OCR Output

Obje¬

chio 2.

Reſpon¬
lic 2,

1033

mum, cum hujuimodi procaciter impingunt.
Primy CAPITIS ÂRTICULUS SECUNDUS.

T panlo pof idem Erafmus pro Arianis, fortalfe, tnquit,
prafiterat hoc piis fiudiis agere, nti nos idem redda¬
mur cum Deo, quam curiofis findiis decertare, quomodo
differat a Patre Filins, aut ab utrogue Spiritus Santtus.
Certe ego quod negam Ariani, non video poffe doceri, nifi
tatiocinatione. Pofiremo cum totus hic locus fit obfeurns non
pote admodum valere ad vevincendos Hareiicos. Hxc
Erafmus in ultima Editione Annotationum taxatus prius
atque notatus a multis. i
Hic porro guid fufpicentur nefcio. Nam cum ante
demonftrarim, me tot locis ingenue, dilucide, & ex¬

1034
c? Poftremo addo decertare , nimirum impro¬
bans contentiofam hifce de rebus difceptationem, &,
ut Paulus apte loquitur, acyoueylay. Proinde fi rem
piam ac neceflariam admonui, fi tanta admonui mode¬
jratione, fi quod admonco confirmat fententiam ab Ec¬
(clelia traditam, & excludit Arianam impietatem, qua

fronte dicor agere caufam Arianorum? Ne Scholaftico¬

(rum quidem greges habent quod mihi fuccenfeant, ut

qui fatis aperte declararim,me ne de his quidem qua fu¬

perant captum humanum improbare difputationem fo¬

ibriam, modeftam, ac religiofam.

| Sed illud prima fronte durius videtur quod his fub¬

ljicio : Certe ego quod negant Ariani zoz video poſſe doce¬

ri, nifi ratiocinatione. Verum ex his, quæ præcedunt

& quæ frequenter aliis difero locis, liquido patet,

non effentia, non arbitror eos fufpicari me ſentire cum
Heereticis Sabellianis, ni fallor, aut Noetianis, qui ne¬
gant Patrem , Filium, & Spiritum San&um aliter di¬
ftingui quam nominibus. Nam horum error ex diametro
pugnat cum Arianoram erroré. Ili docent Patrem,Filium,
& Spiritum Sanétam non folum idem efe „verum etiam
eumdem, confundentes Perfonas, quas hi nimium di¬
ftinguunt, Filium & Spiritum Sanétum feparantes adivi¬
nz nature confortio , eofque in creaturarum ordinem
redigentes. Qui porro convenit, ut eumdem faciant

jadverfarii, qui volebant hunc locum videri neceflarium
lad convincendos _Arianos ,oftendebam nec effe necefia¬
rium, cum id cx aliis locis abunde conftaret, nec effi¬
\cacem, ctiamfi conftaret hoc ab Apoftolo fcriptum.
[Nobis quibus perfuafum eft, non erat neceflarius lo¬
cus -Arianis convincendis: non erat efficax, quibus erar
quod hie probabiliter refponderent. Atque haud {cio
an ignorata vocis elegantia præbeat occafionem calu¬
mniæ. Nam docere pofitum eft pro evincere, Aliter enim
docet Grammaticus litteras, Evangelifta Chrifur aliter

monerem? Volebam illud effe certum firmumque, quod
plus fatis curiofis argutationibusinterdum vertitur in du¬
bium, id quod evenit Arianis : & fortaffe qui hodie
Philofophiæ preefidiis inftructi , conantur altius pene¬
trare in hujus myfterii adytum, fentiunt in animo vacil
lationis periculum, cogunturque ferutinium vertere in re¬
ligionem, & quod inquirendo perdere cocperant, ado¬
rando fervare. Hoc qui monet, nonne pulchre ftat pro
Arianis? An potius hoc agit, ne quis fiat Arianus, ab
co deterrens per quod olim fedu&i funt Ariani? Nec
tamen damno ferutinium, fed curiofas & contentiofas

teftibus, fignis, & argumentis cvincit, ut reo non fit
quod refpondeat. Hoc obiter admoneo , quod comper¬
tum habeam iftos, qui neglectis bonis litteris repente ad
Philofophiam ac Theologiam provolarunt, hac occafione
frequenter labi, & noftro & ipforum malo: noftro, qui
fine caufa traducimur : ipforum, qui fuze confcientiz gra¬
Vius infligunt vulnus quam noftra fama. Quid igitur eft
quod hic locus evinceret ab Arianis? Filium Patriefe
howufion, hoc eft, ejufdem eflentie? Cum Deum elle
faterentar & magnum Deum, verum Deum negabant.
Verum autem Deum fentiebant, non qui falfo effet con¬

tes adorant potius quam affequuntur. Et in hujus adyta
irrumpunt homunculi, humana freti Philofophia.

