fime mentiuntur, gui jackitant Lutheram ac me non di¬
velut in dubium revocans, de quibus dubitare nefas. |
Attigi, non ut iſta labefactarem » fedut eruditiores foli¬
dioribus argumentis compiobarent, qua nonduna vide¬
bantur ad. plenum elle perfuata. Atque illa mea qualia¬
cungue, tranguillis ftudiis, nullo rerum tumultu, lege¬
bantur,donec ftolidi quidam «p~9<ras apud impevitam
multitudinem vociterari coepifient,quorum feditiofos jux¬
ta ac dementes clamores fi tibi pergam hic depingere,
vix mihi fidem habituvus fis, tanta portentalatere inter
cos, qui fplendidis magnifici{que titulis fefe populo ven¬
ditant. Qui tamen non in aliud promoverunt, nifi quod
{e cordatis ac doëtis viris reddiderint magis ac magis in¬
vilos, quofdam etiam idiotas mihi conciliarint, quibus
ante fueram vel ignotus vel parum charus, fic exifti¬
mantes, fieri non poſſe, quin vir bonus effet, in quem
ila tam ftulte, tam impotenter, tam furiofe deblatera¬
rent. At initio, inquis, non fuit ingrata temeritas. Ego,
priufquam illius libelli prodirent , fummo ftudio debor¬
tatus fam amicos,ne fe mifcerent illi negotio, & apud
multos profeci. Nec hoe contentus, illicoferipts publi¬
catis teltatus fam, nihil mihi effe negotii cum Luthero.
Quotquot Lovanii agentem adierant me Germani, quos
nune intelligo jam tune hoc agitaffe quod nunc agunt,
fic dimifi, ut facile fentirent animum meum penitus
abhorrere ab hoc negotio. Primus omnium {ubodoratus
fam ambitione corruptum hominis animum. Qua dere,
quoniam adhuc fanabilemarbitrabar, ipfum admonut, fed
tamen ipfius provocatus litteris. Haec nimirum funt ar¬
gumenta, mihi placuife hominis, ut ais, temeritatem.
Atqui initio, quam tu temeritatem appellas, plerique vo¬
cabant pietatem. In hac opinione ſi fuiſlem, cur ego po¬
cius accuſer quam cæteri? Ignovit illis Zeo decimus qui
primum in Luthers faétionem erant pertracti. Nune aio
Luther mibi nunquam placuit : fabula, quam agi puta¬
bam, non omnino difplicuit , fed is error erat mihi cum
tot hominum millibus, cum tot utriufque flatus primo¬
ribus, communis. Mores Ecclefize nimium prolapfos jam
olim fufpirabat orbis, neque quifquam ufquam erat vil
pius, qui non opraret Chriftiane pietatis inftaurationem.
Sed calamum inquis, 17 illum noluifti ringere, Scilicet to¬
tus orbis mei calami nutu mutaller animum. Er hic fin¬
gor eloquentia fingulari 5 ingenio fummo, Corina es
bili, gratia & auCtoritate incredibili praeditus apud Ger¬
manos, videlicet nufquam laudatus, nifi dum gravor in¬
vidia, Primum obfecro te, vit aquiflime, que tuiffet te¬
meritas,cum orbis tot haberet Academias , tot eximios
Theologos, tot eruditos Epifcopos, f cgo privatus, tum
totius rei Theologicæ rudis, fic enim illi pronunciant,
velut alter David profilifem Jaceffiturus Goliath ad fin¬
gulare certamen,ac totus pene orbisfi o in en
caput provocaffem?Sed finge me hoc oe a 0 |
quod illud fuiffet confilium, ftringere oun Da
de quo certe dubitabam,» quid ageret, aut e Dai
duccretur? Rurfum finge mihi o da TI
profecturus? Profecto nihil aliud, nifi quod e ba
ta diatriba, in planiciem, ut ajunto equum, ou i a
rox ingenium ad fua confirmanda dogmata , illi
vehementer addictis triumphun renovavi. Quid pro¬
fecit Prieras ille veftrasè Tantum videlicet, ut impoli¬
‘tum fitilli Rome filentium. Silebat Acadia Lutetia
nay & Erafmus pronunciaflet in Lutherum $ Ba tum
>, G 3 A .
fatcor utcumque gratiofus apud ftudioforum populum :
auctoritas vero que tandem effe mea potuit io
non folum privato, fed omnibus modis humili? Verum
finge fuiffe nonnullam ,an huic cefifentilli ,qui nec Aca¬
demiarum,nec Pontificum , nee Cæfaris auétoritatitans
cillum cefferunt? Jam ad hoc negotii non ie eee
ducebat eloquentia, fi tamen eſt ulla E Sd ie x
logica cognitio. Si vafritiei tribuis, quod hujus peri
in me extenuem , objiciam tibi
Stunicam „cujus auctori
quam hominem ornafti tam magi
fam & ex fodalitate Romana m
mihi tribuunt fenfum hominis.
