Page 67 [67]
OCR
de 19 or 20 Tras ny. Mynsevbetons yee THs pntpos alr Maplus tä IwOnO mpiy ñv cuverbery aris y evpeby ey yospl tyow ew Ivevuaros diyle. ‘Iwoj® dè d HNO cits 5 Sluasos ay, a) pH Fée Ti Tupaderyperica: , hon ut ipfe noverat, Nondum intelligebat Jofeph myfterium : grayidam videt : congreſſum non iatercefliffe novit, & idcirco nondum Evangelifta pronunciat virgineum efle conceptum , donec Angelum id aperientem producit. Quis enim hominum fùfpicaretur, mulierem e Spiritu cælefti concepiffe fætum humanum? Sed minus offendiculi habiturus erat fermo, fi vertiffet per præteritum tempus, Pridfquam convenilfent , five , ut nos vertimus , Priufquan congreffi fuiffent. Siquidem mollius eft, priufquam cognoviflent caifam, damnaverunt reum, quam priufquam cognofcerent, Jam enim magis videtur cognitio fequutura. 19 Inventa ef} in utero habens | eipé0z. Cur non potius deprehenfa eft, aut certe reperta è Nam invenimus quod querimus, Deprehendimus quod latebat, prefertim in flagitiis. Reperimus, vel caſu obvia , vel preter {pem oblata. Porro participium £xscæ vice verbi infiniti pofitum et. Deprebenfa ef habens , pro co quod eft, Deprehenfa eft habere. Annotavit fuper hoc verbo nonnihil & Chryfoftomus homilia quarta, fignificans id reperiri , quod novum preter fpem ac preter exfpectationem compertum fit. Mirum eft autem quam ob caufam Interpretem Latinum dele&averit ca mspippacis, In utero habens , pro gravida, five pragnante : cum hæc non folum idem fignificent, fed & verecundius. Nam ferre rerum dicunt Latini. Quanquam enim iz utero habere Græcis eleganter & ufitate dicitur, at Latinis non itidem. Proinde Mattheus, aut hujus Interpres Graecus, eleganter dixit, iv yaspi xera., Quandogquidem Athenzus libro Dipnofophiftarum decimo feribit hune in modum de I{chomacho mimo: Ket 7rexis and thg yasépos moscas , ewe! è tarpos twvibcvero , my ty yap! Exa, maoy: dime , apiraic pj Beopanix , id elt, Et cum paupercula cuidam dolever uterus , ac medicus interrogalfet , num in stero haberet , qui poffit, inquit,-cum triduo nibil ederit, Cayil CAR oh 6 A nes quatuordecim , & a demigratione Babylonica 36 vero 15 Chrifti nativitas fic habet. 16 Quum [zac enim ejus 17 Maria defponfa effet Jofeph, 18 |priufqnam congrefli fuiflent, 19deprehenfa eft gravida 20 e Spiritu fanto. Porro Jofeph maritus cjus, 21 quoniam erat juftus, & 22 nolebat illam in= lum in hoc eft , quod cum medicus fentiret , num gravida effet jmulier, mimus ex ambiguo fumpfit anfam jocandi. Item Hero: dotus libro 111. feribit Cambyfen regem Perfarum , adyerfus fororem & candem uxorem Sumabevrn trrandirw airy Egon by yespt nol exrpacaray aorobuyeis , id eft, commotum irr j quum effet in utero habens, ac abortu facto mortuam effe. V erun de hoc mox paulo plura dicemus: N N zo De Spiritu antto | tx Iveduutos éyis , id eſt , e Spirits fantto. Nihil eft enim quod nos moveat fattitià quorundam dif ferentia,, quanquam hic queque loco viri pofitus eft a fan&us. Siquidem Leétor audiens illam cum marito non fuifle congreflam , etiam ferre uterum , ftatim cogitatmus evar, ex quo igitur alio viro è Proinde mox excludit hanc cogitationem , non ex viro ,, inquiens, fed ex Spiritu fanéto. Illud perpendat, velim, prudens ac vigilans Le&or, num hoc loco locus fit diftin&ioni divi Auguſtini , quam tradidit libro de natura boni , queni {cripfie adyerfus Manichexos, capite vicefimo ſexto. Ex aliquo reĝe dici quicquid de illo fit ; at non retrorfum. Æx Deo fiquidem omnia funt , velut ab au€tore , at non de Deo , quod res condite non fint participes fub{tantie divine. Sed humanus ille foetus s quatnus erat humanus, juxta prediétam diftinétionem accommedatius , opinor , dicetur e Spiritu fanélo, quam de Spirita (anéto. Certe apud Grecos eadem eft prepofitio , quam nos nunc de verti mus, nunc ex. C|, _ 23 Cum efet vir juſtus ] Iixetos #y. Quoniam Grecus fens tentiam extulit per participium , liberum nobis