Jam fi quis cupiat noffe cujufmodi fint quæ difputan¬
tura quibuldam de diftinétione Perfonarum, de effen¬
tia divina, ne quem longius ablegem, legat gua Scho¬
laftici Doctores , Thomille, Alvertiffe, Occanifia, Scori¬
fle, Nominales ac Reales, aliique quibuſcunque cen¬
fentur nominibus, prodiderunt in Sententiarum lib. x.
dift. xxvi. de relationibus originis, de proprietatibus ab¬
folutis, de perfonis realiter diftinctis » non effentialiter,
de relationibus originis realibus & abfolutis , de rela¬
tionibus fab ratione relationis & fub alia. Et an relatio
originis fit formaliter infinita. An fubtracta relatione |
originis poflet manere perfona Patris conftituta & di¬
ftinéta. An confiftat, ut relatiout com parata ad oppofitum
fit res, & ut comparata ad effentiam fit ratio tantum.’

Trem de inftantibus, de incircumfeffionibus,aliaque his
etiam curiofiora, que quam conferantad Chriftianam pie¬
tatem alii viderint: ego fane non intelligo, prefertim
cum heec tractantium opiniones inter fe non confentiant.
Quod admoneo, puto piam ac religiofum effe, & ta¬
men ne viderer omnino damnare Scholafticoram in his
ferutandis ftudium, vide quot modis mitigarim admo¬
nitionem. Primum dico forta/e » De videar Sn
dere, liceatque per me qui velit A IR
non pronuncio malam inguifitionem, fed maco quc
propius attineat ad rem Chriftiane po jad
illud quod eit prora ac puppis totius nol e © A
ut idem reddamur cum Deo, & ad exemplam SI
concordia, inter nos quoque veluti corporis unius oe
bra fub uno capite coagmentemur 1p unum. A ig
sdmonco de ditions ere Dei. Nec Nis conen¬

a oxi. pie monet de vilione . IS cor I
i Lu o fudiis. Stadium a ee LE
dum fonat faftiofum favorem,, Velut apil i Se
S scinditur incertam [india in contrarta di ae ee

Tnter Scholafticos autem cx a E O
quer diffidia quondam cxfliterint, JH En

non poteft preeter Deum Patrem, nifiqui fit ejufdem in¬
dividuze fubftantiae cum DeoPatre. At verbum homufiox
non eft in Litteris Divinis. Ex his igitur folis doceri non
potelt quod negant Ariani. Erenim fiquis illis objiciat,
Chrifum dici Filium, & Filium nafci de fubftantia Patris,
refpondebit Hæreticus & pios homines dici Dei filios,
ex Deo natos. Si quis objiciat Chrifium appellari Deunz,
refpondebunt & eos, ad quos factus eft fermo, dici
Deos approbante Chrifo. Et alioqui fimilitudo, qua di¬
VUS Augufinus urget Maximinum, quot modis diflidet
are? Homo non gignit folus, & gignit de particula
fubftantia fuse, nec quoddeceflit ftatim chomo, nec eft
cadem numero fubftantia cum patre, nec totam fub¬
ftantiam pater transfundit in filium, nec a patre gignitur
hominis anima, melior illius pars, nec femper filius eft
peromnia patri fimilis. Ergo cum hæc fimilitudo tot ha¬
beat diffimilitudines, valebit quidem ad erudiendum
Chriftianum: ad Hereticum autem revincendum pa¬
rum erit efficax , nifi ad Scripturam ivrrefutabilem acce¬
datargumentatio. Chriſtum non vulgari more diétum Fi
lium concedit Arianus, & alio modo dictum Deum, quam
dicuntur homines pii, aut Principes in Hebræorum lit¬
teris, concedunt, & nafci de Patre fatentur. Dei vero

his oritur collectio, Si nafcitur fingulari ratione a Par
tre, non adoptione Filius eft, fed natura. Si natura, na¬
{citure fubftantia Patris: fed Dei fubftantia dividi nullo
modo poteſt , quemadmodum nec augeri nec minui.
Confequitur igitur _camdem & individuam efe fub¬
ftantiam Patris ac Filii. Hæc eft illa ratiocinatio , de qua
loquebar, quæ non nititur hominum commentis, Ut
ifticalumniantur, fed ex Scripturis Divinis fumitur. Hic
coguntur flere Ariani , non tacituri, fi hoc loco Fosnns
tantum urgeantur. Jam fi Ariani dicerent, Deum clie
corporeum ,opus effet aliis fyllogifmis aliifque teftimoniis
Scripturarum. Nunc quoniam nobilcum fatentur homi¬
nis animam effe formam fimplicem, cogue quemadmo¬
dum tota eſt in univerſo corpore, itain fingulis corporis

Tom, IX. At 3 parti»