Page 34 [34]
OCR
31 DESIDER fem univerfm refolvas fummam, quam petebat adverfarius, cum minoris licuerit cum illo tranfigere, mitiore adhuc & minus irritato. Sic in farcienda amicita noli efe morofus expenfor, uter magis fit in culpa. Tantum hoc age, vel de jure tuo concedens 27 aliquid, ut incolumis {it concordia. Hactenus exemNorme- plum contulimus, de caritate & odio, in quorum chaberiss altero radix el totius pietatis Euangelicæ, in altero peftis. Sed homicidio proximum eft adulterium, nec ulla caritas ar&ior, quam matrimonii. . Con| feramus igitur & hac de re, quid Lex præceperit veftris majoribus, & quantum nos adjiciamus: Illis nihil aliud diétum eft in tabulis, quam, Won committes adulterium, fi commiferis, lapidaberis à populo. Trague fanétus.& integer habitus eft apud Judæos haétenus, quifquis fua contentus, abftinuit ab 28.uxore aliena. Sed ad legem Euangelicam , quam ego defero, non folum committit adulterium, qui conjugem alterius ftupro violat, & corpus corpore complectitur, verum etiam qui oculis parum pudicis intuetur alienam. Ut enim homicidio vicinus eſt, qui fratri ſuo irafcitur, ita tendit ad adulterium cujus jam animus eft impudicus, cujus oculi funt adulteri. Non habet maritus, cur té ad poenam i | adulterii vocet , fed habet Deus, cur te damnet adulterii, apud quem commifit flagitium, qui voluit. Quod igitur in homicidiis ett irafci, hoc in adulteriis cft concupifcere; quod illic eft dicere racha aut fatue, hoc hic eft oculos pafcere, & horum illecebris aliene conjugis animum ad impudicitiam follicitare. Verum, hic dicet homo carnalis, Quis | queat non animo faltem concupifcere quod amat? Imo quis amabit uxorem alterius, cum fuo pericu| lo, cumque mariti injuria, qui fic eft affe&us ani| mo, ut non folum nolit innoxium quenquam ladete, fed etiam iis, è quibus lefus eft, beneficium pro maleficio ftudeat reponere? Non poflum, in29 quiet, oculos claudere. Imo præftat oculum eru : CUR ere, quam per eum capere jacturam pietatis. Imo ter, e, nullum corporis membrum tam debet effe carum homini, quin præftet amputare, quam hujus occafione quiequam veris animi bonis decedere. Sic properandum eft ad faftigium Euangelicee perfectionis, ut quicquid obftiterit huc cunti, protinus fit abjiciendum , quantumvis dulce , quantumvis amabile. Lucrum eft, cujufvis rei jaftura parare margaritum Evangelica caritatis. Proinde fi forte huc properanti obftaculo fucrit oculus tuus dexter, noli cogitare quam res cara fit oculus, fed cogita à quanto pretiofiore re remoretur: nihilque cunctatus effodias oculum rermorańtem , & co abjećto propera quo cœperas. Ubi totus homo de capite periclitatur , præftabilius eft unius membri jactura , totius reliqui corporis falutem redimere. Pofthac lufcus vives. Quid tum poſtea? An non optabilius eft lufcum agere vi30 tam, quam occidi, neutro oculorum effoflo? NulEt fi dextra Jum membrum carius, aut ad plures ufus magis maT neceflarium, quam dextra manus. Quis hoc negat? Et tamen ea fi remoretur ad hac ardua properantém, unde fendet totius hominis falus, amputa remoratricem dextram , & abjetto onere expeditus co, quo coeperas, propera. In hoc difcrimine conducibilius eft , unius membri quamvis cari feciffe ja@uram, quam toto corpore ruere in exitium gefiennæ. Hoc fi probant homines, cum non aliud eft periculum quam corporis, quanto magis id faciendum, quoties animi fimul & corporis difcrimen vertitur. Verum hee docendi gratia per fimilitudinem a nobis diéta funt. Neque enim hoc fentio, confultum effe, ut quifquam fbi ipf membrum aliquod corporis amputet: neque enim membrorum natura mala eft, fed abulus eft damnandus; de membris animi loquor: habet enim & animus fua membra noxia, que pium fit quam ociflime recidere. Amputato corporis membroy prater cruciatum hoc è Lu. ERASMI 32 