Page 16 [16]
OCR
{cat mundus, videantur mibil (cifle, qui antehac vulgo nihil nefcire videbantur. Horum funt illi clamores, borum illi tumultus, horum conjuratio în viros melioribus addictos litteris. His non placet Moria, quia non intellisunt neque Græcé, neque Latine: In hujufmodi non Theologos , fed Theologiz hiftriones, fi quid forte di&um fit acerbius, quid hoc ad magmficentilimum bonorum Theologorum ordinem? Nam & pietatis fludio commoventur ifti, cur Morie potifimum fuccenfent ? Quam impia , quam fpurca, quam/peftifera feripfit Paggias è At hicut autor Chniftanus paflim habetur in finu, in omnes pene verfus linguas. Quibus probris, quibus malediétis clericos infeétatur Pontanus? At hic ut lepidus ac feftivus legitur. Quantum obfccenitatis eft in /uvenale ? At hune quidam putant concionatoribus etiam utilem effe. Quam maledice fcripfit in Chriftianos Cornelius Tacitw? quam inimice Sgetonsws? quam impie derident immortalitatem animarum Plnigs & Lucianus? At hos tamen eruditionis gratia legunt omnes, & merito quidem legunt. Solam Adoriam, quia falibus aliquot luferit , non in bonos Theologos , & eo dignos titulo, fed ineruditorum frivolas quzftiunculas, & ridiculum Magiftri noftri titulum , ferre non poflunt. Ac duo tresve nebulones, T'heologico fchemate perfonati, mihi conantur hanc movere invidiam, qua{i TheoJogorum ordinem Jeferim & alienarim. Ego tantum tribuo Theologicis litteris , ut cas ſolas {oleam appellare litteras. ita fufpicio venerorque hunc ordinem, ut huic ‘uni nomen dederim , ac voluerim adſcribi. Quanquam pudore prohibeor , quo minus mihi tam eximium otulum afieram , quippe qui non ignorem, quæ dotes & eruditionis & vitæ Theologico nomini d'beaniur. Nefcio quid homine majus profitetur „qui Theologum proftetur: Epifcoporum ea dignitas eft, haud mei fimilium. Nobis fatis ett Socratiexm illud dictierfle , qued nihil omnino ſcimus, & qua poflumus operam noftram juvandis aliorum ftudiis conferre. Equidem nefcio ubinam lateant ifti duo tresve TheoTogorum Dii, quos feribis mihi parum effe propitios. Jpie compluribus in locis fum verfatus ab edita Moria, in tot Academiis vixi, in tot frequentifimis urbibus, núllum unquam Theologum mihi fenfi iratum » mifi unum aut alterum ex iftorum numero, gui omnibus bonis litteris funt hoftes. Nec ji tamen unquam verbo mecum expoftularunt. Quid in abfentem muflitent, non admodum obfervo, tot bonorum judicio fretus. Ni vererer, mi Dorpî, ne cui videar arrogantius , quam verius hæc dicere, quam multos tibi poffem recenfere Theologos, vitae fan&imonia celebres, eruditione præcellentes, dignitate præminentes, aliquos ex his etiam Epifcopos, qui me Nunquam magis amplexi funt , quam pòft editam Morian, & quibus ilJe libellus Magis arridet , quam mihi ipf. Horum fingulos titulis ac nominibus fuis hoc loco referrem , nifi vererer ne tantis ctiam viris, Morie caufa, fututi fint iniquiores tres ifti Theologi, imo unum duntaxat effe puto apud vos iftius autorem tragoedie, Nam rem propemodum conjecturis aflequor. Quem fi vellem fuis depingere coloribus, nemo miraretur ejufmodi viro difplicuife Moram: imo mihi non placeret, nifi talibus difpliceret , quamquam nec mihi placet. At ifto certe nomine minus difplicet, quod talibus ingeniis non placer. Plus apud me ponderis habet fapientum & eruditoram Theologorum judicium, qui tintum abfunt, ut me fugillent mordacitatis, ut moderationem etiam & candorem meum laudibus vchant, qui procax per de argumentum citra procaciam tfactarim , & in re jocofa fine dente Juferim, Etenim ut folis refpondeam Theologis, quos folos audio ofendi, quis nefcit quam multa vulgo quoque dicantur in mores malorum Theologorum. Moria nihil attingit iftiufmodi, tantum jocatur in otiofas illorum difceptatiunculas : nec has iPhas tamen fimpliciter improbat, verum cos damnat, A B C D E E ERASMI 8 qui in his folis Theologicæ rei