protrulerunt ? Quanto magis illo tempore conveniebat|
eum totum in Pfalmo quopiam, aut in pafione Do¬
- mini, aut in bis litteris meditari, quæ ad purgandam
confcientiam faciunt, quægue ex Chrifi promifis in¬
effabilique benignitate &æ hujus vitæ contemptum &
cœleftis amorem fpemque vel ‘gignunt vel accendunt.
Qui Pio perſuadere voluerunt , ut moriens Franci(ca¬
nam, veltem indueret, utinam idem perfuafifient ,
Francifci {piritum flagitaret a Domino, quem conitar
& ab inani gloria & ab omni carpendi vitio fuifle alic¬
niflimum. Nunc in hoc opere tantum ubique carpen¬
di ftudium apparet, ut quanquam a Carporum ditione
bertus cum fuo Achare retraxit illum in diverfam fenten=
tiam, Qui hee ad me perfcripferunt , interfuerunt his
quae narrant, avtcwras, non rumoris nuncil.
Super hac verba: Quod fuifer illud confilium, frin¬
gere ferrum in eum, id eft, Lutherum, de quo certe du¬
\bitabam quid ageret, quo fpiritu duceretur È Hic, inquit,
ifateris quod diximus, non fuife ingratama illius audaciam:
An cuiquam gratum eft, de quo nondum audet pro¬
inunciare ? Imo non diffimulavi mihi ingratam fuifle il¬
lius audaciam, coque quos potui a negotii confortio
ideterru. Addit Albertus: Sed cum agnouiſti, cur fer=
‘rum non firinuifis< nec adbne firingss® Cum in hac ipfa
fibi poffet vendicare. Quid autem fibi propofuerat vir
ille mirabilis? Confutare Germanorum quorumdam do¬
gmata? producenda igitur erat argumentorum , quibus
illi pugnant, inftructa acies, cum illis congrediendum
acriter. Id qui potuiffer, qui nihil illorum {ciebat, nifi
fi quid audiflet in conviviis? An rurfus admonere me
voluit? Eam ad rem quid opus fuit tot conviciis, tot
infulfis falibus, tot calumniofis depravationibus , tot
apertis mendaciis? Sed ftuduit convincere pcitinacem.
Saltem mea fuerant legenda, bonaque fide recitanda,
ac diluendee rationes, quas adfero, non vulgaria que¬
dam jactanda. Quanquam nec ad conyincendum con¬
(rim calamum in Lutherum, & in ejus doétrine afferto¬
res, nonne finc fronte additum eft, sec adbuo firingisò
atque hoc ipſo tempore, quo hac moliebatur Alber¬
tus, emifi Epiftolam ad Vsliurinn, & Apologiam ad
Ecelefiaftas Argentinenfes.
Scripferam: Si fcires quos tumulius excitare potuiffen,
ime ducem hujus negoris voluilfem profitert &c. Sic ille
Icolligit: Si sibi fuit antleritas ad eos excitandos, non mi¬
nor fuiſſet ad cos fedandos. Quod hoe lemmatis genus
eft? An perinde facile eft ledere, ac mederi? Eademne
facilitas elt impellere propenfos, & revocare jam inci:
ratos? Tam frivolis argumentis talis Rhetor agit cum
refim propenfis occafionem fubducere, præftabat ex¬
cufare que poterant excufari, & e feriptis meis alia lo¬
ca decerpere,que palam adverfantur improbatis dogma:
tibus, potius quam derortis citationibus hoc agere, ut
Erafmas videatur fentire quod non ſentit, ne qui non¬
nihil illitribuunt, confirmentur in errore. Sed hocde¬
{tinalle videntur, quorum affcétibus Pius morem gelit,
ut apud fectarum autores inirent etiam gratia nonni¬
hil male accepto Era/mo, & tamen in fe crabrones il¬
los non irritarent, quos jam metuunt magis quam ode¬
runt. Quid hac cogitatione religiofius? Si gloriofum
In hc mea verba, Si olffrepit Sacerdotuzs bonori, qui
Iper occafionens admonet cos officis , fateor , oblirepo nonnun=
quam , fed hic firepitus eft mihi cum Hicronymo, cuns
RAS cum Chryfoltomo, cs Bernardo, comm
nis, fic annotat Albertus: Illi fi quid tale, longe ali=
ter alio feculo: nunc antem cum in tantum frigefacta [it
ietas, ut vix ulla fit erga Sacerdotes reverentia, non erant
ha voces \pargende, quibus quod reliquats faerat prorfus ab¬
Jjiceretur. Flæc Albertus, nec fallo ramen: plane longe
aliter illi, videlicet liberius magifque Saryrice pro fua
quidem auétoritate: & tali feculo , ut ob Ethnicos
