Page 38 [38]
CAPITA ARGVMENTORVM CONTRA
efe gloriofior, precipue Roma & Venetia. Tot Cardinales favent noftris Jaboribus , fed ore vir in
literis gravioribus abfolutifimus, Cardinalis Dominicus Grymanus titulo divi Marci , E oe
genere cumulatiffimus Cardinalis titulo Sanétorum quatuor, Matthæus Cardinalis a Ha i cromato =
rentius Campegius , & ante hos Raphael Cardinalis fanéti Georg, F E 18; o ae an
ipfe totius Reipublicæ Ghriftianæ princeps Leo Decimus, ut ad priorem editionem literis se ie 3
ptis adhortabatur , ita poft ad pofteriorem rurfus adhortatus eft: ut interim non commemorem pilcopos &
eruditorum hominum centurias. Poft Leonem Adrianus Sextus, Vir, preter vite fanctimoniam , cruditione
fingulari, judicioque præditus acerrimo. Rurfus Clemens Septimus quid fayoris non ee ftudiis eae
idque nec ambiente me, nec optante. Nimirum vir ab ipfa majorum ftirpe natus PENS optimis ¢ ifcipli¬
nis, hunc favorem ftudiis religionique præltat, non mihi. Nec horum, quos receniui , favor intra verba ,
literas, & vulgaria conftitit officia ; certioribus argumentis declaratus eft. Agnovit a vel hoc argu¬
mento, quod Francifcus , Cardinalis Toletanus , femel atque iterum me follicitavit præmiis haudquaquam ad¬
fpernandis, ut adirem Hifpanias. Porro Guilelmusà Croya , Cardinalis & Archiepifcopus Toletanus, in cujus
dignitatem ac ftudium erga me fuccefit Hifpaniarum eximium lumen Alphonfus Fonfeca > quo me animo
femper fuerit profequutus , notius eft plurimis quam ut hic fit commemorandum. — Agnofcit Germania o¬
mnis, fummorum Prafulum ac Principum literis me provocans ad ampliflima premia , con nn non vulga¬
ribus ornans fimul & excitans noftram induftriam. Agnofcit Hungaria , agnofcit Moravia & Polonia 1 Epi¬
fcoporum ac fummatium virorum literis mihi gratias agens , nce id fine præclaris muneribus: quorum è nu¬
mero præcipui funt duo fratres, Joannes Turzo, quondam Epifcopus Vratiflavienlis, & Staniflaus , Epifco¬
pus Olmucenfis. Apud Sarmatas Petrus, Epifcopus Cracovienfis, & regni Cancellarius , cum hoc Andreas
Critius, Epifcopus Plocenfis, & tam literis quam mitra clarus Joannes , Epifcopus Culmenfis. Quid enim
dicam de Britannia , ubi tot mihi funt Moecenates , inter quos primus clariflimus Baro Guilelmus Montjo¬
ius, proximus Guilelmus, Archiepifcopus Cantuarienfis & totius Angliæ Primas, tertius Thomas Cardinalis
Eboracenfis, vir acerrimi judicii: fummus Rex ipfe , nonminus animi quam fortune bonis forentiffimus , quo¬
rum uterque & benignitate {ua ultro fovet otium noftrum , &, fi libeat, invitat adampliora. Joannem Fifcerum
Epifcopum Roffenfem in hoc catalogo , in quo magis expenduntur ſuffragia quam numerantur, unum pro mul¬
tis numerare poteram. Deinde Cutbertum Tunftallum , Epifcopum quondam Londonienfem, nune Dunel¬
menfem. In Guilelmi Warami munus fucceffit Thomas Cronmerus, vir non profeflione tantum Theologus,
fed & animo moribufque vere theologicis , qui in favore erga me nequaquam cedit ei, cui fucceffit. Adde
his Joannem Longloldum, Epifcopum Lincolnienfem, libris etiam cditis clarum, A Gallis » preecipue ab
incomparabili viro Stephano Poncherio, Epifcopo Parifienfi, & à Rege Chriftianifimo Francifco jam toties
inyitor non vulgaribus promiffis. Poftremo quanquam nufquant gentum plus valeant fycophante , quam
apud noftros , nec ufquam minor fit honos bonis literis , tamen funt hic quoque, qui faveant pro commodo
publico laboranti : quorum præcipui funt, vir cordatifimus fimul & oculatiffimus Erardus a Marca, Epifco¬
pus ac Princeps Leodienfis , nunc Cardinalis , primus Aulæ Cexfaree Confiharius: & clarifimus Philippus
à Burgundia, Epifcopus ac Princeps Trajeétenfis : quorum uterque ultro defert amplam fortunam , fi quid
expeterem hujufmodi. Ne commemorem interim Carolum Cæfarem , & Ferdinandum hujus. germanum. E
fummis præcipuos duntaxat attigi , quum quotidie literis obruar , quibus mihi celebres Academiæ , quibus vi=
