Page 16 [16]
3 AD f[OANNEMs EUSITANI® RECEM 4
jam Diaconis , primam eloguentie laudem inter hujus lucubrationes tribuunt Greci , hofque Solos teſtati
fibi lectos Hieronymus, videlicet , uè omnium celeberrimos. Eos ante biennium cvulea am Grecis formulis x
guos; meo quidem hortaiu, Latinos fecit Germanus Brixius Altifliodorenfis , Latini juxta ac Greci fir¬
nonis facundia fic exnberans , ut Chryfoftomici fontis ubertatem fua propemodum fuperarit copia, vixque
alio interprete mihi videar Chryfoftomum adire loquentem. Sane feliciter quod habebamus kujus Dottori
elaboratiffimum in parem incidit artifice, Mihi ceffèrant hac non minus utilia ; fed inus elaborata. Si¬
quidem alla [cripfit eruditiffimo Balilio, bec paravit auribus promiftite multitudibis.. Porro que nunc tui
nominis aujpicis damus nova Latinis auribus , hec funt : / i fs
Adverfis Jadæos Conciones quinque. De Lazaro quatuor. Totidem de vifione Efaiæ & Ofia Rege,
una de laudibus Philogonii, degue digue fumenda Euchariftia. Commentartorum im Atta, quoniam de
tituli fide fubdubitabamus, guftum modo prebuimus, quod (upereft , ex Eruditorum fuffragus , vel omiſſu¬
ri, vel addituri. Habebamus & alias Chryfottomi lucubrationes , fed prolixiores , quam ut nunc eas dare
potuerimus, tot aliis fiudiorum argumentis diftractix ut in his vertendis coatti fimus aliquoties ad dittandi
compendium. confugere. Sed illa dabuntur brevi , fi Chriftus adfpiraverit. Net enim in alio Scriptore liben¬
tus otium ac negotinm noftrum collocamus. Nam hic profecto, fi quis alius inter Scriptores Ecclefiafticos,
omne tulit puntinm, qui mifedit utile dulct. Quis enim docet evidentius? Quis hereticos refellit acrius? Quis
in mores declamat vel frequentius ,vel liberius? At contra quis id facit popularius? Tanta caritatis fuavita¬
ie conduliai etiam illa, que matura funt amara. Quofdam vis ferimus adulantes , hunc © objurgantem
polis amare. Jam quanta ubique cira providentiaque pauperum , quam follicita ad humanitatis officia cobor¬
tatio, quam. diligens Monachorum commendatio, quos tum mundus, opmor , babebat optimos? Omitto quod
vix alius plura feripfit , nec in his ullum argumentum quod non tractet ca qiue funt Chriftiane pietatis,
guum Auguſtinus zoſter , qui cum hoc polygraphia fortaffis certare poſſit , tantum opera dederit Gramma.
tice, Dialettica > Mufice, ac profane ‘Philofophia queftionibus. Harum difciplis qium Chryfotto.
mus fuerit exacte doctus Oratoriam enim fub Libanio Rhetore , Philofophian didicit fub A ndragathio 5
nullam tamen ufquam pracbet oftentationis fpeciem , fed omnes cogit Servire pietati Chriftiane , fic ad ifcens
quafi vinim generofum aqua modica diluas : Nufquam enim oft aque vel color, ve) fapor fed tamen fentis
vinum effe fuavius. Quumque tantus effet, tum eruditione, tum eloquentia, tamen incredibili quodam ju¬
vandi ftudio , quidqud fere foripfit, accommodavit auribus populi, coque ad hujus captum demifit orationis
habitum, quafi preceptor cum puero difcipulo balbutiat. Quod fi cuntta dixit apud populum, que hoc mo.
do figuraque feripta funt , utrum magis admirari debeam snefcio, ilumne qui tane affiduo concwonandi labori
fuffecerit, an populum qui tam avidus fuerit diftendi que ſunt pietatis. Adhæc dubium videri poteft, ‘ais
inter dicendum excipi paffus fit voces fuas , quod in Auguftini feriptis aliquot perfpicuny efè, ant quoniam
hoc probabile non eft , utrum feripferit dicturus , an poft dictionem que dixerat in litteras redegerit. Namde
feripto non dixiffe, liquet ex ipfius feriptis, in quibus multa reſpondent üs , quæ cafus fortuitus awt tempus
prater ex[pettationem dabat , velut folito frequentior alacriorgue populi conventus, indecora plebis acclama¬
tio, alindve fimile. Fortaffe quedam feripfit ,tanguam populo recitanda , qualia funt Mocratis pleraque. Nec
enim eft verifimile , Lettori (nihil enim alind erat quum ftriberei aduerfus Jadæos ) fuiffe jus apud concio¬
nem loguendi , niſi forte tali Lettori permiſſum eft ut fua fcripta recitaret populo. Fam mhil eft tam reconds¬
tum in divinis litteris, quod ille trattando non reddiderit theatricum „ut ita loguar > ac populare. Sic ernit
que funt abjirufa, fic offentat , fic ingerit oculis: dicas eſſe quempiam , qui fingularis artifici tabula fpe-.
