Page 19 [19]
OCR
13 Ebrsrora Aporoë, fenex in Confeffionym libris deplorat, quod juyenis ab es litteris abhorruiffet, qua fbi in exponendis facris Litteris magno ufu efle potuiflent. Si periculum eft, non, metuam hoc difcriminis, quod viri.tam fapientes aftectarunt: fi curiofitas, nolim efie fanétior Hicrony#0, de quo quam bene mereantur ifti, qui quod ille fecit, curiofititem vocant, viderint ipfi. Exftat pervetultum Pontifici fenatus decretum, de conftitaendis Boctoribus , qui Linguas aliquot publice traderent, cum de Sophittica, de driftotelis Philofophia perdi{cenda nufquam unguam quicquam fit cautum: nifi quod ifta in decretis vocantur in dubium, utum fas ` fit ca difcere, nec ne, atque horum ftudium à multis ac magnis Auctoribus improbatur. Cur quod Pontifieum) auctoritas jaffit, negligimus:*de quo dubitatum elt, imo quod improbatum, id folum ampleétimur, quanquam idem iftis evenit in Arifforele, quod in divinis Litteris: adeft ubique Nemefis illa contemti {fermonis ultrix: palim & hîc hallucinantur, fomniant, cæcutiunt , impingunt, meraque portenta proferunt. His egregiis Theologis debemus quod ex tam multis Scriptoribus, quos in Catalogo recenfet Hieronymus, tam pauci fuperfint, quia fernibebant quod Magiftri noitr non intelligerent. His debemus quod divum Jieronymam {ic habemus depravatum ac mutilum Bar alis plus prope negotii fit in reſtituendo, quam ipfi fuerit in {cribendo. Jana vero quod tertio loco fcribis de Novo Teftamento, fane demiror quid ubi acciderit, aut quonam interim perfpicaciflimos ingenii tui oculos averteris. Nolis quicquam a me mutari, nifi fi quid forte fir apud Greecos fignificantius : & negas in hac, qua vulgo utimur, Editione quicquam efle viui. Nefas efe putas, rem tot feculorum confenfu , tot Synodis approbatam , ullo pacto conyellere. Obfecro te, fi vera feribis, erudiviffime Dorp: , cur frequenter aliter citat Hieronymus , aliter Anguftinus , aliter Ambrofius, uam nos legimus ? Cur Hieronymus multa reprehenit, & corrigit nominatim , que tamen in hac habentur Editione? Quid facies, cum tam multa confenüunt , hoc eft , cum fecus habent Græcorum codices , cum ad horum exemplar citat Hieronymus, cum idem habent veruftiffima Latinorum Exemplayia, cum ipfe fenfus multo reétius quadrat ? num his omnibus contemtis, tuum fequeris codicem, « fortaflis è feriba depravatum? Negue vero quifquam afleverar in divinis Litteris ullum effe mendacium, quandoquidem & hoc adduétum eft abs te: neque totum hoc, de quo cam Hreronymo digladiatur Azgefiings , guicquam ad rem perunet. At illud ipfa res cłamitat, & vel cæco (quod ajunt) poteit efle perſpicuum , ſæpe vel ob imperitiam interpretis , vel ob ofcitantiam Graeca male reddita effe : fæpe germanam ac veram le&ionem ab indocétis libratiis fuifte depravatam , id quod quotidie videmus accidere, ali quoties mutatam à ſemidodtis „ parum attentis. Uter magis tavet mendacio , qui hæc corrigit ac reftituit, an qui citius ferat addi mendam, quam tolli, Quandoquidem ea depravatorum natura eff, ut menda mendam gignat. Et funt fere ejufmodi , quæ mutamus, ut ad emphafim pertineant magis, quam ad fenfum ipfum , quanquam feepenumero magna fenfus pars eſt emphaſis. Verum non raro tota aberrarum eft via, quod quoties accidit, quæfo te, quo confugit Auguſtinus, quo Ambroſius , quo Hilarius , quo Hieronymus , niſi ad Græcorum fontes ? Id cum fit Ecclefiafticis quoque decretis comprobatum, tamen tergiverfaris , & ftudes refellere , vel potius elabi difinétiuncula. Scribis eo feculo Græcorum codices emendatiores fuiffe Latinis: nunc contra efle , nec fidendum illorum libris, qui defciverint ab Eccleſia Romana. Vix adducor , ut credam te hoc ex animo feribere. Quid ais? non legemus eorum libros qui AD MarT. Dorpivi. t4 A| Chriffo defcivit, nihil igitur ponderis habebunt apud nos Pfalmi & Prophetæ, illorum