ,
fed fruftra , cum omnes qui tecum decertant, clami¬
tent fibi rem effe cum Sophifta vaferrimo : neque tu
fophifticam Theologiam fuftulifti, fed mutafti. Coz¬
tra me, inquis 116i dicendum erat, nifi maluiffes char¬
tas & tempus perdere: quafi cum uno te illic congre¬
diar. Congredior cum iis qui tecum, fed non eodem
modo, tollunt liberum arbitrium. Et fi in te proprie
feripfiflem, an non erat fas quicquam admifcere, quod
ad tenon pertineret ? Sunt illic quadam qua pertinent
ad Carolffadium., queedam quaad Melanchthonem, quee¬
dam quæ ad Scotum. Et quodam in loco monco le¬
&orem, ne putet in te diéta quem non novi, fed in
alios potius mihi notos. In hoc libro, quem proprie
ac nominatim in me {cribis, quam multa funt, que
nihil ad me pertinent, id quod jam ex parte demon¬
ftratum eft, ac pofthac plenius demonftrabitur. Un¬
de hoc habes, quod in te proprie fcripferim Diatri¬
bam? Non hoc promittit titulus, &aliud clamat ipfum
opus, fed hoc tibi perfuaferas , aut fingebas potius,
quo juitius videreris in me debacchari. Hinc eft quod
in difputatione femel atque iterum mecum expoftulas,
quod. falfo. nomine te traducam ; quafi locum hune :
Extende manum team, fic fueris interpretatus, id eft,
gratia extended, &c. Atqui haec Carolffadizs refpon¬
dit Eccio, cujus verba {unt in prima refponfione : Gra¬
-tia enim agit manim, & extendit. Rurfus in tertia
refponfione: Satis enim dixi, quod gratia extendit ma¬
aum confilii noftri ad bonum. Rurfum in eademi Ca¬
vitas omnia credit, omnia fperat, &c. fic interpretatur:
Gratia facit nos patientes , crednlos , & operatores. 1
nunc, & querere te falfo traduci. Idem mihi fatis
procaciter impingit Franciſcus Lambert#s 4 & impofto¬
rem appellat in Commentariis, quos {cripfit in Ofte,
quali talia mendacia confingam in fratres.
Scripferam quædam efle vera, quer tamen aut non
effent inculcanda popularibus auribus, aut non quibus¬
jibet verbis effent efferenda. Veluti cum quidam So¬
phifte fic nugantur: Dews eft ubique. Hoc conceſſo,
inferunt, Ergo eft ibi, & nominant locum, quem ego
dia non aufus fum nominare, & pono an¬
tu fufpicaris de cloaca, quanguam hoc |
Hic mecum fentis, & fateris effe re¬
de rebus divinis religiofe fobrie¬
que loquendum : nec fatis elle vera dicere, nifi dicas
& circumfpe&e; caftifque verbis. Er tamen hic quo¬
que.docco Epicarzm , lapfus in facree Scripture Dei¬
que contemtum, & injuriam , blafphemiam > ac facri¬
legium. Nam hujufmodi blanditiis catet undique tua
‘caritas. Sed ad tuum dilemma» Sé de his, inguis,
gua continentur in faoris Litteris logaeris , ea opsnia qao¬
iam aperta fent © falutaria, nafquam non debent in¬
wulgari , fin de aliis, nihil ad nos. Non hic repetam
quod Judæi quofdam Libros facros, n quibus elt Ge¬
nefis, non permittebant legi, niſi fi quis trigefimum
annum excefiffet: fed agerar hoc alias. Nune ad il¬
lud, abi! ad nos, audi. Si Medicus diffuadens xgro¬
sto, ne ve(catur calidis in febri, diftinguat genera fe¬
brium, indicans quid in unaquaque -fugiendum aut E
quendum fit, num agiotus dicet » quid ifta ad mei
Dic de mea febri. Noune refpondebit Medicus, have
pra verecundia
trum {carabei,
nihil ad rem.
Stum quod monco,
A
B
C
D
E
F
DIA TRIBES dib.L 1278
ad te pertinent, ne putes tibi tutumeffe vefci quibus¬
libet , quoyis tempore, quemadmodum tu, Luthere , do¬
ces, quicquid quæftionum è facris, Litteris nafcitur,
apud quofvis effe cractandum. Hoc ne fiat, diftinguo
genera quaftionum. Primum de iis que Deus yoluit
nobis efle ignota, veluti de die ſupremo, non eft pium
difputare. “Deinde {unt que voluit. nobis effe notiffi¬
ma, ca jubco etiam edifci, Nonnulla funt, que fas
eft aliquoufque ferutari , fed non ultra quam fat eft.