reliquit ,- addere conjunétionem, quæ commodiffime faceret ad fenfùm. Sed hæe vox, cum, magis aliquoties fonat adyerfum quiddam. Ut cum fis pauper , tamen faftu turges. At hic ceu caufam adducit, eux noluerit illam traducere; quod juftus effet. Quafi dixiffer, Jofeph , eo quod effet vir juftus;noluit eam infamare. Mire vero ie vocat, ob id, quod in jus trahere noluerit , neque punire quod lex punire jubet. Fufu autem vocat, non ob unam virtutem, que prima eft inter quatuor morales; fed ob abfoluram omnibus numeris probitatem. Sic Ariftoteles in Ethicis , Juſtitia, inquit; in fefe virtutem amplectitur omnem , & advlay pro quovis peccato ufurpant Sacre Littera. Subnotavit hoc Chryfoftomus. Nam prorfus raræ cujufdam ac prodigiofe probitatis erat , cum ſponſæ tumentem uterum & indubitata conceptus ſigna yideret, nec expoſtulare cum uxore., nec queri apud affines, nec zelotypia difcruciari, nec in jus ire & ad poenam rapere, fed fuos xftus apud fe duntaxat premere : tantum in animo fecum de fecreto diyortio cogitare, Gravidam-videbat, & myfterium , ut dixi, nonD \dum noyerat » quod mox ab Angelo difcit. 22 Nollet eam traducere |} rapaderymarire: Illud demiror hoc loco, qui faétum fit, ut Interpreti Latino, fermonis politiem alias negligere folito , tam elegans verbum in mentem yeneritNam ad yerbum vertendum erat exemplificare, fiye per periphrafim, exemplum facere. Siquidem elegantior ufùs hujus verbi fuit in caufa , ut celebres aliquot Theologi lapfi fint hoc loco- Quorum de numero eft haud ad{pernandus Theologus Petrus Lombardus , paradis ejus operis, quod yocant Sententiarum : quem arbitror equidem & probum fuiffe virum , &, ut illa ferebat ætas > eruditum. Atque utinam illius labor tam feliciter ceffiffet orbi Chriftiano , quam ab illo fufceptus eft pio ftudio. Siquidem apparet illum hoe egifle , ut femel colleétis quae ad rem pertinebant, quæl {tiores omnes excluderet. Sed ea resin diyerfum exiit. Videmus enim ex co opere, nunquam finiendarum quæftionum > DON exaE mina , fed maria prorupifle. Is in quarto Senzentiarum libro femel atque iterum fic uſurpat hoc verbum, quai tum ſponſus traducat ifponfam, cum rem habuerit cum illa. Sic enim habet difin&ione vigefima ſeptima : Quidam tamen afferunt verum conjuginm aon contrahi ante traduétionem €5 carnalem copulam , nec vere effe conjuges aliquos, nifi intercedat commixtio fexus. Rurfum aliquanto pot: Sed quia nondum tradutta , nec res uxoria intercefferat, id eff, concubitus conjugalis. Satis autem arbitror liquere Petrum Lombardum conjun&ioném €9 accipere interpreta: tive. Alioqui fi traducere dixit pro eo quod, eft {ponfam in do: mum fponfi deducere, coitus intercedere poteft fine hac dedus gtione , nec ftatim cognoftitur que deduéta, eft. Exemplum eſk mater Domini Jef, Ethodie quum fponfa eft admodum puella , mos eft ut fponfus in unis ædibus annum unum habitet cum {ponfee parentibus. Haud tameninficior, saducere nativo fionificatu effe alicunde alio ducere, quemadmodum Demea Terentia| nus traduct jubet & matrem & omnem familiam. Verum ibi E | Terentius non eft ufs verbo connubiali , nec yerifimile eft hune jauétorem imitatum fuiffe Terentium, {ed quoniam tantum, Latine | novit, nec id exacte, quod in Eyangelio legerat, molit eam tras | ducere , interpretatus eft zoluit cum ea rem habere, quia cogitabat divortium. Neque me fugit , quofdam fic hine elabi yelle, ut dicant ¢raduétionem hic accipi pro;confenfù ad, cohabitandum quod aliquarto-etiam eft abfurdius. - Perinde quali quis refellens eum qui diceret cucurbitam fignificare tergum afini , neget fignis ficare tergum ipfumy fed clitellas tergo impofitas, Quod firraduciio eft conſenſus ad -cohabitandum.; cur is feparatur a reliquis officiis conjugum: aut, quod erit: conjugium fine confenfù dome. fticæ confuetudinis? Denique cum, hic conſenſus ſit mutuus , (744 duttio tam fponfæsribustw quam {penfo. Quis autem unquanz 2 Tom, Vi A2 legit
