Pagina 35 [35]
MOROSOS QVOSDAM AC INDOCTOS.
in Novo neceflarium eft. Et quidem non dubitant de omnibus pronunciare , freti vulgatis codicibus ? Idem
multis locis docet leétionis finceritatem ex antiquiore lingua petendam efle: hoc eft, ab ca, in quam primum
translatus eft liber. Veluti quum hæretur in Veteri Teſtamento, jubet confuli Græcos codices, {1 quis Hcbrai=
ce nefciat: quod in hanc linguam prius verfum fit Vetus Teltamentum, quam in Latinam.
Hicronymus laudat ftudium mulierum Germanarum , que Latinum Pfalterium cum Graco contulerint ,
quum id ab Hebreorum fontibus manarit : & ifti putant abfurdum idem fieri in Novo Teftamento, quod
totum, aut pene totum fluxita Graecis?
Sed audio quofdam in totum abrogare fidem Gracorum libris, pofteaquam fe femoverunt ab Eccleſia Ro=
mana. Atqui cadem de caufa non eft fidendum Hebreorum libris , quod illi ſint infenfiffimi non folum Ro¬
mano Pontifici, fed Chrifto & Chriftianis omnibus. Et tamen Hieronymus illis fifus eft, id temporis quum
maxime fuiflet tempeftivum depravare, fi quid depravare voluifient. y t
_Si Grecis in animo fuiflet depravare codices fuos , his potiffimum locis depravaflent , in quibus à nobis
diffentiunt, yeluti de proceffione Spiritus, de sequalitate trium Perfonarum , de primatu Romani Pontificis ,
de ritu confecrandi ac tradendi baptifmum & cuchariftiam , de conjugio Sacerdotum , aut fi quid aliud cf
ejufmodi : at in his nobis confentiunt. Nec ullus locus proferri valet , qui hoc nomine fufpectus haber
poft.
_ Ariftoteles apud nos habet auctoritatem fuam, quum plus fit quam fchifmaticus, videlicer âà Chrifto, aliea
niflimus. Averroes habet pondus etiam in Theologorum fcholis, homo blafphemus in Chriftum. Et Græ¬
corum voluminibus nulla erit apud nos fides? quod quidam illorum defciverunt 4 Pontifice Romano: neque
enim defecerunt omnes. Et qui defciverunt, & qui non defciverunt, in leétionc confentiunt.
Si olim depravati funt Gracorum codices , jam adhue erant orthodoxi. Sin nuper è fchifmate, quî fit ut
horum codices cum Veterum libris confentiant? Nifi forte tam impudens crit aliquis, ut dicat univerfos co¬
dices & Interpretum commentarios fimul efle vitiatos à fchifmaticis. à
Ego magis fufpicor, fi quid mutatum eft in Græcorum libris , id à Latinis exemplaribus fuifle profectum ,
pofteaquam Romana Ecclefia coepit abforbere Greeciam.
Nec tota divulfa eft à nobis Græcia: Rhodus & Creta Chriftum agnofcit, agnofcit Romanum Pontificem :
cur horum libris diffidimus ? Ec ab his potiflimum nobis veniunt exemplaria.
Rift olim Helvidium Hieronymus, qui fibi ftultiflime perfuaferit , Græcos codices effe corruptos: ac di¬
&um hominis ftultius effe putat, quam ut fit argumentis refellendum. Et tamen jam tum Oriens ferme
omnis harefibus fervebat Arianorum & Origeniftarum. Ab iis magis timendum crat exemplaribus, quam à
fchifmaticis. . :
Damnavit Ecclefia quafdam Græcorum opiniones, codices Græcorum nunquam damnavit. Et cur nos da¬
mnamus quod non damnavit Ecclefia? Imo cur non habemus fidem his, quibus fidem haberi voluit Ecclelia ?