Quod fuperat intellectum humanum, fervetur illi tem¬
pori, cum videbimus Deum revelata facie ficuti eft,
no quæftionçs de libero. arbitrio, & quæ huic adhæ¬
rent, item de diftinétione Perfonarum, de difcretione
nativitatis & proceflionis. Poftremo loco recenfeo
quedam effe, que tamerfi vera funt, tamen non fine
periculo pietatis & concordia dicantur apud quofvis,
{ed prudenter difpenfanda funt. Et in his pono mul¬
ta, que tu nunc Lingua Germanica prodis idiotis,
veluti de libertate Euangelica, quæ fuo loco, fobrie¬
que prædicata, fiuétu non Carent: fic pradicata, quid
fruétus atrulerint, vides Fadem in claſſe ponerem
tuum dogma de neceffitate rerum omnium , eriamfi
veriflimum, effet, nunc cum fit falfum , & impium,
longe grayiore periculo vulgo jactatur. I nunc & dic
hae nihil ad te pertinere. Sed hac de re alias. Nunc
hoc obiter indicaffe fufficit. Non igitur hominum cul¬
pam in rem confero , nec ex concionatorum vitiis Scri¬
pturam damno : {ed eos reprehendo, qui Scripturam
fecus tractant quam oportet, inter quos te quoque nu¬
mero. Werum hic rurfus opponis bicorne dilemma :
Sk rette difputatur de libero arbitrio. cur damnas : fin mi¬
nus , cur profers tnam Diatribam © Refpondeo quod
antea refpondi, ut hifce de rebus difputaremus tu nos
coegifti, qui quaftionem hanc è Scholis in compota¬
tiones protraxifti: & aliter difputo,quam tu, nec dif
puto dubitans, fed adyerfus tuum dogma partem eam
defendo, de qua dubitare pium non eft , tenere, tuc¬
rique, fanétum ac religiofum Jam cum fatearis refer¬
re, quibus verbis Scriptura veritas tractetur apud po¬
pulum , ut interim largiar, verum effe quod doces ,
tu iple judica, quid fruétus adferant ad pierarem, qui
fic clamant apud rudem plebeculam: Nullum eft libe¬
rum arbitrium , voluntas noftra nihil agit, fed Deus
operatur in nobis & bona & mala. Novi quofdam qui
ex Thoma ceterifque, atque adeo ex Fuvenale depin¬
gebant apud promifcuam multitudinem ompia libidi¬
num genera. Hi non reprehenduntur, quod falfa do~
ceant, fed quod yera fine fruétu , quoniam intempe¬
ſtive. Hoc certe ad tuos pertinet, neque enim de te
proprie fcripfi. Ad eofdem pertinet, quod adjicio de
tribus Diis, hoc éËlouæ, cum Petras Alsacenfs,aflen¬
tientibus Theologis, putet in aliquo fenfu yerum effe,
tamen apud populum magno cum offendiculo dicere¬
tur, inter eruditos nihil habet offenfa, quibus cogni¬
tum cit Dei vocabulum, non femper fonare divinam
efientiam , fed accipi nonnunquam pro Perfona : ut
cum dicimus: Deus gignit Deum, & Fefzm efle Fi¬
lium Dei. Nihil enim aliud intelligunt doéti,.quam
eſſe tres Perſonas, in quarum unamquanque competat
Dei vocabulum. Neque prorfus negat Aliacenfis pof¬
ſe dici tres omnipotentes , ac tres aternos, & fi ne¬
garet, confequitur tamen ex his que conceffit, poffe
dici tres Deos, licet non fimpliciter. Quemadmodum
enim juxta Dialecticam non eft abfurdum dicere, tres
fapientes una fapientiar, tres bonos eadem bonitate,
‘tres omnipotentes eadem omnipotentia, tres elle fed
adem effentia, tres volentes eadem voluntate,ita non
arbitror impium dicere , tres Deos eadem Deitate.
Non enim minus ad fubftantiam Dei pertinet Deum
eſſe, quamifapientem effe: . Vieràm ut hac non affe¬
rit Aliacenfis,. ita mecsego affero. ln hoc tantum ad¬
duxi, ut doccrem fieri poffe ut quzdam fint vera,
juxta fenfum aliquem, qua tamen apud imperitos ef¬
ferri mon expediat. Jam gui tenent litteras Hebraicas
Go