Page 70 [70]
TIF
, Hofte tyrannida dum exfinguunt Mars ſuſtulit atroxs
Pone Selinuntis menia conciderane.
Sure periffis, inquit, qui tyrannidem ardentem conati fitis ex¬
ftinguere : contra magis oportuit illan finere , donec rota defla¬
graret. Avripuit jocum ex occafione verbi exftinguere :
Exftinguitur enim quod opprimitur , & exitinguiturmeen¬
dium.
; AERES O
XXXIV. Arifto cuidam laudibus vehenti dictum
Cleomenis, quirogatus, quid oporteret bonum Regem fa¬
cere, refpondit; Amicisbenefacere , inimicismale ; At quan¬
10 praftantius eſt„inquit y vir optime, amicis benefacere w ex
inimicis reddere amicost Hanc fententiam citra controver¬
fiam primus omnium Socrates prodidit, &ad illum auéto¬
remrefertur.
XX XV. Alii cuipiam roganti , quot effent numero
Spartiatæ , Ouot , inquit, 44 arcendos multos fuficiunt.
XXX VI. Cum Athenienfis quidam apud illum reci¬
taret funebrem orationem confcriptam in laudem corum
qui fueranta Lacedæmoniisin bello cæfi; Qualesigitur, in¬
quit, 2offroseffe putasqui iffosvicerunté Moserat apud Athe¬
nienfes, ut qui in prælio cecidiffent , publicitus oratione
laudarentur, quam illi vocant Epitaphium: in hac magno
artificio amplificabantur & civitas Athenienfis & populus:
poftremo peculiariter hi, qui fortiter in bello mortem op¬
petiffent. Atvir generofi animi non invidit arteexaggera¬
tis Athenienfium laudibus, fed eas in fuze gentis gloriam re¬
torfit. Itaque recitator ille magis illuftrabatvirtutem La¬
cedzemoniorum quam Athenienfium: quandoquidem hoc
confilio Homerus multismodisattollit virturem Heétoris,
ut Achillisviétoriam reddatilluftriorem.
XXXVII. Archelausregnifocius Chazilao folituseft
de illo dicere, Quo patto non fit vir bonus Charilaus, qui ne {oe¬
leratis quidem molefius of © Bertur enim Charilaus man{ue¬
tifimi fuiffe ingenii. Hoc moxincatalogo commemora¬
turindiverfam fententiam ,ac meo judicio argutiorem ? Et
haud {cio anin vita Lycurgi fuperfit fyllaba gz. Ad hæc ne¬
fcioan Charilaus & Charillus idem fint.
ARCHIDAMIDAS.
XXXVI. Archidamidas cuidam in laudem Charilli
predicanti quod pariter erga cunctos fuiffet mitis & man¬
fuetus ; Er qua frontelaudetur aliquis, mquit, qui erga foelera¬
tos (e mitem prabeat © Perfpexit viregregius, manfuetudi¬
nem cumjuftitia conjunétam effe oportere. Alioqui Prin¬
cipisin facinorofoslenitas quid aliud eft quamin bonos cru¬
delitas ?
XXXIX. Idem cuidam qui vitio vertebat Hecatæo
Rhetori, quod adhibitus ad ipforum conviyium nihil dixif¬
fet; Videris ,inquit, mrhinefcire , quod is qui dicendt novit ar¬
zem, etiam dicendi norit opportunitatem. In Senatu,inforo,
in concionibus, in legationibus, aliifque Reipublicæ nego¬
tiis locus eft Oratori: in conviviis temulentismajore cum
laude filet eruditus quam loquitur. Sic periti bellatoris eft ,
non minus {cire fugiendiartem , quam pugnandi.
ARCHIDAMUS.
- XL. Archidamus Zeuxidami filius, roganti quinam
effent Spartana civitatis prefetti, Leges ,inquit, aclegits¬
mi magifratus. Graviter cenfuit, in Republica beneinfti¬
tuta fupremam auctoritatem effe legibus deferendam ,nec
ullimagiftratui fas effe quicquam contra leges publicas ten¬
tare.
XLI. Apud hunc quum quidam prædicaret citharœ¬
dum, ejufque in canendo facultatem admiraretur , Hess,
inquit, vir optime quid honorisac praemii abste ferent boni vi¬
ri, quum tanbopere pradicescitharedum? Reéte taxayit non
vulgi modo, verum & Principum preepoftera judicia, qui
plerumque plurisfaciunt Mimumaut Morionem , quam fa¬
pientem fidique confilii virum. Citharcedum vero , cujus
ars non Reipublica fed voluptatifervit, adeo nonjudica¬
vit predicandum, utnec inter bonos viros habendum du¬
ceret.
XLII. Adeum qui ipfi cantorem commendare volens
dixit, hic eff bonus cantor, At apud nos, inquit , hic eft bonus
condimemorum artifex: perinde quafi nihilreferret, utrum
-quis muficorum inftrumentorum fono, anobfoniis & con¬
dimentis voluptatem adferret. Apud Athenienfes, canto¬
res érantin fummo pretio, Cum coquis non haberetur idem
honos: Lacedemoniis vero nihil placebatartium , quod ci¬
vium animos effeeminaret magis, quam ad virtutemaccen¬
deret.