fermone fcripti? Jam mihi recenſe capita omnia; in quibus Greci è Latinis diflentiunt orthodoxis : nihil reperies, quod cx Novi Teftamenti verbis natum fit, aut quod huc pertuneat, Lantum, dé vocabulo hypoftafeos, de proceffione Sandi Spiritus, de confecrandi ceremoniis , de paupertate Sacerdotum, de poteftate Romani Pontificis controverfia eft. At nihil horum ex falfatis approbant Exemplaribus. At quid dices, ubi videris fic interpretatum Origenem , fic Chryfoftomumy, fic Bafilium, fic Hieronynum? Num eo quoque fecu= lo falfayerat aliquis Graecorum codices? Aut quisun= quam deprehendit Græcorum codices vel uno in loco falfatos fuifle ? Poftremo cur falfare velint, cum binc non tueantur {fua dogmata? Adde huc, quod femper in omni doétrinz genere Græcorum codices emendatiores fuiſſe, quam noftros, fatetur & AZ Tallivs, quanquam alioqui Græcis iniquior. Nam diftinétio litterarum , apices , & ipfa fcripturæ difficultas, in caufa eft, qao minus facile queant vitiari: aut fi quid fuerit vitiatum, facilius poffit reftitui. Potro quod. feribis, ab -hac Editione non effe recedendum , tot videlicet Conciliis approbata : more vulgarium Theologorum facis, qui quicquid ullo modo in publicum ufum irrepfit, Ecclefiaftica tribuere folent au&oritati. At mihi vel unam profer Synoduim, in qua fit baec Editio comprobata. Nam qui comprobavit, que cujus fit, nemo novit? Nam Zero nymi non elle, vel ipfe teftantur Hieronyzzi prefationes. Sed efto, comprobarit Synodus aliqua, num ita comprobavit; ut nihil omnino liceat ex Græcorum | fontibus emendare? Num mendas ctiam omnes comprobavit, quæ variis modis potuerunt irrepere? Num hujufmodi verbis conceptum fuit decretum à patri= bus? Hec. Editio cujus fit auctoris nejcimus , fed tamen cam approbamus: nec obffare volumas; fi quid fecus babent Greci codices , quantumuis emendati: fi quid fecus legit Chryſoſtomus , 4x Bafilius ,, age Arhanafius, ant Hieronymus, eriamfi illud magis quadraverit ad fenfum Enangelicum: @ tamen hos ipfos anélores in cea teris magnopere comprobamas. Quin etiam quicquid in Di Peterum , quocungue modo, vel a fpmdotlis @ andaculis, vel ab imperitis, ebrtis, ofcitantibus Librarius fues | Til vitiatum , depravatum , additum , omifum, cadens | probamus auttoritate , neque culquam volumus licere, mia tare feripturam femel induftar, Ridiculum decretum inquis. At hujufmodi necefle eft fuiſſe, fi nos auctoritate Synodi deterres ab hac induftria. Poftremo quid diĉturi fumus, ubi viderimus nec hujus Editionis Exs emplaria confentire? Num & hane pugnantiam approbavit Synodus , præfcia videlicet » quid quifque mutaturus effet? Atque utinam, mi Dorpi, tantum effet otii Romanis Ponuficibus, ut hifce de rebus falutares ederent conftitutiones, quibus caveretur, de reftituendis bonorum Auétorum monuments, de parandis & reponenE| dis emendatis Bxemplaribus. Verum in co confilio federe nolim iftos falifimo nomine Theologos, qui huc tantum {peétant, ut quod iph didicerunt, id folum habeatur in pretio. Quid qutem ifti didicerunt, quod non fit incpriffimum & idem confufifimum ? Quibus fi contingat tyrannis, futurum eft, ut antiquatis optimus Augtonbus, infalfifimas ifterum navias pro oraculis habere cogatur mundus, quee ufque adeo nihil habent bona eruditionis, utego fane malim vel mediocris efle cerdo, quam iftius generis optimus, fi nihil melioris accefierie doétrinæ. Ifti ſunt, qui nolint quicquam reftitui, ne quid ignorafle videantur. Hi nobis fictam Synodorum auctoritatem objiciunt: bi magnum ChriF | ftianæ fidei difcrimen exaggerant: hi periculum Ecclefiæ, quam ifti fcilicet humeris fuppolitis fulciunt , rectius plauftrum fulturi: & hujafmodi fumos fpargunt apud vulgus indoétum ac fuperftitiofum: apud quod cum pro Theofogis habeantur , nolint ullam opinionis fue jacturam facere, Verentur ne, cum i pers B E
