Page 12 [12]
rem ac fulminarem, -nifi vellem Ecclefie defertor, &
ture fodalitàtis fautorvideri, tamenexcufàvi, non quod
probarem tua dogmata, que, ficuti vere feribis, non
intelligebam, fed partim ne imprudens læderem cau¬
fa, cui initio totus pene Orbis applaudebat, partim
quod intelligerem negotium non effe mearum virium.
Itaque metuebam ne ; quod folent imperiti Medici,
malum finiftra curatione exafperarem. Poftremo fic
aliquando mecum cogitabam , quid fi Deo vifum eft
corruptiflimis horum temporum moribus, tam fævum
dare Medicum, qui fectionibus & ufturis fanet, quod
potionibus & malagmatis non poterat. Videbam eru¬
ditos homines pedibus in tua dogmata difcedere, per¬
fpiciebam fatalem quendam Orbis favorem , animadver¬
tebam quo vehementius à Theologis ac Principibus
obfiftebatur, hoc latius propagari, ac magis invale¬
{cere negotium, ex his ratiocinabar rem non fine Nu¬
mine geri, itaque decreveram {peCtator effe tue tra¬
gœdiæ, fic apud me cogitans juxta Gamalielis fenten¬
tiam, fi Deus hxc movet, non eft meum refiftere,
fin aliunde ortum eft quod agitur, {ua fponte diffipabi¬
tur. Jn Aćtis Apoftolorum legimus: Ceteroram nemo
audebat fe illis conjungere. Simili religione abftinc¬
bam à veftro negotio. Verüm ubi Principibus diu¬
tius excufare non poflem, & opprimerer invidia fal¬
fiffimague fufpicione, feripfi Diatribam,, fed' ita tem:
perato ftylo, ut tu non pofles optare difputationemci¬
Viliorem , ac Pharifeis quibufdam vifus fim tecum non
decertare, fed colludere, qui fic dentes & ungues con¬
tinuerim. Certe putabam me abunde vitafle, ne ti¬
bi debacchandi convitiis anfa data videretur, Quæ¬
dam in tua affertione di@a odiofius, prudens diflimu¬
lavi: quoniam nifi te lefo tra€tari non poterant. U¬
bi ad morum comparationem ventum effet, declino
locum invidiofum, malens yitare offenfam, quam fer¬
vire commodo caufæ mex. Quodam loco nomina¬
tum etiam depello fufpicionem abs te, cum ita fcri¬
bo: Non hac proprie in Lutherum dixerim, quem de
facie now novi, &c. Et vide quam confentiant ve¬
ftra judicia. Philippus Melanchthon huc feripfit meam
Diatribam æquifimis animis acceptam Witremberge.
Et adjecit, iniquiffimum fibi videri , fi non liceret
B
\
C
D
refpondens, fic arte {tylum temperas, ut in alios for¬
te {cripferis clamofius, in neminem hoftilius aut ama¬
rulentius: id quod vanifimum videri patiar, nifi mox
omnibus perfficuum fecero. Meam difputationem,
Diatribam & collationem appello: quo titulo quid ef
fe poteft modeftius? Ipfe non pronuntio, cum verfer
in argumento, quod in integrum aut in dubium dif
putando revocare fas non erat. Congreflurus tecum,
depono Cæfaris, Pontificum , Conciliorum, Acade¬
miarum , & veterum Orthodoxorum auctoritatem,
qua te poteram urgere, etiamfi argumentis fuifem
inferior. Ex tuis legibus quamvis iniquis tecum con¬
fero manus, necte famen appello quemadmodum tu
me. Habet enim ipfa compellatio quiddam conten¬
tiofum & contumax. Nee tua folius argumenta tra¬
éto, ut non proprie tecum , imo ne tecum quidem
certare viderer, fed cum tua affertione. Non video
quid potueris optare civilius. Ufque adeo-ne non pa¬
teris quenquam contra tua placita hifcere? Atqui
buc foles omnes. provocare , ut tecum manus confe¬
rerent, Et ubi eft illud quod admonet Petrus, Pana¬
ti femper ad ‘fatisfattioners omni pofcenti vos ratio¬
nem de ca qua in vobis eff (pe, fed cum modeſtia &
timore. Et Paulus volt Epiſcopum effe Sadi, non
ar Quod fi cego parum erudite difputafiem 5:
debebas illud Pauli meminiffe : Sapientibus & in¬
Siptentibus debitor fum. Qui tibi fuerant juratiffi¬
mi, audent in te ferrum ftringere , nec à convi¬
ŭis temperantes.: & Erafmum moderatifime difpu¬
tantem ferie non potes? Ego mordicus tenui meaty
modeftiam > quami fciebam mihi futuram invidiæ :
hanc cum tua laude y cumque caula, quam agis, uti¬
E
tuam patientiani quorundam cxfultatia, mihi decer¬
nentium triumphum, te viétum effe jaétantium.