debuit. Nune quid feret laudis qui perfonam hanc il¬
Jiberalem fibi palus eft imponi, ut faltaret fabulam fy¬
cophanticam , qui fuftinuit fibi undevis adaptari pen¬
nas alienas, ut his ornatus prodiretin publicum. Fa¬
“teor effe Principum per alios Epiftolas feribere, per
fe fubfcribere. Sed Pins toto opere fic loquitur, quafi
ſuo Marte rem univerlam gellerit,, cum plurimi norint
qaibus ulùs fit copiis. Aliquot iple nominare poflim,
fires pottuler. Sepaluelum nemo non novit, VIET eru-|
ditum & bene Latinum. Plus autem glorie cael |
{i novas calumnias attuliſſet. Nunc cum velut Echo ni¬
hil aliud quam alienas recinit, quid illi laudis debetur
etiam in hoc illaudato genere ? Quam bene Patres il¬
li Seraphici confaluerint illius anime y Deus novit! cer¬
te fama peflime confuluerunt. Quid autem proficiunt
hujulmodi molitionibus, nifi quod in dies magis ac ma¬
gis traducunt artes fuas? Nec dubito quin hoc opus
Pis, tot undique fcatens calumniis, mendaciis, inful¬
fis dicteriis , loquacibus mentis, futilibus argumen¬
tis, fint in refectoriis fuis recitatur, digni qui nihilo
mundioribus epulis yeficiant corpora {ua, quam pafcunt
animas. do ;
Sed ne te Lector nugis non minus inameenis quam
infrugiferis diutius morer 5 decet pam pauca ex illius
Annotationibus marginariis, in quibus nihilo minus eft
delirationis quam in opere reliquo. Quicquid admo¬
nueram de his, quæ Rome dicta factave funt, mendaces
pronunciat cos qui detulerunt s ego preter decorum
credulus (um. Nihil difpunxit € libello Sauromani , nun¬
quam de me loquutus eft nifi honorifice. Doëti nihil
finiftri de me pronunciarunt, Diplomatophorus nihil
inimice de me praedicayit. Atqui f nominarem €os ,
qui hee mihi retulerunt, Albertus non auderet illos
pronunciare mendaces : & fi auderet, ah aliud Di
crifaceret, quam improbitatis opinionem. Et um hise
unus, cui ille tribuit omnta- Tota Roma novit quam
amice folear Alberivs loqui de Erafma. Imo quod a me
tum difimulatum et, cum Glemens quorumdam fuafa
ftianorum vitis, præcipue Sacerdotum ac Monaches
rum, quorum fortune tum pendebant a populo, Nunc
opibus, principatibus, arcibus, copiis, conjuratis pha¬
langibus, Monarcharum foederibus , aliifque prafidiis
ita communiti funt, ut ipfis etiam Monarchis fint for¬
midabiles. Quod fi mores illorum fuerunt in caufa, Ut
erga cos refrigefceret populi favor, hoc magis oportuit
illos admoneri, ut corre&tis moribus renovarent prifti¬
nam gratiam. Quin & hoc ipfo feculo regnant tium¬
phantque Sacerdotes ac Monachi. Porro quæ nos ad¬
monuimus, tranquillo feculo monuimus, cum hoc fe¬
culum ne in fomnis quidem cuiquam veniretin mentem.
corum, Virginum, ac Monachorum vitia detonantem ,
dicet fe Fuvenalem Chriftianum legere.
8
at in in genere omnes incefisy C univerſo Ordini ubique
detrabis. Cum rot fint loca in feriptis meis , quæ ne
poflint quidem ad omnes Sacerdotes, Theologos, ac
Monachos detorqueri; cum innumeris locis exprefle
refter me non inceffere Ordinem , admonens Lectorem;
ne paucorum improbitas imputetur Ordini; cum ali¬
quot Sacerdotes, Theologos, ac Monachos nominatim
” laudibus veham , quid efe poteſt hoc mendacio dete¬
ftabilius, ubique desrahis? Si dixiflet y pf detrabis Or¬
dini, ſimplex fuiflet mendacium, cum addit ubique de¬
trahis, geminum ac bis impudens mendacium eft, præ¬
fertim cum ille vix quicquam mearum lucubrationum
viderit. Saltem eÆfċhini mentientis ingenuum pudorem
imitatus addere debebat, quod feriam. Sed Albertus vi¬
detur effe magis follicitus de reverentia Sacerdotum
qualiumcungue, quam de pietate gloriaque Chriffi.
totum damnare ceremonias , nee diſtinguere pias a fu- 1 È
perſtitiolis, cum id faciam innumeris locis expreſſe &
evidenter. Id quod fuo loco clariffime docebimus. Ne
Tom. IX. Bbbb 2 Luthe=