Page 20 [20]
OCR
ro faciunt, Grace aut Hebraice veritatis auctoritas in os jaciatur, Sc mox appareat efle fomnium , quod velut oraculum adducebatur. Divus Angaffinas vir tantus, ad hæc Epifcopus, non gravatur vel ab que culo Epifcopo difcere. Ifti tales malunt omnia furfum ac deorfum mifcere , quam committere, ut quiequam videantur ignorare, quod ad abfolutam pertineat erupere pertineat ad fidei Chriftiane ras fi maxime pertineret, hoc certe magis cflet elaborandum. Neque vero periculum eft, ne protinus omnes defcifcant è Chriffo, fi fors auditum fucrit, repertum elle in facris Libris, quod vel ſcriba depravarit indo&us aut dormitans, vel interpres, nefcio quis, pa Tum apte verterit. Aliis ex rebus hoc paea eft, quas hoc loco prudens fubticeo. Quanto Chriftianius fuerit, femotis contentionibus, quod quifque polir, in communem ufum libenter conferre, idque candide ample&i, fimulque & citra faftum difcere quod nefcias, & citra invidiam docere quod fcias. Quod fi qui funt illiteratiores quam ut quicquam recte docere poflint, elatiores quam ut quicquam difcere velint, hos, quoniam pauculi funt, valere finamus, & bonarum, aut certe bona fpei mentium potius habeamus rationem. o Oftendi quondam meas Annotationes rudes adhuc, & adhuc à follibus, quod ajunt, calentes viris integerrimis, fummis Theologis, dottiffimis Epifcopis: hi fatebantur ex illis qualibufcunque rudimentis fibi plurimum lucis affulfifle ad divinarum Litterarum cognitionem. Porro quod admones, fciebam Lanreniam Vallam ante nos hoc laboris occupafle, quippe cujus Annotationes primus curarim evulgandas, & 7scobi Fabri in Paulinas Epiftolas Commentarios videram: atque utinam ab his fic effet elaboratum, ut no{tra induftria nihil foret opus. Equidem Vallam plurima laude dignum arbitror, hominem Rhetoricum magis quam Theologum , qui hac diligentia fit ufus in facris Litteris, ut Græca cum Latinis contulerit , cum non pauci fint Theologi, qui nunquam uniyerfum Teftamentum ordine perlegerint: quamquam ab hoc aliquot locis diflentio, preefertim in his que ad rem Theologicam pertinent. Porro Facobas Faber Commentarios illos jam-tum habebat in manibus, cum noşhoc operis moliremur: ac parum commode evenit, ut nec in familiariffimis colloquiis alterutri no ftrum in mentem venerit, de fuo meminiffe inftituto, Nec ante cognovi quid agitaflet ille, priufquam Opus formulis excufum prodifict. Et hujus conatum vehementer approbo, quanquam ab hoc quoque locis aliquot diflentimus inviti, cum tali amico libenter ‘opoduoor futuri per omnia, nifi veri magis quam amici eflet habenda ratio, praefertim in facrisLitteris. Sed mihi nondum fatis liquet, cur hos duos objicias, num ut à re velut occupata deterreas? At apparebit me poft tantos etiam viros non fine caufa laborem hunc fufcepifle. An hoc fignificas, nec iftorum induftriam probari Theologis? Equidem quid Laurentio ad yete B vit locos aliquot, idque, ut apparet , in tranfeurfu, levique , quod dici folet, brachio. Faber in Paglinas duntaxat Epiftolas edidit Commentarios, eafque {uo more vert: tum fi quid difcrepabat, obiter annotavit. Nos univerfum Teftamentum Novum ad Gracorum Exemplana vertimus, additis è regione Graecis, quo cuivis promtum fit conferre. Adjecimus feparatim Annotationes , in quibus partim argumentis, partim veterum aućtoritate Theologorum docemus, non temere mutatum , quod emendavimus, ne vel fide careat noftra correétio, vel facile depravari poffit quod emendatum eft, Atque utinam preeftare pos tuiflemus, quod fedulo fumus conati. Nam quane tum ad Ecclefie negotium attinet, nihil verebor has meas vigiliolas cuivis Epifcopo, cuivis Cardinali, cuivis etam Romano Pontifici dicare, modo talis fit i qualem habemus. Poftremo non dubito futurum, quin tu quoque fis edito Libro gratulaturus, qui nunc ab edendo dehortaris, modo vel paululum eas deguftaris litteras, fine quibus hifce de rebus re&e Judicari non poflit. Vide, mi Dorpi, ut codem officio geminam inieris gratiam : nimirum alteram apud Theo logos iftos, quorum nomine diligentiffime fun&us fis tua legatione: alteram apud me, cui tam amica adcifim boni confules noftram æque liberam fatisfaétionem , & fi fapis, noftro confilio potius accedes, qui tuam unius rem ago, quam iftorum qui tuum ingenium , eximiis rebus natum, non ob aliud ftudent in fuam trahere factionem, quam quo tanti ducis acceflione ſuas communiant copias. Sequantur illi meliora fi poflint: fin minus, tu tamen quod eft optimum fequere. Quod fi non potes illos reddere meliores, id quod velim te adniti, faltem illud cave, ne te reddant deteriorem. Porro fac, ut qua fide caufam iftorum apud me egifti, cadem meam agas apud iftos. Placabis homincs, quoad fieri potet, & | perfuadebis me, quod facio, non in eorum facere | contumeliam, qui hafce litteras nefciunt, fed in publicam omnium utilitatem, quæ nemini non patebit, f velit uti: neminem urgebit, fi malit carere: tum co efle animo, ut fi quis exoriatur qui rectiora docere poflit aut velit, ipfe primus futurus fim, qui noftra refcindam & abrogem, & illius fubferibam fententie. Foanni Paludano multam ez me falutem dicito, cum quo fac ut hanc de Moria litem partiaris propter commentarios illi dicatos 4 Liffrio noftro. DoCtiflimo Nevio, humaniffimo D. Nicolao de Beveris Prapofito divi Perri, fac me diligenter commendes, Menardum Abbatem , quem tam magnificis ornas prætua caufa diligo, venerorque; neque negligam in litteris meis, fimulatque inciderit commoditas, ejus honorificam facere mentionem. Bene vale, mortaliuna cariflime Dorp. Antnerpia, Anno 151$.