Quos tu mihi triumphos narras ? Hic tantum erat
de mea Diatriba filentium, ut mihi propemodum
exciderit fcripfifie. Semper folus efe volui, nihil¬
que pejus odi quam juratos & faétiofos. Sed ad tuum
libellum, velut ex infidiis fubito: provolantem, Deum
immortalem, quæ fuit tuorum exfultatio, quam glo¬
riofas voces fparferunt : Habet Erafmas quod agat,
habet malum calculo gravius , aliaque vehementer
Euangelica. Verùm nec tui calami amarulentia , nec
hujufmodi vocum petulantia me perpulit, quo minus
in hac Apologia rationem potius adhiberem in con¬
filium quam affectus. Jv“ ditis nonnunqguam anis
mi motus præcürrunt rationem 5 in fcriptis nihil tri¬
buendum eft affectibus: nec fpectandum eft quid
tum fic affeéto videatur effe rectum’, {ed quid’ per=
petuo retum videri pofiit. Quanquam hic, ut ves
re dicam , leviffima pugna fuit cum affe&ibus. » Ad
iftiufmodi malediéta tot Epiftolis, libellis famofis
exercitatus occallui.
Vis autem fcire quantum moleftia pepererint acu¬
lei tui? Utinam ante annos quinque, cum me prædi¬
cares, ftrinxifles in me calamum tuum, multo quam
nunc hoftilius! Verùm quoniam tu in hac tam rom
amica refponfione vis etiam amicus, fi Superis placet,
& candidus videri, te-fimul cum tuis {ceire volo, me
nec effe tam ftupidum, qui iftiufmodi ftrophis falli,
nec tam imbecillo animo, qui tuis convitiis commo¬
veri poflim. Simplicius fecifles, ft tui fimilis palam
in mé debacchatus fuiffes. Soles cnim 104 Asovrlu ws
dued§u@ clava rem gerere. Nunc vulpinam pellem
aflhifti leoninæ, & melle toxico me perungis. At¬
que ad hanc fcilicet fabulam, fefqui anno fere medi¬
tatam, adfcifcendus erat Logodædalus , qui compo¬
neret orationem, rhetoricofque fucos adderet, nimi=
rum adverfus hominem rhetoricum. Novi enim im=
petum tue dictionis, & torrentem illum ingenti fras
gore è monte decurrentem , ac faxa truncofgue fes
cum rapientem. Iftius Logodxdali oratio lenius fluit,
fed plurimum veneni fecum trahens. Non me fu¬
git quis fit. Eft enim unus ex corum numero, qui,
quod tu cum candidus & memor videri vis, fateris
hoc ipſum, quod habent, loquentiz., fere hauferunt è
meis Lucubrationibus. Nec mihi jam novum eft,
in meis vulneribus pennas meas agnofcere. Nec
fatis erat unus rhetor fuppofititius , cum urget bel.
li moles , Parroclem tuum nobis immittis, qui fi¬
mul & tuis armis & fuis, hoc eff, dicendi viribus,
nobifcum pugnet. Adeo enim eft infans, ut me
potius eloquentia gravet , quam argumentis. Ac ne
me putes in tenui difcrimine di€tionis hallucinari,
non eft nifi unus qui hoc poffit, quod ille præfti¬
tit. Quanquam & alioqui notus eft mihi peculiari¬
ter illius in, dicendo genius. Nam prior ille rhetor
abfque bonorum Auétorum léétione , abfque Gram¬
matica facundus eft. Et f tu pateris huic imputari
fucos ineptos potius quam tibi, non repugno. Sunt
autem quædam admixta. tuo libro tam infulfa indo¬
aque , ut nunquam crediturus fim abs te profe¬
Eta fuiffe, quæ fuis locis indicabuntur. Sed interim
iniquior eft mihi hæc pugnæ conditio , quam gla¬
diatorum. In arena unus cum uno, retiarius cunr
Mirmillone committitur : mihi uni cum multis res
eft: & fi cum uno ; cum Geryone tamen. Ifaac in
uno homine agnovit duos: ego in uno libro varias
voces diverfafque manus fentio. Cum phalange pu¬
gna eft, non minus armata linguis , eruditione > Con¬
vitiis, quam ftrophis, vafritie, obliquifque confiliis.
Nune agnofce confilium, tuorum Logodædalorum, qui.
fic cogitarunt: Non eft impotentibus convitiis debac¬
chandum in Erafmun. Nam ca res liberaret illum
fufpicionibus, quibus gravatur apud Principes, & in¬
Sed