XLIII. Quodam illi pollicentevinum fuave, Quor¬
fum, inquit; opus? quandoquidem & plus abfumetur , &
quæ fortes decet ca reddent inutiliora. O vere mafculinam
animum , & omnium deliciarum contemptorem.
XLIV. Cum Corinthiorum urbem obfideret, vidite
folo moenibus proximo exfilive lepores , moxque verfus ad
commilitones; Habemus, inquit, hoftes expugnatu faciles :
quod fortuitu acciderat, yelut inomen rapiens. Molles
enim ac parum viros Greci leporis vocabulo notare folent;
argumento eftillude Comoedia, Tute lepus es, & pulpamen=
tum quaris.
XLV. Aduobusinter fe diffidentibus delectus arbiter,
ambos duxit in lucum Minervæ cognomento Chalcicece
facrum, ibi exegit ab illis jusjurandum , ut {ftarent arbitri
judicio:idubijuraflent ; Pronuncio, inquit 7e prins hunc lo¬
cum exeatis quam quod eftis inter vos diffidit deponatur , > i=
vicem reconciliemini. Repcrit vir ingeniofusquo patto fie=
ret, utnec ambos offenderet recufato arbitrio, nec alterum
eduobus alienaret, fi pro altero contra alterum tuliffet fen¬
tentiam. Apud Lacedæmonios autem nefas erat fallere
quicquidin Minervætemplo promiffum cflet.
XLVI. Cum DionyfiusSiciliæ Tyrannus filiabus Ar¬
chidami veftes {plendidas multique pretii dono mififlet , re¬
cufayitaccipere, dicens: Vereor ne hoc amittu puelle mihitur¬
pes videantur. Intellexit vir prudens , virgines nullo cultu
meliusornari quam fimplici: porro fericis, gemmis & auro
dehoneftari magis quam ornari: propterea quod veftium
luxus arguit animum parum fobrium , &intuentium ani¬
mos ad libidinem follicitat citius, quam ad honeftam opi¬
nionem. Decet autem ut virgo tota Xundiquevirgo fit ,
nec ulla ex parte det corruptæ mentis fignificationem.
XLVII. Confpiciens filium funm cum Athenienfibus
juveniliterac temere congredientem, Ant viribus, inquit,
adde aut animis adime : docens, periculofam effe audaciam
fi vires non fuppetant fpiritibus. P
AER CE DEA M OS ALLT E RE
XLVIIL Archidamus Agefilaifilius poft confli&tum
apud Chæroneam habitum , quum a Philippo Rege Mace¬
donum literas accepiffet acerbius{criptas, huncinmodum
refcripfit; Si mzeticrisumbramtuam baud quaquamreperies il¬
lam fattam majorem quam erat antevittoriam. Grayiter ad¬
monens , non efle prudentis ob fortune fucceffum intume¬
{cere, quum ipfe fit nihilo major. AZquum autem eft, ut
homo {e {uisac propriis bonis metiatur potius quam exter¬
nis, quæ fortuna cum libet dat, quum vifum eft eripit.
XLIX. Percontanti quam {patiofam regionem obti¬
nerent Spartiatæ ? Quantam , inquit , hafta poffunt afequi.
Allufum eftautem ad menfores agrorum ,qui decempedis
arvorum {patia metiuntur.
L. Periandro qui quum effet artemedendicelebris, &
in primislaudatus, carmina feriberet infelicia; Quid, inquit,
tibi accidit Periander, ut pro cleganti Medico malus Poeta vo~
cari concupifcas© Notavit hominum mores, qui res hone¬
ftas aggrefli degenerant ad fordidiora, quum confultum
fit, unumquemque inea fearte exercere , in qua valet plu¬
rimum.
LI. Inbello quod gerebatur cum Philippo , quibufdam
fuadentibus ut procul a patria pugnaretur ; Hand iftud fpe¬
Gandum ef inquit, fid 1 bene pugnantes hoftibus erimus fúpe¬
riores : fignificans non perinde referre ubi confligascum
hofte, at quam ftrenue {e gerat dux aut miles in bello.
LITI. Cum Arcadas bello fuperaflet, ob id laudatus a
quodam , Praftantius erat, inguit,, (tills prudentia quam virt~
bus fuperafermus. Intellcxit Dux egregius, nullam efle{pe¬
ciofiorem viGtoriam , quam virtate vincere , quumviribus
fuperemur & a brutisanimantibus.
LIII. Gumirrupiffetin Arcadiam, audito quod hofti¬
bus Elei ferrent auxilium, feripfit illis in hunc modum;
Archidamus Eleis, Quies bona. Non potuit brevius & fua¬
dere quod erat illis commodum, & minari malum fi quid
perperam aggrederentur. Decet hæc breviloquentia &
Ducem & Laconem. LIV.
A
B
C
D
E
1 Legendum non eduardo, ſed ci pays uevos , cum Raphaële Regio,
8c yertendum 2 At non hoc , inquit, videndum , fed an pugnantes hoftious
[uperiores faruri fimus. P, Leopardus Emend. lib. 1x. c€, 7.