Page 18 [18]
OCR
eſt intelligat, modo detur æquus & integer, quique cognofcere ftudeat , non affeétet calumniari, At fi quis iftorum habeat rationem , qui primum nullo {unt ingenio præditi , minore judicio , deinde nihil émnino bonarum litterarum attigerunt , fordida tantum ifta , perturbataque doétrina infecti potius quam eruditi : demique infenfi omnibus, qui fciunt, quod ipfi nefciant, nec aliud fecum adferentes propofitum, quam ċalumniandi , quicquid illud fit, quod forte utcunque intellexerint , is nimim nihil omnino fcripturus eft, fi vacare velit calumnia. Quid, quod iftorum nonnullos gloria ftudium ad calumniandum adducit ? Nihil enim gloriofius infcitia cum feientia tiant famam, nec eam poffint bonis rationibus aficqui , malunt Ephefam illum juvenem imitari , qui incenlo fano totius orbis celeberrimo nobilitatus eft, quam inglorii vivere. Er cum ipfi nihil letu dignum offint edere , toti funt in hoc, ut celebrium virorum ucubrationes carpant. De aliis loquor, non de me, qui nihil omnino fum , ac forie libellum ipſe ne pili quidem facio, ne quis putet hac re commoveri nos. Quid autem mirum , fi tales, quales modo diximus, propofitiones aliquot eligant, ex magno decerptas opere, quarum alias faciunt fcandalofas , alias irreyerentiales, alias male fonantes, alias impias & hærefim fapientes? non quod heec mala reperiant illic, fed quod ipfi fecum adferant. Quanto placabilius erat, & Chri- |C ftiano candore dignius, eruditorum hominum indufiriam favore alere? & fi quid forte fortuna fuerit elapfum incogitantius, aut connivere , aut comiter interpretari, quam inimice quaerere quod reprehendas, & fycophantam agere, non Theologum? Quanto felicius mutua collatione, vel docere, vel difcere : &, ut Hiexonymianis utar verbis , ¿n Scripturarum campo fine noſtro dolore ludere? Atiniftis mirum quam nihil fit medium. Quofdam Auétores fic legunt , ut quantumyis manifeRum inciderit erratum, vel frivolo prætextu defendant: in quofdam adeo funt iniqui, ut nihil tam circumfpecte dict poffit , quod non aliqua ratione calumnientur. Quanto preftiterat dum hac agunt , dum vicifim & lacerant , & lacerantur, fimul & fuum per“ ¡D dentes otium ,& alienum, Græcas, aut Hebraicas , aut certe Latinas litteras difcere ? quarum cognitio tantum adfert momenti ad divinarum fcientiam Litteraram, ut mihi fane videatur vehementer impudens , earum rudem Theologi nomen fibi vindicare. Proinde, Martine optime , pro mea in te benevolentia, non te definam adhortari, quod antehac feepius feci, ut ftudis tus faltem Grecarum litterarum cognitionem adjungas. Rara quaedam eft ingenii tui fecitas. Stylus folidus & nervofus , ac fluens & exuberans, animum arguit non fanum modo, verum ctiam fœcundum. Suppetit ætas non tantum integra , fed virens adhuc & florida: & vulgatum iftum fludiorum curfum jam feliciter abfolvifti. Crede mihi, fi iftis|E tam præclaris initiis Græcanicæ litteraturæ colophonem addideris , aufim rum mihi, tum aliis omnibus magnum quiddam de te polliceri, & quod antehac nemo recentium Theologorum preftiterit. Quod fi in hac es opinione , ut amore vere pietatis putes omnem humanam eruditionem efle contemnendam , & arbitraris ad hanc fapientiam majore compendio perveniri , transfiguratione quadam in Chriflum , ceeteraque omnia, qua digna cognitu fint, plenius in fidei nomine perfpici quam in hominum libris , facile tuæ fub{cripfero fententiz, Quod fi, ut nunc habet humanarum rerum ftatus, veram Theologicæ rei cognitionem tibi promittis abfque linguarum peritia, præ- | F fertim ejus , in qua plerægue ſunt traditæ divinæ Lirttere, tota nimirum erras via, Atque utinam hanc rem perſuadere tibi tam poflim quam cupio: nam cupio non minus quam & te diligo , & tuis ftudiis faveo : porro tum diligo effufiflime , tum faveo impenfiffime. Quod fi tibi non poflum approbare, faltem ilud ami ci precibus dones velim , ut periculum facias, Nihit recufabo fupplicii, nifi fateberis amicum ac fidum fuife confilium. Si quid meretur hic meus in te amor, fi quid valet patria communis, fi quid tnbuis huic, non aufim dicere, doctrinæ , fed certe laboriofx in bo= nis litteris exercitationi , fi quid tribuis ætati, nam quantum ad annos attinet, ego tibi pater cfle poflem, fine me hoc vel gratia, vel auctoritate, fi minus argumentis, abs te impetrare, Ira demum mihi videbor eloquens , quod tu mihi foles tribuere, fi hanc rem perfuafero. Quod fi aflequor, futurum eft ut uterque gaudeamus, ego dedifle confilium , tu paruifle: Et qui nunc es omnium cariflimus, hoc nomine non’ paulo futurus es carior , quod te tibi reddiderim cariorem: fin minus, vereor ne natu jam grandior, ac rerum ufu doétior, & meum probaturus fis confilium, & tuam damnaturus fententiam : quodque fere folet ufü venire, tum intelligas errorem tuum, cum feram erit mederi. Poflem tibi permultos enumerare nominatim , qui cani jam cœperint in his litteris repuca rafcere , quod tandem animadvertiflent fine his mancum ac cæcum efle litterarum ftudium. Verùm hac de re nimis jam multa : ut ad tuam redeam Epiftolam. Quoniam exiftimas hac una ratione leniri pofle Theologorum invidiam , & veterem inftaurari favorem, fi quafi rarnwday , Sophie laudem opponam 240rias encomio, vehementer hortaris & obfecras ut ita faciam. Ego, mi Dorpi, qui neminem coptemno niff meipfum , quique cupiam , fi liceat, umverfos mortales habere placatos, nec hoc laboris gravarer fufcipete , nifi profpicerem futurum, ut fi quid apud pauculos iniquos & indoétos ortum eft inyidie , non folum non exftinguatur, verum etiam magis exaccrbetur. Proinde fatius efle ducos pu) wuydy 70 28 xeluevor xau > 9 tavtis Kapoelvas pi) dmrerda:. Reétius; ni fallor , tempore languefcet hac excetra. Nunc ad alteram Epiftolæ tuæ partem venio. Operam meam in Zlieronymo reſtituendo magnopere comprobas, & ad confimiles hortaris labores. Hortaris ta quidem jam currentem, quanquam nof tam hortatoribus opus eft ad hanc rem, quam adjutoribus: tantum elt in negotio difficultatis. Verùm nolo poft(hac mihi quicquam credas, nifi hic veracem depre henderis. Iti, quos tantopere offendit Moria , nec Hieronymi probabunt Editionem, nec ifti multo funt equiores Bafilio, Chryſoſtomo, Nazianzeno, quam nobis, nifi quod in nos licentius debacchantur, quanquam aliquoties irritatiores, nec illis indigna luminibus verentur effutire: bonas litteras metuunt, & fue ument tyrannidi. Atque ut intelligas, me non temere hoc divinare, cum opus effet inftitutum, & fama jam percrebuifier, accurrere quidam graves, ut habentur, viti, & infignes, ut fibi videntar, Theologi , per omni facra Typographum obteftantes, ne quid Græcitatis aut Hebrailmi pateretur admifceri: ingens in cis litteris cfle periculam, nec quicquam efle fructus, ad folam curiofitatem efle paratas. Et ante hoc tempus cum apud Britannos agerem, forte fortuna incidit mihi compotatio cum Franciſcano quodam, primi nominis Scoriffa, - 0 IN iffa, qui plebis judicio multum fapere, ſuo nihil nefcire videtur: huic cum expofuiflem j= quid H / 1 i efle quicquam in hujas libris, quod a Theologis non intelligeretur : homo ufque adeo indoétus, ut demirer fi tres verſus in omnibus Hieronymi lucubrationibus reéte intelligat. Addebat homo fuavis, fi quid! in eee: Præfitionibus addubitarem, Britonem omnia uculenter expofuife, reel 1 Dorpi id iftis La Ps Queefo, mi Dorpi, quid ittis acias 4 heologis, aut quid preceris, nifi forte fidelem medicum , qui cerebro medeatur? Et. tamen hujus E funt aliquoties , qui 1a Theologorum confefiz oruflime vociferantur, hi de Chriftianifmo pronuntiant. Timent & horrent ceu rem periculofam ac peftilentem > Guam divus Fheronymus, quam Origenes ctam fenex magnis fudoribus fibi paravit, quo’ vere Theologus cflet, At duguftinus Jam Epifcopus; jan? ſenc
