Page 35 [35]
OCR
gignat »& uni obfequatur. Porro jam divertit a marito , que {ui copiam alteri fecerit. Proinde inter Chriftianos conjuges , nec graves incident offentx, nec ob leves, vel ille, vel illa querer divortium, fed protinus alter alteri reconciliabitur, fi quid per huCap. Vi 34 A | tunus conetur adigere te, ut ipfum ad mille paflus comiteris aliquo, bis mille potius cum illo ambules, quam cum eo contentionem fufcipias: hac comitate tolerantiaque fiet , ut nec is, qui propenfus eft ad ledendum, exafperetur ad atrociora; & tu citius à ` 33 manam imbecillitatem inciderit. Audite jam & aliud. eAudifis, Nihil aliud audiftis traditum majoribus, nifi ne pequia diftum > Ù moleſtia libereris, quam fi malum malo propagetur; & ex parvo reddatur magnum , ex uno multiplex, jerarent, fed fi quid juraffent, id præftarent, veluti jam obnoxii Deo, non tantum homini. Apud Judæos igitur non punitur nifi perjurium. Ceterum qui non interpofito jurejurando fallit proximum, apud Syna34gogam impunitus eft. At hunc condemnat ac punit lex Euangelica , quæ quo tutiores fitis à perjurio, prorfus damnat omne jusjurandum , ut jam fas non fit jurare, neque per Deum, neque per ea, qua vulgo videntur minus habere religionis, hoc eft, neque 35 per cælum quoniam thronus eft Des: neque per terram, quia fcabellum eff pedum ejus : neque per Hierofolymam , quia civitas efè magni Regis, nimirum illius, 36 qui condidit & gubernat univerfa. Neque quemadmodum barbari jurant, per caput alterius , in quod tibi nullum eft jus, ſed Deo facrum eft, qui ut voluit condidit omnia; cum tu nec unum pilum queas -ex nigro facere album , aut ex albo nigrum. Quoniam autem omnia Deo conditori facra tunt, religiofum cffe debet per ullam omnino rem dejerare. Quid autem opus eft ullo jurejurando inter eos, inter quos mee pro fua fimplicitate diffidat quifquam , nec pro fua finceritate fallere cupiat quifquam, criamfi liceat impune, preefertim in rebus his, quarum contemtum -profitentur. Inter vos igitur fanétior ac firmior effe ¿debet fermo fimplex, quam apud Judæos quamlibet 37xeligiofum jusjurandum. Apud vos enim „apud quos - nihil efle debet in labiis , quod difideat ab animo, nec animi tranquillitatem amittas, & fortaflis ex inimieo tibi reddes amicum tua bonitate. Rem arduam agitis: ad hee omni ftudio contendendum eft, contemtis interim hifce rebus levioribus , quibus alu mortales, vel parandis augendifque, vel vitandis, totam vitam impendunt ; quibus illud interim ufa venit, ut dum hac venantur, excidant è bonis cceleftibus, nec hic fuaviter vivant, ipfi fibi moleftiis moleftias accumulantes , variifque fimultatibus & odiis femet involventes. Harum rerum contemtu , quae nec fi adfint pios, nec fi defint impios faciunt, vos & odium redimetis, & amorem ac benevolentiam vobis comparabitis, & dottrine veftree conciliabitis fidem veftem , vas, aut aliud fimile, cujus avidus eft, utabs te auferat, potius quam aliis viis tibi ftruat infidias, da flagicanti , fimul & illum devinéturus beneficio, & te moleftia liberaturus. Rurfum fi quis pecuniam abs te petit mutuo, ne gravere dare, etiamfi nihil inde C! ft ad te rediturum, non folum ex ufura, fed ne forte quidem: nam qui mutuum dat ad ufuram, non tam impartit fua quam venatur aliena. Et cur graveris ei dare mutuo , fortaflis ad te nunquam rediturum, deerat? Ita veftro exemplo difcent homines, hæc effe prorfus negligenda, quorum gratia iph nihil non & ptum, quod habetur in Lege præcipuum : Diliges , Diliges pros inguit , proximum tuum , O odio habebis inimicum A E tuum. Benevolentiam exigit, ſed erga benevolos ac ji, fakes benemeritos, caterum permittit male velle his, qui bis iniminos ledunt. Videtis quam huic precepto non dero-cum. , non eft alius ufus fermonis, nifi ut mutuo fibi figni-ficent homines; quod animo fentiunt. Nec opus eft in contra&ibus admifcere jusjurandum, aut exfecrationes, aut aliud fimile, quod & promittentem obAringat metu, & ftipulanti fidem faciat. Abunde “fatis funt duæ voces, non & etiam , ut neges te fa.