Sunt qui poft receptam Hieronymi translationem , negant quicquam effe tribuendum vel Hebræis vel Græcis
voluminibus. Jamque ceflare quod feribit Auguftinus, Novi Teftamenti veritatem cx Græcis , Veterisex Hebræ¬
is efle petendam., Si iidem funt Græcorum libri, cur hodie rejiciantur , quibus olim fuerit auctoritas, & confeu+
tire in plerifque docuimus. Deinde fi quod fcripGt Auguftinus non valebat poft receptam Hicronymi transla¬
tionem , cur tot feculis pot Auguftinum , eandem regulam in Pontificum decretisrecepit Exccletia? Si dicti
pondus aftimamus ab ætate Gratiani , jam erat hæc Hieronymi translatio receptiflima. È
Omitto interim quod doéti multis conjecturis colligunt, neque Vetus neque Noyum Teftamentum hodie
purum haberi, vel ex verfione, vel exemendatione Hieronymi. Primum Pfalterium , ex Hebræo verfum,
nunquam recepit Ecclefia. Ecciefiaften non effe Hieronymianæ verfionis, declarar ipſa Præfatio , quam ſuis
precfixit Commentariis. Denique codices , qui feruntur juxta translationem Septuaginta & juxta veritatem
Hebraicam, vehementer inter fe difentiunt.
Quidam hic nobis tradunt Lesbiam regulam , utid habeatur pro recto, quod vulgo receptifimum eft. Ve¬
rum, nunguam tam bene fuit atum cum rebus humanis , ut quod optimum cfict à vulgo peteretur. Cere
tifima regula cft, linguarum , translationum, expofitorum, exemplariorum inter ipfa collatio , adhibito fo¬
brio judicio , exclufa contentione.
Jam quod à quibufdam ftudium hoc noftrum contemnitur ut humile ac puerile , qui circa fyllabas ac vo¬
culas laborem , non ita valdc me movet. Ego magnum arbitror quicquid ad rem theologicam pertinet. Et
quum non ignorarem quantum reverentiz facris Libris debeatur, mihi confcius fumfi quod in co munere vi¬
deretur infimum. Bae
Sit hoc grammaticum , fit puerile , fit triviale , modo fateantur efle neceffarium. Ut nihil aliud doceam
quam reétam leétionem , nimirum turpe eft hoc ipfum nefcire magnos doćtores. Er tamen hoc manifeftius eft
quam ut negari poffit, poiteaquam hic lapfus deprehenditur Auguitinus , lapfus Beda , lapfus Thomas , la¬
plus Lyrenfis & Carrenfis : pofteaquam frequenter audimus hos, qui concionantur in templis, ctiam thema,
quod proponunt, perperam intellectum adducere. FU Tes y T $
Scrupi funt quamlibet minuti, fed ad hos impingunt frequenter ei zv Ao Gaede. Sijuxta Chry¬
foftomum & Auguftinum articulus ¢ , hoc eft , minutiflimum elementum , additum aut omiflum , fenfum
facit orthodoxum aut hzreticum: fi idem eflicit hypoftigme non fuo pofita loco, quid eftcur hxc ut minuta
negligamus que tantum habent momenti?
Quoniam alicubi commonftramus ordinem, & anfraîtus hyperbatorum explicamus, vociferantur gramma¬
tiflam. Quidam etiam in frequentiflima concione dixit , Docet conffruere : hoc didici ante annos quadraginta.
Quafi non Origenes in Scripturarum expofitione , mea fententia vix cuiquam fecundus , quali non Hierony¬
mus frequenter conftruftionem commonftret, ordinem vocans, Et tamenis, qui hac vociferabatur, maxime
opus habet qui commonftret conftruétionem. : ; :
Sint illi multo doétiores, nihil obito. Non tamenarbitror omnino cum Megarenfibus nullo in numero po¬
nendum cum, qui tot locis docet doétiores quod fcire refercbat, nefcire tum indecorum crat, tum inutile.
Auguftinus, quem ifti quoque pro fummo Ecelcfiæ doćtore habent , nonne diftinguit percunctationem ab
interrogatione , commonftrat hypoftigmas , digerit cola , commata ac periodos , indicat tropos grammati¬
ftarum ? a i III À
Nonne ridentur peréweor, qui fublatis in ccelum oculis fccontemplantur aftra, uttibias impingantin faxum ?
Apelles non contemnebat rationem terendi mifcendive colores , nec duétum fimplicium linearum , que in
arte, qua precelluit, infima funt. ; Ria
Ncc peritus archite&us, circa tectum & colophonem occupatus, negligit in fundamentum comportare ru¬
dera. Hæc qui neſcit , architeétus non eft ; qui negligit, opus collapfurum crigit. :
: Tom. VI. FEK z Ve¬