AJ additur damni, quod portionem femel amputatam , nunquam liceat reftitucre. At amputatis animi mem~ bris noxiis, quod genus, odium, ira, libido, ambitio, avaritia, non folum non eft mutilus animus, fed abfolutior etiam eft amputatis prodigiofis & noxiis partibus. Ac brevem amputandi moleftiam perpetua confequitur voluptas. Dicam explanatius, quo magis quid velim intelligatis. Affeétus membra ſunt animi. Sunt autem affeétus quidam, qui {uapte natura ducant ad impietatem , quod genus funt, ira, odium, livor, appetentia rei aliene: horum fi guid pullulare coeperit in animo, ftatim eft excidendum}; fic enim & facilius, & tutius amputatur nafcens malum. Sunt rurfus affectus per fe neutiquam mali, fed tamen qui per occafionem aliquoties abducant ab eo quod ef optimum. Quod genus funt, amor patria, affectus in uxorem , liberos ac parentes, aut alioqui cognatos & amicos, cura famæ. Hæc membra fi fubferviunt ad perfeétionem Euangelicam properanti, non eft cur amputes: neque enim mea doctrina pugnat cum naturalibus affectibus, fed naturam fuse puritati reftituit. Porro fi cafus inciderit, ut parentis; aut uxoris, aut liberorum affeétus per occafionem te remoretur à ftudio pietatis Euangelicæ , & ad mundum retrahat , amputa noxiam pietatem, Quemadmodum qui naxias amputat cogitationes, nom cor ipfum exfecat unde nafcuntur , fed pravas cupiditates : ita qui alienam uxorem jam adfpicere coepit caſto affectu , quo fororem adfpicit , aut filiam, bene effodit noxium oculum , ut fuccederet columbinus ; & qui manu, qua folet alios fpoliare , jam laborat , ut fubveniat aliorum inopiæ, bene amputavit rapacem dextram, ut fuccederet benefica. Age jam & aliud exemplum conferamus. Lex Mofaica permittit, ut maritus of- 31 fenfus aliquo conjugis vitio dimittat cam fuo arbitra- Dictum f tu: modo dimifle det libellam repudii, per quem “em, illa pofiit alteri nubere, & priori marito jus adima- dimin tur repetendi , quam abjecit. Proinde Legi fatisfe- uxorem cit vir, qui quavis de caufa repudiarit uxorem, mo= do libellum dederit abeunti , nec ille velut adulter judicabitur , nec hanc quifquam ut adulteram notabit. Et quamquam Lex optabat inter conjugatos amicitiam & concordiam efle perpetuam, tamen confcia duritiei cordis Judaici , ne quid committeretur fceleratius , indulfit divortium, puta ne veneficium, aut homicidium perpetraretur. At ego volo fanctius 32 & inviolatius effe matrimonium , inter nova legis profeffores. Quifquis enim dimiferit uxorem fuam, nifi forte adulteram, (jam enim uxor efle defiit, que fe mifcuit alteri viro) cogit illam ad adulterium. Siquidem fi nupferit alteri, non marito nubet , fed adultero. Atque is, qui fic repudiatam duxerit, non uxorem ducit , fed adulteram. Nihil horum punit Lex Mofaica , fed tamen damnat Lex Euangelica. Neque tamen hæc pugnat cum illa : nam Mofaica laxavit jus repudii maritis, ne fceleratius fævirent in uxores invifas, & tamen licentiam adftrinxit libello repudii, ne vel clanculum id poflent , vel temere dimiffas repofcerent, quoties libuiflet. Nec eft aufa plus exigere in conjugio, quia non eft aufa præcipere, quæ nos fupra docuimus. Nam vir Euangelica præditus manfuetudine , facile aut corriget mores uxoris, aut feret. Quando autem queret dif fidium cum uxore, qui pacem habet etiam cum inimicis? Quando molietur exitium uxori, qui nec læfus irafcitur, nec offenfus male vult cuiquam ? Aut quomodo non feret uxorem domeſtica conſuetudine junctam , qui tolerar etiam inimicum occidentem? Quod fi Lex hoc agit , ut fanétum fit conjugium, neque paffim concefa divortia: nos Legem non folvimus, fed adjuvamus, qui nullum volumus effe di: vortium , excepta caufa ftupri, que pugnat cum ipfa natura matrimonii. Siquidem ad hoc induétum elt conjugium , ut mulier femel addiéta marito uni gi B D Ei F