Chatores remoretur, quam quo ditizs ac propius infpicias , hoc magis aperi fefe fubinde novi quippiam; quod
oculos fefellerat, é~ animadverfum recreet. Tali ve vera tabula fimilis eft divina Scriptura , quam incompa¬
rabilis artifex Spiritus ille coelefti penicillo nobis depinxit, ut in hujus contemplatione qugiter verfantes, & hii¬
jus mundi tedia fallamus, & femper aliquid nove voluptatis perctpiamuts on cognitione rerum wternarum.
Atqui commonftrator idoneus bujus tabule non poffit efe , mfi qui fit ipfe præclarus artifex , exinfigniter ocu¬
latus. Velut hic nofter Lazarum ac Divitem produci in theatrum , fit cnim hoc exempli cauſa propofitum.
Quis abus perfpexiffet, que ille ibi commonftrat? Quumque jam Spectator credens nikil fupereffe parat abi¬
tum, ille revocat, beus , inquiens, fupereft ahud cumprimis annotatu dignum : deinde rurfus alind ex alio
commonfirai , nec te patitur a tabula diftedere , tandem adhuc avidum, & inhiantem dimittit. Metaphoris
& collationibus ,quoniam plurimum conducunt & ad lucem & ad jucunditatem orationis , frequenter utitur,
in quibus inveniendis quidem mirus eft , fed multo mmrabiior artifex im tractandis. Trattantur autem ex
circumffantis , a pari ,majore & minore. Hic mirum quos gradus invenit , vel deprimendi , vel exa geran¬
di. Addit fubinde fiimulos , nunc collaudans illorum dacilitatem, nunc objurgans fegmtiem nunc pollicens fe
digna cognitu prolaturum fi confpiciat attentos È avidos, munc aliis atque aliis nominibus commendans ar¬
gumentum quod trattaturus eft: nonninquam repetens que dixerat , hec raro faciens idem in eadem concio¬
ne. Dedit hoc Vir eloquentifimus multitudinis mgenio, vudi pariter atque obliviofo, que nec intelligit , nifi
dilucide craffeque tradas , nec meminit mift fubinde repetitum infigas. Foc admonui ne quis loquacitatis no¬
mine damnet , quod caritas, que nibil aliud querit quam ædificare, dedit auditorum imbecillitati. Sic &
Paulus apud Theffalonicentes, ad illorum ruditatem fubmifit fefe, factus ut parvulus in medio eorum, tan¬
quam (i nutrix foveat fihos fuos. Nec (ententias argutas , nec epiphonemata captat ufquam, quibus folet ex¬
citari concionis acclamatio, quod dittioms genus placuit Hieronymo é Ambrofio : ec jocos admifcet ,in
quibus frequens eff Tertullianus , frequentior Hieronymus: Sed perpetua gradam orationis jucunditate fa¬
cilitategue detinet auditorem, pietate delettans verius quam facetia. Ecclefiafticus orator facile reperiet , guo
deliniat auditovem , fi perfecerit, ut norit ametque populus quod difcit. Affatim eft in 1pfis arcanis litteris
quod voluptae demulceat pios animos , etiamfi mhil ilecebrarum ex Poëtarum aut Mimorum falibus accer¬
fatur. Si qui docet ardet, facile accendet: fr vehementer gandet ws que docet , facile transfundet cundem
affectum in animos auditorum. Hoc peëtus, hoc os aurewm foro profano deftinatum Chriftus ad Euanzelii
preconium intervertit. Utinam tales oratores mine haberet ubique Chrifttanus orbisi Ab his enim pracipue
pendet totius Reipublice difciplina. Ideo tam nihil pene tenemus de dogmatibus Euangelice philofophia ,id
C0
fie