ri do&rina preftantes, quibus religione commendabiles & gratulantur, & gratias agunt. Retuli quiddam glo¬
riofi militis è Comeedia , huc me perpulit quorundam improbitas, Et tamen adeo nihil mentitus fum , ut
complures {ciens reticuerim : funt enim qui malunt favere clam, quemadmodum Nicodemus favit Jefu : nec
ambitiofe laudes illerum, quod veriflime poteram, preedicavi : nec ob oculos pofui, quantum fit difcriminis
inter hos, qui probant, favent atque adjuvant, & interiftos, qui obftrepunt, calumniantur ac damnant. Me¬
rebantur utrique depingi, verum, oportuit meminiffe Chriftiani pudoris. Nec refert illos majore gravare in¬
vidia, quum ipli fe fuis clamoribus ac moribus adco reddiderint invifes, utjam dudum mundus conetur eos
excutere, Tot igitur ac talium virorum animis {uffragiifque fretus , moderatius fero fycophantarum ingratif¬
fimorum grunnitus. | i ae
Felicifimum quidem eft placuife omnibus. Verum, id quoniam nulli adbuc contigit, proximum cft, pla¬
cuifle optimis. Dart: i
Ut igitur caufam omnem in pauca contraham , adverfus eos , qui totum hoc inftitutum damnant, docui
pium efile, femperque futurum, facris Codicibus vel adimere mendas , vel aliquid lucis addere , & Spiritui
Sanéto gratum cfe, quicquid huc pro fuo quifque modulo attulerit. Si quis animo meo calumniam ftruit ,
nihil aliud poſtum quam Chriftum teftem facere , me nihil aliud fpe&tafle quam ipfius gloriam & Chriftiani
populi fru&um. $1 quis caufatur periclitari Scripturarum auctoritatem , demonftravi hac induftria eam fer¬
vari, non deftrui. Si quis fingit tumultum ex novitate, nos publicam lectionem auctoritate privata non mu¬
tamus , imo ne id fiat toties admonemus : fi quid tumultus fuit , non ifthuc peperit novitas , fed quorun¬
dam intempeftivi clamores apud imperitam multitudinem : qui fi de vulgi fece eflent , impingi poterat, quod
imprudenter anfam hane prebuillem idiotis: nunc quoniam id factum eit a fapientice columinibus , accufari
non debeo, fi à talibus viris tale nihil oriturum fufpicatus fum. Adverfus cos, qui requirunt auctoritatem
publicam, docui nihil efle neceffe in Opere private lectioni parato. Satis eft Eccléfice judicio fubmiflum efit
-quod profero. Si quis in me defiderat juftam eruditionem , arbitror me fuperafle, quotquot haétenus in hoc
argumento verſati ſunt. Si curam , fi quid defuit , pofterioribus , ut habet proverbium , melioribus farfi¬
mus. Si quis hoc quoque culpat, dicam , Homo fum , & probatiflimorum virorum fequor exemplum. Si
quis me negat efle Theologum , Grammatici partes epi. Si Grammaticum adfpernantur, nonad{pernatur Cæ¬
far tonforis, aut nomenclatoris officium. Si clamant hoc non nifi à Theologo præftari potuiffe , Theologus
infimus , infimam Theologiæ funétionem mihi fumfi. Si Theologus non eft quo alius fit doétior , non ha¬
bebit orbis nifi unum Theologum. Quanquam fuæ cuique dotes dunt. Si nullus adferet meliora , res ipfa
loquetur, me non omnino lulifle operam. Si quis adferet, gemina mihi debebitur gratia: primum quod ex¬
ftimularim exemplo, deinde quod juverim preeftructa via. Si quis clamitat haec eflè leviora, quam ut opere
pretium fit Theologum huc fle&tere oculos , reclamant tot infignes lapfus magnorum alioqui Theologorum.
Si quos pudet hee nefcire, dilcant, & abierit pudor : fi pudet pigetve difcere , venia dabitur pudori, dabi¬
tur & defidiz, livori non dabitur, fi junioribus hee difcere cupientibus obftrepant. Si quem illud habet
male, quod Theologos quofdam liberius attigi, ita tum mihi vila eft exigere caufa , quanquam hoc quoque
moderatus fum pofterioribus editionibus. Nullum ordinem ufquam incelto : in neminem ftrinxi calamum,
nifi virulentifime laceflitus, femper tamen civilitate fuperior provocatore. Neque quifquam adhuc Theolo¬
gus aut Monachus in me debacchatus eft , etiamfi id fecere Rabini nonnulli , palliati complures. Sed obfe¬
cro per Chriſtum, fi pergemus ad iftum modum nos viciflim dentibus impetere, quid fupereft , nifi ut mu¬
tuis