Page 23 [23]
mir ONERI ASTI
FR UN ADI A 18
hendas aut redarguas ex iis qua dita ſunt? Quid habes
quo doceas. hane preedictionem effe mendacem ? An
modis ipfe contendas in averfum? Quot enim bella ad¬
verfus Ecclefiam concitata funt, quot exercitus inftru¬
@&i, quot arma mota, quod non affliétionum & vindi¬
che genus excogitatum, fartagines, catapult, lebe¬
tes, fornaces, lacus & pracipitia ,, beftiarum dentes,
maria & profcriptiones , aliaque innumera tormento¬
rum genera, neque dictis memoranda, negue factis to¬
leranda. Atque hæc non tantum ab extraneis, verum
etiam a noftris domefticis. Nam civile quoddam bel¬
pernitiofius. Neque enim cives modo cum civibus, ve¬
rum etiam cognati cum cognatis , domeſtici cum do¬
meſticis, amici cum amicis conflictabantur: nihil ta¬
men horum diffolvit Ecclefiam, ac ne inferiorem qui¬
dem reddidit. Atque id fane mirum & incredibile,
quod heee in ipfis ftatim primordiis mota funt. Nam
x Cor.9.
Pfal.s8.
egerat , & per omnes mundi partes plantatum effet
Euangelium , haud perinde fuiffet admirandum non
fuifle fubverfam Ecclefiam. Cæterum , quum in ipfo
doćtrinæ exordio nuper jacto fidei femine, teneris
etiamnum auditorum mentibus, tot procellæ bellorum
irrupetint, rés noftras non folum nulla ex parte fuiffe
diminutas, verum etiam multam acceffionem adjunétam
autem dicerc poffit , quod nunc Ecclefia ob pacem a
Regibus præbitam conftabilita fit, quum effet minor,
quum videretur imbecillior, tunc illam oppugnari per¬
mifit, uti cognofcas etiam quod nunc in tuto eft, non
acceptum efle ferendum paci quam præftant Reges,
fed a potentia Dei proficifci. Id quo magis cognofcas
eſſe verum , reputa tecum, quam multi conati fint apud
Greecos opiniones novas, ac peregrinas vivendi ratio¬
nes inducere, veluti Zenon , Plato, Socrates, Diagoras,
Pythagoras ; aliique innumeri : attamen adeo non vice¬
runt, ut plerifque ne de nomine quidem fint noti.
Chriſtus autem non modo præſcripfit vitæ formam,
verum ctiam hanc per totum terrarum Orbem planta¬
vit. Quam multa fertur Apollonius ille Tyaneus tecific,
verum uti fcires illa omnia effe confiéta, vana, nihil ha¬
bentia veri, exftinéca funt & finem acceperunt.
Jam, ne quis arbitretur contumeliam effe Chrifti,
quod de illo verba facientes, Pythagora , Platonis , Zeno¬
nis, & Tyanei meminerimus : non enim id facimus ex
animi noftri fententia , fed ad Fudeorum infirmitatem
nos ipfos demittentes, qui credunt nihil aliud cum effe
quam hominem. Ttidem & a Paulo factum eft. Is enim
ingreflus Athenarum urbem, non ex Prophetis nec cx
Euangelio cum illis difleruit, fed'ab ara coepit exhor¬
tationem. Non quod aram illam ad faciendam fidem
plus habere momenti crederet quam Euangelia, neque
quod litterasillic infcriptas potiores duceret Prophetis :
fed quoniam cum gentibus difputabat , que nulli no¬
firorum Voluminum credant ,a propriis ipforum dog¬
matibus ipfos agereffus eft. Hinc eft quod ait : Few
fum Fudai Fudams, his qui fine lege erant tanquam efem
fine lege,guwn fine lege non efem Deo, fed eſſem in lege Chri¬
fi ut lucrifaciam eos qui fine lege fant. Tridem &Veteris
'Teftamenti Scriptura facit de Deo Judæis loquens. Sic
enim ait : Qui ſimilis tui in Diis, Domine? Quid ais Pro¬
heta ? Itane comparatio eft ulla Dei yeri ac Deorum
falforam? Non, inquit, hoc ut comparationem indu¬
cam locutus fum,verum quoniam ad Fudaos mili erat
fermo, qui magnificam de Dæmonibus habent opinio¬
nem,ad illorum imbecillitatem memet accommodans ,
hoc docendi genere fum ufus. Quoniam igitur nobis
quoque difputatio eft adverfus Fudzos, qui Chriftum
exiftimant fimplicem fuifle hominem , & hominem
quempiam legis preevaricatorem, propterea ab bis qua
apud gentes in admiratione funt,induxi comparationem.
Quod fi vultis me & eorum qui apud ipfos Fudeos
eadein conati funt vel adverfus Difcipulos, vel adver¬
fusPrincipes aut Praefeétos, fed protinus exftinctifunt ,
fare. Hoc igitur modo Gamaliel illis obturavit os.