A j repente elephantus. Trane nullus erat qui in tanto orbis
tumultu objiceretur aleze Martis, nifi Erafiaus ¢ Quanto
felicius tu prodiffes, Alberte, preter ormamenta fortuna,
prater auctoritatem, preter gloriam mulla invidia con¬
taminatam , tam recondita Philofophiss ac Theologiæ
peritia, tanta etiam facundia, tanta moderatione prædi¬
tus? Hac certe via felicius innotuifles orbi,quam recen¬
fendis aliorum de Eramo querimoniis. Sed ubi quæxfo
funr ifti quos memoras, tam fagaces mearum lucubratio=
num expenfores, qui conferre norunt diéta diétis, priora
prioribus, verba verbis, fyllabas fyllabis? De Leo & Sra¬
nica nihil dicam, quibus cum mihi, fi paviantur ,pacem
eſſe cupio;fi id nimium eft,faltem inducias,lege libellum
p |4e Racha, & videbis unius expenforis præclarum exem¬
plum. Nec dubito quin legeris, lege furiofas Bedde cen¬
\{uras, & perfpicies cujufmodi fint expenfores. Quod fi te
piget illa legere, noli, vir optime, mihi movere invidiam
commemorandis, ne dicam comprobandis, talium fufpi¬
cionibus. Hîc fi tibi commemorem , guee cenfores ifti in
concionibus, in: publicis praleétionibus, in conviviis, in
conciliabulis, in {cholis,in privatis colloquiis effutierint,
| plane diceres illud ¢ proverbiis, 4s tpwey. Er tamen hi
fünt, quibus potiflimum difplicent mea fcripta. Inter ta¬
les quoniam tu ob: fimilitudinem ftudiorum affidue ,, ut
opinor, verfaris, fortafle non in tempore dixerim illud e
m~ |Comaædia, corrumpunt mores bonos colloquia mala, fed ta¬
“(men infignem illum natura tue candorem nonnihil of¬
fulcant colloquia maligna.
Addis catalogum: peccatorum meorum. Multa, ut ais,
leguntur in meis,quæ ram male fonent, quæ in dubium
revocent jam olim definita, quae auétoritatem adimant
facramentis, Patrum fanétionibus, Pontificis maximi di¬
gnitati, Sacerdotum honoti obftrepant, facras ceremo¬
nias parum revereantur, Monachos inféétentur,, profef
fiones illorum derideant , confuetudines optimas da¬
mnent. Miror Albert hæc tam manifeitæ vanitatis vel
referre poffe? Nam perluafum habeo haec tuo quidem
calamo, fed aliorum animo feribi. Poteram uno refpon=
Do refellere univeria,fi dicerem,quod veriffime dicere po¬
(teram hee omnia éſſe ſplendida mendacia. Cæœterum ut
ad fingula tribus verbis refpondeam: Si quid in dubium
revocavi aut tale fuit, ut nondum videretur fatis excuf¬
fum, aut de quo non exftaret Ecclefix definitio, id ſi
quando facio , teftor ingenue; me nolle prajudicane uf
quam Ecclefia placitis. Ecclefia facramentis ne tantu¬
lum quidem au&oritatis detraxi, fed addidi nonnihil,
quod quidem in me fuit. Quas vero tu Patrum fanctio¬
nes appelles nefcio, Ecclelia conftitutionibus tribui
quod {atis eft,nifi forte parum illis ribuit qui non aequat
illas præceptis divinis. De Pontificis dignitate mox di¬
(cam. Si obftrepit Sacerdotum honori, qui per occafio¬
p nentadmonet eos ofticii , farcor,obftrepo nonnunquam,
(fed hic ftrepitus et mihi cum Hieronymo, cuna Cypriano,
cum Chryſoftomo, cum Bernardo communis. Sed quor¬
[ſum arriner a Priſcis adſciſcere patrocinium , cum tu in
[hos tuo libello multa libere dicas in Sacerdotes, Theo¬
logos, ac Monachos, nihilo fecius ipfam profeflionem
\fammopere probans? Cur autem tractantur Diyinæ Lit¬
teræ,nifi ut obftrepant malis omnium moribus ? Nec ve¬
reais improbare quafdam receptas in Ecclefiam cere¬
monias, veluti cantum præfiactum, ut vocas, & organo¬
rum ftrepitum. Nihil detre i dignitati Sacerdotum, fed
ifti fortaffis alio guomone metiuntur Sacerdotum digni¬
tatem, quam ego metior. Ecclefafticas ceremonias fem¬
F [per veneratus {um , immodicas, fuperftitiofas , & ineptas
alicubi taxo: taxo ios, quorum mundus cft plenus, qui
negleéta vera pietate fidunt ceremoniis , facris quidem
lillis, fed in hoc repertis, ut hine proficiamus ad meliora.
\Profer mihi unum Monachum,quem ut Monachum fum
linfectatus. Nullos ego magis venerorynec inter ullos ma¬
{gis liberet vivere,quam inter eos qui vere mortui mundo
vivant fecundum regulam Evangelicam,nifi hac corporis
imbecillitas redderet me ad omnem hominum convi¬
Gum inutilem. Si quando monco adoleſcentes, ne fe
temere præcipitent in vite genus ignotum; ipfi inte¬
rim ignoti fibi, fi taxo Monachos , qui circumeunt
mare & aridam, ut artibus rudem ætatem pelliciant