OCR Output

225 Q#Xw Ak PTF R
fuper pullum filium afina. Mox oftendit manfuetudine, non | A
violentia regnum Euangelicum latifime propagandum.
Loquetur, inquit, pacer Gentibus , & poteftas ejus a mari uf¬
que ad mare, > a fluminibus uſque ad fines terre. Itidem E¬
faias: Parvnlus natus eft nobis, & filius datus eft nobis, &
fatus ef principatus fuper humerum ejus , € vocabitur nomen
ejus admirabilis ,confiliarins , Dens fortis, pater futuri feculi,
princeps pacis. Habes regnum & regni genus longe diver¬
ſam a regno mundano. Nunc audi ditionisamplitudinem :
Multiplicabitur ejus imperium, o pacis nonerst finis. Ter¬
ræ Principes ſanguine propagant imperium ſuum, & dum
viciflim aliusalium protrudit ac repellit,, bellorum nullus
eftfinis. Nune accipe magisRegalia: Super folium David;
& ſuper regnum ejus ſedebit , ut confirmetillud & corroboret
in judicio & juftitia. Ubi judiciumaudis & juftitiam, exclu¬
ditur tyrannis. Nuncaudi regnum æternum: Amodo
uſque in fempiternum. MleSacerdos erat in æternum fecun¬
dum ordinem Melchifedech , femelimmolata yiétima ,
poit quam non effet opus alia. Rex item eftin eternum ,
quia immortalis eit, ut fucceflorem non admittat: Seder
inthrono Deus in{feculum feculi, moderansuniverfa nutu
fuo. Sednondum undique pacatum eftillius regnum in ter¬
xis. Tolerat & trahitadhuc Kcclefiz fagena permixtosbo¬
nosac malospifces, tolerat feges Euangelica zizaniami ad¬
mixtam tritico. Er Paulusclamat multos effe Antichriftos.
Tolerat membra imbecillia. Adhuc in nobis cupiditates
camisrebellionem moventadverfusfpiritum. Verum ubi
fubjecerit fibi omnia, & tradiderit regnum Deo & Patri,
tune perfetta pax babebit omnia. Atqueha&tenusProphe¬
tiæ fermo fatis quadrat in Chriftum noftrum , qui quum ef¬
{er fummus ac Dominus omnium, tamen:demifit fefe, quo
{uis Apoftolis, & Apoftolorum fuccefforibus oftenderet
manfuetudinis ac lenitatis viam: quod oporteat Ecclefia¬
{tici regni Proceres ab omni fpecie mundanæ tyrannidis
proculabeffle. Verumin hisqua fequuntur, quoniam fæ¬
vitiam & aufteritatem quamdam fonare videntur , magno¬
pere ſeſe torquent interpretes , quomodo competant in
Chriftum illum noftrum‘, pacis, manfuctudinis, & humili¬
tatis magiftrum, fimul & exemplar. Poftquam enim illi
tradiderat gentes hareditarem, & pofleflionem terminos
terre, fubjicit: Reges cos invirga ferrea. Tamquam vas
figuli confringes eos. Multis hoc ipfum verbum , reges,
prima fpecie videtur durius ac violentius. Nam a Regis
nomine olim liberarum civitatum auresabhorrebant. Sed
formidabilius etiam fonat quod fequitur: In virga ferrea.
Virga, minax voeabulum eft, quod exafperat etiam addi¬
tumepitheton, ferrea. Jam his quoque videtur immitius,
quod fequitur : Tarzquars vas figuli confringes cos. Quid
enim crudelius, quam inhoc accipere poftulatam gentium
pofleftionem,, ut eas funditus & irrecuperabiliter perdas?
Nam fictile vas femel contritum reftitui non poteft. Hæc
fpecies crudelitatis, quoniam multum abhorret a manfue¬
tiflimis moribus, & mitiffima doétrina Chrifti, breviter, ab
ejus regno , quidicit: Tollite jugum meum fuper vos, & in¬
venieris requiem animabus vefiris: jugum enim meum ave eft, E
Cons men leve: variis rationibus veteres conati funt fe¬

{e ex hac difficultate extricare. Quod fi locum hunc juxta
fenfum hiftoricum accipias, reéte verbisafperis fignifica¬
turimpietas Judaica gentis, qua pettinaciffime rebellarunt
Chrifto, miferabili excidio punita. Quia non cognoverunt
tempus bland vifitationis, irruit tandem in eos {evera vin¬
dicta Dei , quae gentem rebellem non folum flagellavit
acerbiflime, yerum propemodum ufque ad internecionem
delevit. Aliireferuntadextremi judiciidiem , cujus terro¬
yenune interim revocatillos a pertinacia peccandi. Quod

fi perftiterint tumultuari > & confpirare adverfus Domi¬
num, quinunc blande inyitat ad refipifcentiam, futurum
eft, ut eterne vindicte virgam ferream fentiant, & zter¬
no conterantur exitio. Quod illis apud Efaiam commina¬
tur: Quoniam fubito dum non fperatur veniet contritio ejus,
cr comminuetur ficut conteritur lagena figuli contritione pra¬
valida, & non invenietur de fragmentis ejus tefa y in qua
porteur igniculus de incendio. Sedevidentius apud Efaiam
decimo nono: Sic conteram populum iftum & civitatem iftam,
fiom conteritur vas figali quod nonporeft altrainfianrari. Hune
utrumgue fenfum attingit Hicronymus, & tertium infu¬
per duobus indicans verbis , quem {folum fequitur Augufti¬