(Quum enim videret illos infanientes, cupidofque ef
fundendi fanguinis difcipulorum, ftudens eosab impoten=
iti vefania cohibere, juflis ‘paulifper fecedere Apoftolis;
fic ad illos verba fecit : Profpicite vobis quid de bis hoz
[minibus fitis fas i, Ante hos enim dies exortus ef Then¬
das, dicens fe efe aliquem, C fecnti funt illum viri qua
dringenti, & ille periit, @ omnes quotquot ei paruerunt
diſperſi ſunt. Et poſt illum exortus eft GudasGalilaus, qui
concitavit turbam magnam , © mortuus ct, difcipulique
illius perierunt. Er nunc dico vobis, profpicite vobis, quo¬
niam fi fastum hoc fuerit ex hominibus, difolvetur. Simex
Deo oft, nonpoteftisillud difolvere, ne forte comperiamini
& adverfus Deum pugnare. Unde igitur manifeftum eft,
fore ut quicquid ex hominibus fit diffolvatur? Experi¬
mentum, inquit, cepiftis a Juda & Theuda. Itague &
hic qui ab iftis preedicatur, fitalis eft qualesfueruntilli,
nec divina potentia peragit omnia, exfpectate paulif¬
per, & ipfe rerum eventus vobis faciet fidem, & ex
ipfo fine certum cognofcetis, utrum hic fit impoftor,
Ut dicitis, aclegistran{greffor, an Deusuniverfa tem¬
perans, ineffabilique potentia res mortalium difpenfans
moderan{que. Quod dico faétum eft. Ex{pectarunt,& ex
ipfis factis declarata cft divina & inexpugnabilis poten¬
tia. Atque hoc inventum quod ad decipiendos plurimos
jadhibitum erat, retortum eft in caput Diaboli. Nam
quum videret illum adveniffe ; volens illius obfeurare
adventum, fubmifit deceptores aliquot, quo videlicet
& ille unufquifpiam ex corum numero putaretur. Quod¬
que de cruce fecit, procurans ut duo latrones cum illo
crucifigerentur ; idem fecit de illiusadventu, ftudens
veritatem admixto mendacio obfeurare: verumnecil¬
lic prevaluit, nec hic, quin magis hoc ipfum poten:
tiam Chrifti declaravit. Alioqui dic mihi, quid eft in
catifa, ut quum tres fuerint crucifixieodemloco, eo¬
dem tempore, fub ii{dem judicibus, illi fileantur, hic
folus adoretur. Rurfus quam ob rem tandem , quum
plures novam vivendi rationem induxerint, ac difcipu¬
los habuerint, illorum ne nomen quidem hodie notum
fit, hic per omnes mundi plagas colatur ? Res enim
potiffimum elucefcunt ex collatione. Confer ifta mihi ;
0 Fudae, ac difce veritatis excellentiam. Quis impo¬
ftor tot Ecclefias toto terrarum Orbe paravit? Quisab
extremis ad extrema mundi cultum fuum protalit?
Quis omnes fubjectos habuit, idque quum effent innu¬
mera obftacula? Nemo, fane. An non igitur perfpi¬
cuum eft Chriftum non elle impoftorem, fed Sofpita¬
Sn fed Beneficum, fed Curatorem, fed Princi¬
pem vite noftre ?
Proinde ad id quod erat propofitum redibo , fi prius
unam adhuc prædiétionemaddidero. Mozvers, inquit,
ut mitterem pacem fuper terram; fed gladium, non decla¬
rans quid ipfe cuperet, fed rerum eventum prædicens.
Veni enim , inquit féparare hominem, excitare filium
aduerfus patrem ſuum , & nurum aduerfus focrum fuam y
© filiam adverfus matrem fuam. Unde hæc prædixit ,
finihilaliuderat qaamhomo, Sunufquifpiam e vulgo?
Quod autem dicit, hunc habet fenfum. Quoniam eve¬
niet, utin eadem domo unus fit fidelis, alter infidelis,
deinde pater velit filium fuum pertrahere ad impieta¬
tem, hoc iplum prædicens ait: Adeo vincet Euange¬
lii poteftas, ut filii quoque contemnant patres fuos, &
filiæ matres, & parentes liberos. Non folum autem
prius habebunt familiares comtemnere , verum etiam
fuam animam exponere, cunctaque fùftinereac perpe¬
ti, ne pietatem ab fe repellant, aut quicquam defe¬
rant corum que noftree conducunt predicationi. Unde
hac ille tum fcire, tum efficere potuit, fi fuit homo
unufquifpiam e vulgo? Undeilli venitinmentem hac
cogitare, quod ipſe filiis effet magisreverendus futurus
quam patres, quod parentibus dulcior quam liberi ,
quod uxoribus defiderabilior quam mariti, idque non
una indomo, neque duabus, neque tribus, neque de¬
cem, neque viginti, neque centum, fed ubique per
Orbem terrarum, in urbibus omnibus & regionibus;
in terra pariteratquein mari, &in parte mundihabita¬
Tom. VITI. B ta