puppim (ut ajunt) & proram collocant: quique logomachiis, ut divus appellavit Pawlus , ejuimodi {ic occupantur , ut nec Euangelicas, nec Propheticas , nec Apoftolicas litteras vacet legere. Atque utinam, mi Dorp7, pauciores ef= {ent huic obnoxii crimini. Poflem tibi producere, qui annum egreffi oftogefimam , tantum æratis in hujufmodi tricis perdiderint, nec unquam contextum Euangelicum evolverint, id quod à me compertum ipfi quoque demum confefti funt. Ne (ub oria qui dem perfona fum aufus dicere, quod tamen non raro multos audio deplorantes , Theologos & ipfos, fed vere Theologos, hoc cft, viros integros, graves , eruditos, & qui Chrifti dogtrinam penitus ex ipfis imbiberint fontibus. li quoties apud cos ſunt, apud quos fas liberas animi voces depromere, deplorant hoc recentius Theologiz genus mundo invectum, & vertus illud defiderant. Quid enim co fan&ius, quid auguftius, quid zeque refipiens ac referens illa cocleftia Chrifti dogmata? at hoc, ut omittam barbari factitiique fermonis fordes & portenta, ut omittam omnium bonarum litterarum in{citiam, ut imperitiam linguarum, fic Ariftoteles fic humanis inyentiunculis, fic profanis ctiam legibus eft contaminatum, ut haud fciam an purum illum ac finccrum Chriftum ubique fapiat. Fit enim, ut dum ad humanas traditiones nimium avertit oculos, minus af fequatur archetypum. Hinc fæpenumero coguntur Theologi cordatiores aliud apud populum dicere, quam vel apud fe fentiant, vel apud familiares loquantur : & aliquoties non habeant quod refpondeant confultoribus, cum perfpiciunt aliud docuiffe Chriftum, aliud humanis traditiunculis imperari. Quafo, quid commercii Chriffo & Ariftoreli? Quid fophifticis captunculis cum æternæ fapientiæ myiteris? Quorfum totquæftionum labyrinthi? inter quas quam multe fune ouote , quam multa peftilentes , vel hoc ipfo quod contentiones & diffidia pariunt? At funt veftiganda quædam , funt & decernenda queedam , non abnuo: fed È diverſo permulta funt que reétius fit omittere quam inquirere, & fcicntiæ pars eft quædam nefcire : permulta de quibus falubrius eft ambigere quam ftatuere. Poftremo fi quid ftatuendum eft, id velim reverenter, non | arroganter: & ex divinis Litreris, non ex commentitiis hominum ratiunculis fatui. Nunc neque queftiuncularum ullus eft finis, in quibus ipfistamen quanta famie liarum & fiétionum diflenfio ? & quotidie decretum ex decreto nafcitur. Breviter eo redaéta res eft, ut negotii | ſumma non ram ex Chriſti præſcripto, quam ex Schola| fticorum definitionibus , & Epifcoporum qualiumcunque poteftate dependeat. Quibus rebus fic involuta funt omnia, ut ne {pes quidem fit mundum ad verum illum Chriftianifmum revocandi, Hxc aliaque permulta perfpiciunt ac deplorant fan&iffimi, idemque doétiffimi viri, quorum omnium precipuam caufam in audax hoc & irreyerens recentium Theologorum genus rejiciunt, O fi tibi liceret, mi Dorp: , tacitis oculis animi mei cogitationes intueri, nimirum intelligeres quam multa prudens hoc reticeam loco, At horum aut nihil attiSit Moria, aut certe Jeviffime attigit, ne quem offenderem. Atque candem cautionem in omnibus fervare curavi, ne quid obfecene {criberem be quid peftiferum moribus, ne quid feditiofum , aut quod cum ullius or= dinis injuria conjunétum vidcri poflet. Si quid ibi diĉ&um eit de Divorum cultu > femper reperies aliquid ad{criptum , quod palam teftetur nihil aliud taxari quam fuperftitionem non re&e colentium Divos. Item & quid in Principes, fi quid in Epifcopos, fi quid dicitur in Monachos, femper addo, quod declaret illud in or= dinis injuriam non efle ditum > fed in corruptos & ſuo indignos ordine, ne quenquam bonum lederem, dum malorum infeétor vitia. Ac turfus dum hoc ago, fubtractis omnium nominibus , effeci quod in me fuit, {ne vel mali poflent offendi. Poftremo dum falibus & curatum eft ut triftes etiam & morofi boni confulant, 5 LR TA