iC

EMVERVNT 226

nus. Nec abhorret Hilarius, quimultis modis mitigare niż
titur fermonis acerbitatem. Primum, quod regerenon fit
tyrannicum, fedreétaratione ; &ad legum regulam mo¬
derantis, quod & alias tribuitur Chrifto: (Exier dex, qui
regat populum meum Ifrael. Sed mitius etiam fonat Græca
Vox , quafuntufi Septuaginta Interpretes. Eft enim sor¬

pollere dicunt vocem Hebraicam fermonis ejus non impe¬
riti. Chriftusenim paftor eft bonus; gui tanto affectu cu¬
rat pafcitque gregem fuum, ut animamietiamfuam impen¬
derit nobis ovibus pafcue fue. Jam virga non femper in¬
fed infigne regni, quod Regis
{it oflicium populi mores adlegum difciplinam dirigere, ne
defle&avab honefto, ficut alibi legis in P{almo: Virga a~
quitatis virgaregni tui. Hocigiturwrgamdicit, quod Gra¬
ci dicunt feeptrum. Potro, quod addidit ferreas non fonat
tyrannicum imperium & aufterum, fed folidam, perpe¬
tuam, incorruptam, & nulli cefluram auctoritatem. Qui ad
regulam humanarum legum vitam infütuunt, fepenume¬
ro defleétunta recto. Cxterum, quifquis temperat vitami
fuam ad regulam Euangelicæ doĉtrinæ > numquam aber¬
rabit a pietate. Hxc virga levis cit obedientibus, rigida
contumacibus: ferream {entiet, qui impegerit , non qui
obfequitur: Quemadmodum Chriftus eft folidus ille lapis
|tutum refugium iis, qui inftiterint : ceterum, conteritur,
gui{quisin illum impegerit, aut in quem illedeciderit. Non
|mirumigitur, fi Chriftus folus Rex omnium habet virgam,
quum Paulus hujus fervus ac difpentator virgam habear,
qua comminatur Corinthis, ni refipifeant: Quid vultis,
INQUit, 12.027,94 veniam ad vos , anincaritate fpiritu man¬
[uctudinist Quid ct quod comminatur Apoftolus ? Num fe
fatellitio cinétum venturum in Ecclefiam cum virga præ¬
toria? Nequaquam, fed utpater amantiffimus lenitateco«
nabatur fuos filiosemendare. Caterum, erga contumaces
minatur , fefe exferturum auctoritatem Apoftolicam, hoc
eft, actiorem ac publicam objurgationem, aut, fires ita
poftulet, excommunicationem. Virgam expedivit, quum
Satana tradereteum, quipatrisuxorem habuerat profua,
& hanc minatur Corinthiis, quumait: Ar experimentum
quaritis habitantis in me Chrifli! Uſus eſt hac virga Paulus
in Actis Apoftolicis adverfus Elimam Magum, qui refifte¬
bat Euangelicofermoni, quum ait: O plene omni dolo,
omni fallacia, fili Diaboli, inimice omnis juftitiz, non deſi=
nis ſubvertere vias Domini reas? Et nunc ecce manus Dos
mini ſuper te, & eris cacus y non videns folem ufque ad tem¬
pas. Promfit & Petrus virgam fuam, quumidicit Anania ;
Anania, cur tentavit Satanas cor tuum , mentiri te Spiritui
Santo, € fraudare de pretio agri? Ad quam vocem Ana¬
nias cecidit & exfpiravit. Atque idem accidituxori, con¬
ſciæ fraudis hujus : quamquam hujus fupplicii Petrus alio¬
Gui mitiffimus denunciator erat , non auétor. Habent igi¬
tur & Apoftolorum ſucceſſores virgam , non qua ulcifcan¬
tur privatasinjurias, fed qua corrigunt & objurgant rebel¬
les, & obfaftentes Euangelico profectui. Sed hanc raro¬
proferunt, nec alias, quam quum tentatis omnibus cogit
neceflitas ad extrema remedia defcendere. Quatuor aut
quingue Paulus tradidit Satana : unum qui rem habuerat
cum uxore patris,magno cum probro totius Ecelefize, quod
eam palam haberet domi uxorisloco: hunead tempus tra¬
didit Satang, hoc eft, vitari juffit, ut pudorecorrectus re=
fipifceret. Sed mox virgæ feveritatem temperat fpiritu le~
nitatis, commendans eumdem , ut corretum reciperent in
vifceribus caritatis,& confolarentur eum, ne graviore mce¬
rore pudefactus abforberetur. Tradidit Hermogenem &
Phygellum, fed pertinaciter adverfatos Euangelio, utdi¬
fcerent non blafphemare. Atque hi vere dicere poterant:
Anexperimentum queritis habitantisin me Chrifti? Sana¬
bant zgrotos, excitabant mortuos,nihil non tolerabant pro
Euangelio Chrifti , tot hominum millia lenitate fua pertra¬
xerant adEuangelicam profeflionem,& tamen virgam non
habent nifi correptionis , & fi pertinacia peccantis coegerit
experiri extrema, cxcommunicationis, quæ nihil aliud 5
quam vitari jubebat inemendabilem,ut fi pudorenon corri-.
geretur, certe neplures inficeret {uo contagio, Quam non
referunt horum exemplum quidam, quinon virgam tan¬
tumApoflolicam;fed carceres habent,catenas habent,con¬
fifcationesbonorum, habent & brachium feculare, deni¬
Tom, V. que