&urum, quod non polliceris, & preftes, quod fimplici fermone te preftaturum receperas. Neque enim alter minus obftri&tus et fimplici nudoque verbo, quam Judzeus per omnia facra dejerans, neque alter minus fidit, quam fi jusjurandum intercefliffer. Quod fi quid his acceflerit, ex Vitio acceflerit oportet. Aut enim parum bene fentit, qui jurat, de co, cui jurat, aut diflidit is ,, qui jusjurandum exigit. At neutrum competit in vos, quos omnibus modis perfectos efle volo. Itaquecum in totum vetem jurare, non abrogo Legem, que vetat perjurium , fed Legem reddo pleniorem , ac longius ab eo fubmoveo, quod punit Lex. 38. Audiftis quid in injuria vindicanda patribus noftris Ha&enus igitur coercuit libidinem ulcifcendi, ut ex Judicum arbitrio deli&um talione penfaretur 5 & oculum amitteret , qui alteri oculum extudiflet , & dente pleGteretur, qui alteri dentem cxcufliflet. Propterea quod fi injuriæ vindiéta permifla fuillet animo læfi, frequenter accideret, ut pro dente excuffo vitam adimeret. Lex igitur hoc agebat, ne lon39 gius æquo procederet ultio. At ego Legem hanc non abrogo , ſed confirmo. Siquidem illud doceo vos, pro quamlibet atrocibus injuriis nullam omnino vindiétam efle repofcendam , nec ullum malediGum malediéto, nec damnum damno, nec injuriam injuria retaliandam ; adeo ut fi quis alapam impegerit in maxillam, quze quidem contumelia vulgo vide.tur intolerabilis, tantum abfit ut illi regeras alapam, ut alteram potius maxillam illi cædendam præbeas, mali{que duplicatam injuriam perpeti, quam referre 4o talionem. Quod fi quis trahat in jus ut tunicam adimat, adeo non eft cum illo contendendum, ut citius 41 illi pallium etiam ultro cedas. Rurfus fi quis Importentus mutua in amicos benevolentia , illud à vobis mee doétrinz fectatoribus exigo, ut diligatis & inimicos, & his qui vos odio profequuntur, non folum nonrefpondeatis odio mutuo, verum ctiam beneficiis ad atnorem provocetis. Quod fi illi fucrint ufque adeo efferati, ut beneficio veltro nolint uti, fed fine fine yos impetant, & malediétis ac malefactis inceflant, vos tamen in medius affliétionibus adeo non mutetis animum veftrum , ut pro illis rogetis etiam Deum, quo refipifcant. Hac bonitate utentes erga univerfos & bonos & malos, declarabitis vos efe non degeneres filios Patris coeleftis, qui cupiens omnes fervare , tam E| multa bona largitur dignis & indignis, Patitur enim folem {uum effe communem & hisà quibus colitur , & his à quibus contemnitur ; aC pluviam fuam patitur utilem effe juftis pariter & injuttis, malos ſuo beneficio přovocans, ut refipifcant, bonos excitans , ut gratias agant. Similitudo morum vos afferat Patri coeletti, & ab co profeétam credent yeftram doctrinam, fi con{pexerint in vobis illius infigniem bonitatem, Alioqui fi diligitis diligentes, fi bene facitis bene de vobis meritis, fi bene vultis benevolis, crimen effugiftis, non promeruiftis laudem. Non referre beneficium, ingratitudo eft, etiam apud Ethnicos & publicanos exfecrabilis, quorum inflitatum infame eft etiam apud re amantem. Et fi vos comes & affabiles prebueritis crga cognatos, aut populares veftros tantum, cæteros velut alienos nec falutatione dignemini, quid eximium facitis? Nonne idem faciunt Ethnici? Vulgaria funt iſta, quæ noñ arguunt bonos, fed homines tantum. Neque poflunt videri præclara , quæ ca admirabili quadam luce bonitatis referre Patrem cœleftem, qui cum fit omnipotens, tamen ſua bonitate Tom. Vil. G pro 46
