Page 11 [11]
Bre Rer A O
IN TOMVM V.
x quatuor primis voluminibus Operum Defiderii Erafmi , colli¬
gere facilè poffumus, do&iffimum juxta ac humanifimum ztatis
> fue viram fuiffe;, vertim ex hoc demum intelligere licet, quàm
A magnus Theologus fuerit, & quanto rerum divinarum amore
Peruditiffimus ejus animus arferit. Hic enim potifima ejus Ope¬
fes ra habemus, que ad inftituendum hominem Chriftianum in
: mcliore Theologià , & ad pietatem permovendum fpectant ;
quod dum agit Eraſmus , ex re ipfa , & tota ftyli ratione emi¬
cant ea religiofe indolis fcintille , ut liqueat hominem , quod conatur aliis per¬
fuadere , intimis antea medullis ipfam imbibiffe. Spirat ubique non cæcam fu¬
perftitionem , fed cœlefti luce illuftratam pietatem , que non in minutis quibuf¬
dam cærimoniis fita eft , quibus defungi etiam poffunt homines nequam , fed in
ea morum fan&timonia , quæ in folis verè bonis confpicua eft. Hine jam olim
plures ex hifce libellis in varias linguas tranftulerunt pii juxta & eruditi viti, ut ab
omnibus le&itarentur, excuterenturque, fi fleri poflet, è manibus imperitorum
inepti libelli, qui inanis fuperftitionis vinculis animos eorum irretiebant. Galli,
Angli, Belgæ , Hifpani, & Poloni vernaculas in linguas tranflatos habuerunt,
ab optimis & do&ifimis quibufque plebi diligenter commendatos. Utinam verò
ctiamnum hodie qui militiam fequuntur, numquam è manibus deponerent libel¬
lam , quo inchoatur hoc volumen , & quem inlcripht Erafmus Enchiridion Militis
Chrifiiani ! Profe&ò non videremus tot homines , in Chriftianorum exercitibus,
qui milites quidem fortaffe vocari queant , fed an in cenfum Chriftianorum veni¬
re poflint nefcio. Utinam etiam omnes Chriftiani orbis Theologi femper in finu
geltarent Opufculum de Ratione Vere Theologie ! cùm in eo plus fit fani fucci, &
rećtæ Theologi, quàm in multis craffis voluminibus aliorum, fine dubio in ani¬
mis legentium aculeum relinqueret , & pro tot captiofis , contentiofifque tricis,
utilia dogmata & monita Auditorum fuorum animis inftillaret. Sunt & hîc alii
libelli le&u digniffimi, & prafertim quidem Chrifiami Matrimonii Inflitutio , &
Vidua Chriffiana, quos opere pretium effet iterum in linguas vernaculas verti ab
hominibus peritis , propter mutationem, qu Linguis hodiernis , à. temporibus
Erafmi ad hanc noftram ætatem, contigit ; ut elegantia fermonis politiores etiam
& delicatuli homines , qui Latina legere nequeunt , ad eorum le&ionem allice=
rentur. Interea Latine do&i, quorum Bibliothecis deerant, eos in fuccum
fuum convertant , atque inde indo&is animi alimentum , quo indigent » imper¬
tiantur. Qua non dico, quafi omnia omnino, que hoc volumine leguntur, aut
omnibus placere velim, aut mihi etiam prorfus & fine exceptione ulla probentur.
Satis eft , fi modò longè maxima pars Chriftianis propemodum omnibus placeat,
& utilis effe poflit. Propter majorem partem , quæ fine dubio optima eft > par
eft alia, que minus placent, feramus , quicumque fimus. Quidni enim erga
tantum virum camdem adhibeamus aquitatem , qua utimur erga plerofque Vete¬
rum , quorum Scripta, quamvis per omnia nobis non probentur , nihilo fecius
laudamus & extollimus? Ego certe ob præftantiam doétrinz , que paflim hic OC¬
currit , falubritatémque præceptorum , qua fubinde leguntur in hoc volumine,
cetera omnia minimè difficulter fero, & cenfeo ab omnibus ferenda. Vale.
MONI¬